ABD Golden Global Bank’a yaptırım uyguladı

VGN

Washington, Golden Global Bank ile iki iştirakini de İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü adına on milyonlarca dolarlık işlemi kolaylaştırdığı iddiasıyla doğrudan yaptırım listesine resmen aldı.

ABD yönetimi, Türkiye merkezli Golden Global Yatırım Bankası A.Ş. ile bankanın iki iştirakini İran bağlantılı faaliyetler gerekçesiyle yaptırım listesine aldı. Washington, üç kuruluşun İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü adına on milyonlarca dolarlık işlemi kolaylaştırdığını ve İran yönetimine uluslararası para transferleri için muhabir bankacılık erişimi sağladığını öne sürdü.

Karar, İran ekonomisinin finans sektörünü hedefleyen 13902 sayılı Başkanlık Kararnamesi kapsamında alındı. Golden Global Varlık Kiralama A.Ş. ile Golden Global Portföy Yönetimi A.Ş. de banka tarafından kontrol edildikleri gerekçesiyle aynı listeye eklendi.

Washington’ın bankaya yönelttiği iddialar

ABD yönetiminin iddiasına göre Golden Global Bank, İran’ın “rahbar” adıyla anılan gölge bankacılık ağının Çin’den elde edilen petrol gelirlerini Türkiye’ye aktarmasına yardımcı olmak amacıyla kuruldu. Türkiye’ye taşınan paraların daha sonra nakit ve altına dönüştürülebildiği savunuldu.

Bankanın İranlı finans kuruluşlarına bilerek muhabir bankacılık hizmetleri sunmayı teklif ettiği de ileri sürüldü. Washington, bu hizmetlerin Kudüs Gücü ile bağlantılı kişilerin kontrolündeki hesaplar üzerinden uluslararası işlemler yapılmasını mümkün kıldığını iddia etti.

İddialarda, 2022 yılında yaptırım listesine alınan Türk iş insanı Sıtkı Ayan ve şirketleriyle bağlantılı hesaplara da işaret edildi. Ayan’ın oluşturduğu ağın, Kudüs Gücü yararına İran petrol satışlarından elde edilen yüz milyonlarca doların taşınmasında kullanıldığı öne sürüldü.

Yaptırım kararı, İran’ın petrol gelirleri, finans kuruluşları ve uluslararası para transferi kanallarını hedefleyen “Operation Economic Outcast” adlı operasyonun parçası olarak açıklandı. Operasyon kapsamında İran ile bağlantılı işlemleri sürdüren yabancı bankalar için ikincil yaptırım riskinin artırılması amaçlanıyor.

Golden Global Bank kimin?

Golden Global Yatırım Bankası’nın kurulmasına 150 milyon lira başlangıç sermayesiyle izin verildi. Bankanın kurucu ortakları Emir Kaya, Salih Berberoğlu, Recep Kaba, Ahmet Dağlı ve Mustafa Akın olarak açıklandı.

Banka 15 Ekim 2019’da kuruldu ve faaliyetlerine 1 Haziran 2020’de başladı. Faizsiz finans ilkelerine göre çalışan bir yatırım bankası olarak faaliyet gösteren kuruluşun merkezi İstanbul’un Şişli ilçesinde bulunuyor.

Güncel ortaklık yapısına göre bankanın ödenmiş sermayesi 1 milyar 650 milyon liraya ulaştı. Emir Kaya yüzde 53,98 payla çoğunluk hissesine sahip bulunuyor. Salih Berberoğlu’nun payı yüzde 32, Recep Kaba’nın payı yüzde 14 seviyesinde. Abdurrahman Topçu ile Emre Dağlı ise ayrı ayrı yüzde 0,01 pay taşıyor.

Yaptırım listesine alınan Golden Global Portföy Yönetimi ile Golden Global Varlık Kiralama şirketlerinin hisselerinin tamamı Golden Global Yatırım Bankası’na ait bulunuyor.

Yaptırım ne anlama geliyor?

Karar kapsamında bankanın ve iki iştirakinin ABD’de bulunan veya ABD’li kişi ve kuruluşların kontrolündeki mal varlıkları bloke edilecek. Bu varlıkların ilgili Amerikan makamlarına bildirilmesi gerekecek.

Yaptırım uygulanan kuruluşların doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 ve üzerinde pay sahibi olduğu şirketler de ayrıca listeye alınmasalar bile bloke edilmiş sayılabilecek.

ABD’li kişi ve kuruluşların, özel bir izin veya muafiyet bulunmadığı sürece yaptırım kapsamındaki şirketlerle işlem yapması yasaklandı. Bu şirketler adına önemli işlemleri bilerek gerçekleştiren yabancı finans kuruluşları da ikincil yaptırım riskiyle karşı karşıya kalabilecek.

ABD yönetimi, bu tür işlemlere aracılık eden yabancı bankaların Amerika’daki muhabir hesaplarını açmasını yasaklayabilecek veya mevcut hesaplarına ağır sınırlamalar getirebilecek.

Yayımlanan Genel Lisans CC ile mevcut işlemlerin tasfiyesi için sınırlı bir geçiş süresi tanındı. Gerekli işlemlere ABD doğu saatiyle 19 Eylül saat 00.01’e kadar izin verilecek. Yaptırım uygulanan bir kuruluşa yapılacak ödemelerin ise ABD’deki bloke edilmiş, faiz getiren bir hesaba aktarılması gerekecek.

Geçiş lisansı yaptırımı kaldırmıyor ve yeni bir ticari ilişki kurulmasına genel izin vermiyor. ABD’nin kararı bankanın Türkiye’deki faaliyet iznini de kendiliğinden ortadan kaldırmıyor. Türkiye’de uygulanabilecek ilave idari önlemler, yetkili Türk kurumlarının alacağı ayrı kararlara bağlı bulunuyor.