ABD’de transgender kızlar kız takımlarında yarışamayabilecek
ABD Yüksek Mahkemesi, transgender kız öğrencilerin kız ve kadın spor takımlarında yarışmasıyla ilgili önemli bir karar verdi.
Mahkeme, Idaho ve Batı Virginia eyaletlerinde çıkarılan yasaların uygulanabileceğini söyledi. Bu yasalar, kız takımlarında yalnızca doğumda kız olarak kaydedilen öğrencilerin yarışmasına izin veriyor.
Bu karar şu anlama geliyor. Bir öğrenci doğumda erkek olarak kaydedilmişse, daha sonra kendisini kız olarak tanımlasa bile bazı eyaletlerde kız spor takımlarına alınmayabilecek.
Bu karardan önce ABD’de durum her eyalette aynı değildi. Bazı eyaletler transgender kız öğrencilerin kız takımlarında yarışmasına izin veriyordu. Bazı eyaletler ise bunu yasaklayan kurallar çıkarmıştı.
Ancak bu yasakların federal hukuka aykırı olup olmadığı tartışılıyordu. Transgender öğrenciler ve aileleri, bu yasaların ayrımcılık olduğunu savunuyordu.
Bazı alt mahkemeler de transgender öğrenciler lehine karar vermişti. Örneğin Idaho’daki yasa daha önce durdurulmuştu. Bu yüzden bazı öğrenciler, dava süreci devam ederken kız takımlarında yarışma hakkı için mücadele edebiliyordu.
Yüksek Mahkeme, eyaletlerin kız ve kadın spor takımlarına katılımı biyolojik cinsiyete göre belirleyebileceğine karar verdi.
Bu karar, eyaletlere geniş bir yetki veriyor. Artık bir eyalet, kız takımlarına sadece doğumda kız olarak kaydedilen öğrencilerin alınacağını söyleyen yasa çıkarabilecek.
Böyle bir yasa varsa okul yönetimi, transgender kız öğrenciyi kız takımına almayabilecek. Yani karar, tek tek her öğrenci için doğrudan mahkeme kararı vermiyor. Ama eyaletlere bu konuda yasa yapma ve okullara bu yasaları uygulama yolu açıyor.
Bir öğrencinin kız takımında yarışıp yarışamayacağına öncelikle bulunduğu eyaletin yasası karar verecek.
Eyalette böyle bir yasa varsa okullar bu yasaya uymak zorunda kalacak. Okul sporlarını düzenleyen kurumlar ve eyalet spor birlikleri de yarışma kurallarını buna göre belirleyecek.
Yani karar mekanizması şöyle işleyecek. Eyalet yönetimi yasa çıkaracak. Okullar bu yasayı uygulayacak. Spor birlikleri de yarışmalara kimlerin katılabileceğini bu kurallara göre düzenleyecek.
Bu haberdeki sınırlama, transgender kız öğrencilerin kız takımlarına her zaman alınamayacağı anlamına geliyor.
Daha açık anlatımla, doğumda erkek olarak kaydedilen ama kendisini kız olarak tanımlayan bir öğrenci, kızlar atletizm, kros, futbol, basketbol ya da benzeri okul takımlarında yarışamayabilecek.
Karar, “bütün transgender öğrenciler okul sporlarından tamamen çıkarılacak” anlamına gelmiyor. Ancak kız ve kadın takımlarına katılım konusunda eyaletlerin yasak koymasına izin veriyor.
Kararın merkezinde iki dava vardı. Bunlardan biri Batı Virginia’daki B.P.J. davası, diğeri Idaho’daki Lindsay Hecox davası oldu.
Batı Virginia, 2021’de Save Women’s Sports Act adlı yasayı kabul etti. Bu yasa, doğumda erkek olarak kaydedilen öğrencilerin kız takımlarında yarışmasını yasaklıyordu.
B.P.J. isimli öğrenci kendisini kız olarak tanımlıyordu. Okulunun kızlar kros ve atletizm takımlarında yarışmak istiyordu. Öğrenci, bu yasa nedeniyle takıma katılamamasının ayrımcılık olduğunu savundu.
Idaho ise 2020’de Fairness in Women’s Sports Act adlı yasayı çıkardı. Bu yasa da kız ve kadın spor takımlarına katılımı biyolojik cinsiyete göre sınırlıyordu.
Lindsay Hecox, kadın futbol kulübünde yer almıştı. Ayrıca kadınlar atletizm ve kros takımlarına katılmak istiyordu. Idaho’daki yasa daha önce alt mahkeme tarafından durdurulmuştu. Yüksek Mahkeme ise bu kararı bozdu.
Yüksek Mahkeme çoğunluğu, sporun kız ve erkek takımlarına ayrılabileceğini söyledi.
Mahkemeye göre Title IX adlı federal yasa, okullarda cinsiyet ayrımcılığını yasaklıyor. Ancak bu yasa, spor takımlarının kız ve erkek olarak ayrı düzenlenmesine de izin veriyor.
Mahkeme, spor alanında fiziksel farkların önemli olduğunu belirtti. Güç, hız, dayanıklılık ve vücut yapısı gibi farkların yarışma sonucunu etkileyebileceği ifade edildi.
Bu nedenle mahkeme, kız ve kadın sporlarında rekabet adaleti ve güvenlik gerekçesiyle biyolojik cinsiyetin esas alınabileceğine hükmetti.
Mahkeme, eyaletlerin her transgender öğrenci için ayrı ayrı inceleme yapmak zorunda olmadığını belirtti.
Yani okul veya eyalet, her öğrenci için “ergenlik süreci nasıl geçti, hormon tedavisi aldı mı, fiziksel avantajı var mı” gibi sorularla özel değerlendirme yapmak zorunda kalmayacak.
Bu da kararın en tartışmalı noktalarından biri oldu. Çünkü karşı çıkanlara göre bazı transgender kız öğrenciler, diğer kız öğrencilerle benzer fiziksel özelliklere sahip olabilir.
Karara karşı çıkan yargıçlar, tüm transgender kız öğrencilerin aynı kuralla dışlanmasını doğru bulmadı.
Muhalif görüşe göre her öğrencinin durumu farklı olabilir. Bazı öğrenciler erkek ergenliği yaşamamış olabilir. Bazıları hormon tedavisi almış olabilir. Bu nedenle hepsine aynı yasak uygulanması haksız sonuçlar doğurabilir.
Karşı çıkanlar ayrıca bu tür yasakların transgender öğrencilerin okul hayatından uzaklaşmasına yol açabileceğini savundu. Takımda yer almak, öğrenciler için sadece yarışmak değil, arkadaşlık kurmak ve okula ait hissetmek anlamına da geliyor.
Kararı destekleyenler, kız sporcuların yarışma hakkının korunması gerektiğini söylüyor.
Onlara göre doğumda erkek olarak kaydedilen sporcular, özellikle bazı spor dallarında fiziksel avantajlara sahip olabilir. Bu durum kız öğrencilerin madalya, burs, takım yeri ve yarışma şansını azaltabilir.
Destekleyenler ayrıca temas sporlarında güvenlik konusuna dikkat çekiyor. Fiziksel farkların bazı durumlarda sakatlanma riskini artırabileceğini savunuyorlar.
Yüksek Mahkeme kararında, son altı yılda 27 eyaletin kız ve kadın sporlarını biyolojik kadınlara ayıran yasalar çıkardığı belirtildi.
Bu yüzden karar sadece Idaho ve Batı Virginia’yı ilgilendirmiyor. Benzer yasa çıkaran diğer eyaletler için de güçlü bir örnek oluşturuyor.
Karardan sonra bu eyaletlerdeki okulların kız takımlarına katılım kurallarını biyolojik cinsiyete göre uygulaması bekleniyor.
Title IX, ABD’de 1972’de kabul edilen bir federal yasa. Bu yasa, federal destek alan okullarda cinsiyet nedeniyle ayrımcılığı yasaklıyor.
Yasa, özellikle kız ve kadın öğrencilerin sporda daha fazla yer almasını sağladığı için önemli görülüyor.
Bu davalarda temel soru şuydu. Transgender kız öğrencilerin kız takımlarından çıkarılması ayrımcılık mı, yoksa kız sporlarını korumak için izin verilen bir uygulama mı?
Yüksek Mahkeme çoğunluğu, spor alanında biyolojik cinsiyetin esas alınabileceğini söyleyerek ikinci görüşü kabul etti.
Bu kararın ardından bazı eyaletlerde okullar, spor takımlarına katılım kurallarını değiştirecek ya da mevcut yasakları daha rahat uygulayacak.
Kız takımlarına kayıt sırasında öğrencinin biyolojik cinsiyeti esas alınabilecek. Bu durum özellikle ortaokul, lise ve üniversite sporlarında etkili olacak.
Transgender öğrenciler ise bulundukları eyaletteki yasaya göre kız takımlarına alınmayabilir. Bu öğrenciler ve aileleri, yeni davalar açarak ya da eyalet politikalarını değiştirmeye çalışarak mücadeleyi sürdürebilir.
Karar, ABD’de uzun süredir devam eden bir tartışmayı daha da büyüttü.
Bir taraf, kız ve kadın sporlarında adil yarışmanın korunması gerektiğini savunuyor. Diğer taraf ise transgender öğrencilerin okul yaşamından ve spor hakkından dışlandığını düşünüyor.
Bu nedenle karar sadece spor alanında değil, eğitim hakkı, LGBT hakları, kadın sporları, eyalet yetkileri ve ayrımcılık hukuku açısından da tartışılmaya devam edecek.
ABD Yüksek Mahkemesi’nin kararı, transgender kız öğrencilerin kız spor takımlarında yarışması konusunda yeni bir dönem başlattı.
Önceden bu konuda mahkemeler ve eyaletler arasında farklı kararlar vardı. Şimdi Yüksek Mahkeme, eyaletlerin kız takımlarını biyolojik kız öğrencilerle sınırlayabileceğini söyledi.
Bu kararın sonucu açık. Eyalet yasası izin veriyorsa, okullar transgender kız öğrencileri kız takımlarına almayabilecek. Bu uygulama, ABD’de hem okulları hem sporcuları hem de aileleri doğrudan etkileyecek.