ABD ablukası İran’a 18 milyar dolar yük getirebilir

VGN

İran-Çin Ticaret Odası Başkanı Hariri, deniz ablukasının sürmesi durumunda kara taşımacılığının İran ekonomisine yılda yaklaşık 18 milyar dolar ek yük getirebileceğini hesaplayarak çözüm çağrısı yaptı.

İran-Çin Ticaret Odası Başkanı Mecid Rıza Hariri, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasının devam etmesi halinde ülke ekonomisinin yıllık yaklaşık 18 milyar dolarlık ek maliyetle karşılaşabileceğini savundu. Hariri, ablukayı farklı güzergâhlarla aşmaya çalışmanın kalıcı bir çözüm olmayacağını belirterek İran ekonomisinin uzun süreli bir yıpranma sürecine girebileceği uyarısında bulundu.

Yaptırımların sonuçlarını hatırlattı

Hariri, İran’ın uluslararası yaptırımları aşmak için yıllardır kullandığı alternatif yöntemlerin dış ticaret maliyetlerini artırdığını söyledi. Bu sürecin milli gelirde kayba, ekonomik yapının zayıflamasına ve belirli ticari grupların olağanüstü güç kazanmasına yol açtığını ifade etti.

Benzer bir yöntemin deniz ablukası karşısında uygulanmasının çok daha ağır sonuçlar doğurabileceğini savunan Hariri, ülkenin ablukayla yaşamaya alışmasının tehlikeli olacağını belirtti. İranlı iş insanı, “Abluka koşullarında yıpranan ve yok olan bizim ekonomimizdir, ABD ekonomisi değil” ifadelerini kullandı.

Hariri’ye göre karayolu ve demiryolu, acil ihtiyaçların karşılanması için birkaç hafta veya birkaç ay kullanılabilir. Ancak İran’ın bütün dış ticaretini uzun süre bu güzergâhlara yönlendirmesi ekonomik ve lojistik açıdan sürdürülebilir görünmüyor.

Konteyner başına 9 bin dolar fark

Hariri, Çin’den İran’a deniz yoluyla gönderilen bir konteynerin ortalama taşıma maliyetini yaklaşık 3 bin dolar olarak açıkladı. Aynı konteynerin kara yoluyla taşınması durumunda maliyetin ortalama 12 bin dolara yükseldiğini söyledi.

Bu hesaplamaya göre deniz taşımacılığından kara taşımacılığına geçilmesi, her konteyner için yaklaşık 9 bin dolarlık ek maliyet oluşturuyor. İran’ın güney limanlarından yılda yaklaşık 2 milyon konteynerin giriş yaptığı varsayıldığında toplam ek yük 18 milyar dolara ulaşıyor.

Hariri’nin açıkladığı 18 milyar dolarlık rakam, kesinleşmiş veya resmî kurumlar tarafından ilan edilmiş bir zarar bilançosu değil. Rakam, bütün konteynerlerin deniz yolu yerine kara yoluyla taşınması varsayımına dayanan tahmini bir hesap niteliği taşıyor.

Temel ithalat harcamasını aşabilir

Hariri, ortaya çıkabilecek ek taşıma maliyetinin büyüklüğünü İran’ın temel ihtiyaçlarıyla karşılaştırdı. İran’ın gıda, ilaç ve diğer temel ürünlerin ithalatı için yıllık 15 milyar doların altında kaynak kullandığını belirten Hariri, ablukanın oluşturabileceği 18 milyar dolarlık yükün bu tutarı aşabileceğine dikkat çekti.

Deniz yollarındaki kesintinin yalnızca ithalatı değil, İran’ın petrol dışı ihracatını da etkileyeceğini ifade etti. İran’ın yıllık petrol dışı ihracatının yaklaşık 50 milyar dolar olduğunu söyleyen Hariri, ürünlerin kara yoluyla gönderilmesinin ihracattan elde edilen kazancın önemli bölümünü ortadan kaldırabileceğini savundu.

Hariri’ye göre İran’ın toplam dış ticareti yıllık yaklaşık 100 milyar dolar düzeyinde bulunuyor. Taşımacılık ve diğer ticaret giderlerine 20 milyar dolara yaklaşan ek bir maliyet eklenmesi, birçok ürünün ithalatını veya ihracatını ekonomik olmaktan çıkarabilir.

Ablukanın sona erdirilmesini istedi

Hariri, deniz ablukasının diplomasi, müzakere ve hukuki girişimler kullanılarak sona erdirilmesi gerektiğini söyledi. Ablukanın aşılmasına dayanan geçici yöntemlerin ülkenin günlük ihtiyaçlarını bir süre karşılayabileceğini ancak ekonominin olağan biçimde işlemesini sağlayamayacağını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump, 13 Temmuz’da İran’a yönelik deniz ablukasının yeniden uygulanacağını açıklamıştı. Trump ayrıca nisan ayında yaptığı açıklamada abluka nedeniyle İran’ın günlük yaklaşık 500 milyon dolar gelir kaybettiğini ileri sürmüştü. Bu tutar ABD Başkanı’nın açıklamasına dayanıyor ve İran tarafından doğrulanmış resmî bir zarar bilançosu niteliği taşımıyor.

Hariri’nin değerlendirmesi, ablukanın İran içindeki üretim, ithalat ve ihracat üzerindeki uzun vadeli etkilerine yönelik en dikkat çekici ekonomik uyarılardan biri oldu. Ablukanın ne kadar süreceği ve İran’ın dış ticaretinin ne kadarının kara güzergâhlarına yöneltileceği, gerçek maliyetin belirlenmesinde temel unsurlar olacak.