AB, kamu alımlarında “Made in EU” şartı için Sanayi hızlandırıcı yasa taslağını açıkladı
Avrupa Birliği, sanayi üretimini artırmak ve stratejik sektörlerde tedarik güvenliğini güçlendirmek amacıyla “Made in EU” yaklaşımını içeren Sanayi hızlandırıcı yasa teklifini kamuoyuna duyurdu. Teklif, kamu alımları ile kamu destek programlarında düşük karbonlu ve AB’de üretilmiş ürünlere öncelik verilmesini hedefliyor. AB tarafı, sanayinin GSYH içindeki payını 2035’e kadar yükseltmeyi ve özellikle temiz teknoloji yatırımlarını hızlandırmayı amaçlıyor.
Taslak düzenlemenin, enerji yoğun endüstriler ile kritik sanayi kollarını odağa aldığı belirtiliyor. Çelik, çimento, alüminyum ve kimyasallar gibi alanların yanı sıra otomotiv endüstrisi, elektrikli araçlar ve batarya ekosistemi, rüzgar türbinleri, elektrolizörler, ısı pompaları, fotovoltaik teknolojiler gibi net sıfır hedefleriyle bağlantılı ürün ve ekipmanlar öne çıkıyor. Kuralların, ihtiyaç halinde diğer enerji yoğun sektörlere genişletilebileceği ifade ediliyor.
Teklifin merkezinde, kamu bütçeleriyle yapılan alımlarda “AB’de üretilmiş” ve “düşük karbonlu” ürünlerin hedefli biçimde tercih edilmesi yer alıyor. Uygulamanın, stratejik sektörlerde talebi AB içi üretime yönlendirmesi ve tedarik zincirlerinde dışa bağımlılığı azaltması amaçlanıyor. Bu yaklaşımın, AB içinde maliyet ve rekabet etkileri bakımından tartışmaları da beraberinde getirmesi bekleniyor.
Taslakta dikkat çeken başlıklardan biri, AB ile serbest ticaret düzenlemesi veya Gümrük Birliği gibi anlaşmaları bulunan ortaklardan gelen içeriğin, ilgili yükümlülükler çerçevesinde Birlik menşeli kabul edilebilmesine ilişkin hüküm oldu. Bu düzenleme, Türkiye açısından kamu alımlarında “AB menşei” şartına uyum ve kapsam tartışmalarında yeni bir zemin olarak değerlendiriliyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AB ile yürütülen istişareler sonucunda son taslakta “AB menşei” şartının Gümrük Birliği çerçevesinde ilke olarak Türkiye’yi de kapsamasını sağlayan yasal zeminin teyit edilmesini önemli bir adım olarak nitelendirdi. Bolat, Türkiye’nin özellikle otomotiv başta olmak üzere birçok kritik ürün grubunda Avrupa değer zincirlerinin parçası olduğunu vurgulayarak, gelişmenin sektörel entegrasyonu derinleştirebileceğini ve yeşil ile dijital dönüşümü hızlandırabileceğini belirtti.
Taslak düzenlemede, belirli stratejik sektörlerde 100 milyon avroyu aşan büyük yatırımlar için ilave şartlar da yer alıyor. Bu çerçevede, yatırımların yüksek nitelikli istihdam yaratması, yenilik ve büyümeyi teşvik etmesi, teknoloji ve bilgi birikimi katkısı sağlaması ve yerel içerik gerekleriyle uyumlu olması gibi kriterler öne çıkıyor.
Komisyonun teklifi yayımlamasının ardından düzenlemenin yasalaşması için AB ülkeleri ve Avrupa Parlamentosu arasında müzakereler yürütülecek. Bu süreçte kapsam, tanımlar ve uygulama ayrıntılarında değişiklikler gündeme gelebilecek. Türkiye açısından ise düzenlemenin, kamu alımlarında mütekabiliyet ve teknik uygulama başlıklarıyla birlikte yakından takip edilmesi bekleniyor.