AB 15 yaş altına sosyal medya ve yapay zekâ kısıtlaması hazırlıyor

VGN

Avrupa Komisyonunun hazırladığı taslak, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini sınırlarken yapay zekâ ve oyunları kapsıyor. Ayrıca şirketlere güvenli tasarım yükümlülüğü getirilmesi planlanıyor. Sonsuz kaydırma özellikleri de yasaklanabilecek.

Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya, video paylaşım platformları, yapay zekâ destekli sohbet uygulamaları ve çevrim içi oyunlara erişimini kademeli olarak sınırlandırmaya hazırlanıyor. Avrupa Komisyonunun üzerinde çalıştığı AB Çocuk Yasası taslağında, bağımsız hesap açma yaşının 15 olması öngörülüyor.

Basına yansıyan taslağın 17 Eylül 2026’da açıklanması bekleniyor. Ancak düzenleme henüz resmî olarak sunulmuş veya kabul edilmiş bir yasa değil. Metindeki yaş sınırları ve şirketlere getirilecek yükümlülükler yasama sürecinde değişebilir.

Dört aşamalı yaş modeli

Taslakta çocukların dijital hizmetlere erişimi yaşlarına göre dört gruba ayrılıyor.

Üç yaşından küçük çocukların sosyal medya ve yüksek riskli dijital hizmetlere erişememesi planlanıyor. Üç ile 12 yaş arasındaki çocukların yalnızca yaşlarına uygun hizmetleri yetişkin gözetiminde kullanabilmesi öngörülüyor.

On üç ve 14 yaşındaki çocukların sosyal medya ve video paylaşım platformlarına ebeveyn denetimi altında, sınırlı özelliklere sahip hesaplarla erişebilmesi hedefleniyor. On beş yaşından itibaren bağımsız hesap açılabilecek ancak çocuklara yönelik güvenli tasarım kuralları 18 yaşına kadar uygulanacak.

Yapay zekâ ve oyunlar da kapsamda

Düzenlemenin yalnızca Instagram, TikTok ve YouTube gibi sosyal medya ve video platformlarıyla sınırlı kalmaması bekleniyor. Çocuklara zihinsel sağlık veya kişisel gelişim konusunda tavsiye veren yapay zekâ sohbet sistemleri ile çevrim içi oyunların da kapsama alınması planlanıyor.

Eğitim kurumları ve kamu otoritelerince işletilen dijital hizmetler ile sanayi veya ofis kullanımı için geliştirilen yapay zekâ sistemlerinin düzenlemenin dışında bırakılması öngörülüyor.

Bağımlılık yaratan tasarımlara sınırlama

Taslak, dijital hizmetlerin çocuklar açısından başlangıçtan itibaren güvenli biçimde tasarlanmasını temel alıyor. Teknoloji şirketlerinin yaş doğrulama araçları, ebeveyn denetimleri ve zararlı içerik bildirme sistemleri sunması bekleniyor.

Kullanıcıları ekranda tutmayı amaçlayan sonsuz kaydırma, yapay bildirimler ve bağımlılık yaratabilecek ödül mekanizmalarının çocuk hesaplarında yasaklanması gündemde. Öneri sistemlerinin çocukları arka arkaya benzer ve zararlı içeriklere yönlendirmesini önleyecek tedbirler de planlanıyor.

Çocuk hesaplarının varsayılan olarak gizli açılması ve tanımadıkları kişilerin bu hesaplara mesaj göndermesinin engellenmesi öngörülüyor.

Ortak Avrupa standardı hedefleniyor

Birçok Avrupa ülkesinin çocukların sosyal medya kullanımına yönelik farklı yaş sınırları ve ulusal düzenlemeler hazırlaması, Avrupa Birliği genelinde ortak kurala ilişkin arayışı hızlandırdı.

Taslakla üye ülkelerde farklılaşan uygulamaların yerine ortak bir güvenlik ve yaş doğrulama sistemi kurulması hedefleniyor. Düzenlemenin Avrupa Parlamentosu ile Avrupa Birliği Konseyinde görüşülmesi gerekecek. Bu nedenle açıklanacak metnin hükümleri doğrudan yürürlüğe girmeyecek.