67 milyon yıllık T. rex iskeleti New York’ta 30 milyon dolara açık artırmaya çıkıyor

VGN

Gus adı verilen 67 milyon yıllık T. rex iskeletinin, bilim insanlarının özel koleksiyon uyarıları arasında New York’ta 30 milyon dolara ulaşması bekleniyor.

Dünyanın bugüne kadar bulunan en büyük ve en eksiksiz Tyrannosaurus rex iskeletlerinden biri, ABD’nin New York kentinde açık artırmaya çıkarılıyor. “Gus” adı verilen yaklaşık 67 milyon yıllık fosil için 20 ila 30 milyon dolar arasında satış tahmini belirlendi.

Sotheby’s tarafından düzenlenecek açık artırma, 14 Temmuz 2026’da gerçekleştirilecek. Müzayede öncesinde 19 milyon dolarlık teklif alan iskeletin, en yüksek fiyata satılan T. rex fosillerinden biri olabileceği belirtiliyor.

12 metre uzunluğunda

Geç Kretase dönemine ait Gus, yaklaşık 11,6 metre uzunluğunda ve 3,8 metre yüksekliğinde. Kafatasının uzunluğu ise yaklaşık 137 santimetreyi buluyor.

İskelet, toplam 183 özgün fosil kemiği içeriyor. Bu sayı, hayvanın iskeletinin kemik sayısı bakımından yaklaşık yüzde 61’ine karşılık geliyor. Korunan parçaların T. rex’in toplam kemik kütlesinin yüzde 75 ila 80’ini oluşturduğu hesaplanıyor.

Kafatasındaki kemiklerin yaklaşık yüzde 82’sinin bulunduğu fosilde altı diş dizisinin tamamı korunmuş durumda. İskelette ayrıca nadiren rastlanan köprücük kemiği, iyi korunmuş iki ayak, eksiksiz bir leğen kemiği ve çok sayıda omur bulunuyor.

South Dakota’da bulundu

Gus’ın ilk kemiği, 2021 yılında ABD’nin South Dakota eyaletindeki Harding County’de bulunan özel bir çiftlik arazisinde keşfedildi. Hell Creek Formasyonu’ndaki kazılar 2021, 2022 ve 2023 yıllarında sürdürüldü.

Fosile, arazinin sahibi Gary “Gus” Licking’in adı verildi. Licking, iskeletin gerçek büyüklüğü ve bilimsel önemi tam olarak anlaşılmadan önce, Şubat 2022’de hayatını kaybetti.

Kazı ekibinin iskeleti topraktan çıkarması yaklaşık üç yıl, kemiklerin temizlenerek sergilenebilir hâle getirilmesi ise iki yıl sürdü. Fosil, çelik bir taşıyıcı üzerine avlanma pozisyonunda monte edildi.

Yaraları milyonlarca yıl sonra görülebiliyor

Gus’ın kemikleri, hayvanın yaşamı boyunca ağır yaralar aldığını gösteriyor. Kafatasında, alt çenesinde ve gövdesinin çeşitli bölümlerinde başka tiranozorların saldırısından kaynaklanmış olabilecek ısırık izleri tespit edildi.

Bazı kaburga ve karın kemiği kırıklarının iyileşmiş olması, Gus’ın yaralandıktan sonra bir süre daha yaşadığını ortaya koyuyor. Ancak diğer izlerin hayvan öldükten sonra leşçil canlılar tarafından bırakılmış olabileceği de değerlendiriliyor.

Bilim insanlarının erişim endişesi

Fosilin açık artırmaya çıkarılması paleontoloji çevrelerinde yeni bir tartışma başlattı. Bilim insanları, yüksek fiyatlar nedeniyle kamu müzelerinin bu tür örnekleri satın almakta zorlandığını ve bilimsel değeri yüksek fosillerin özel koleksiyonlara girebildiğini belirtiyor.

Özel koleksiyona alınan bir fosilin araştırmacılara açılıp açılmayacağı tamamen sahibinin kararına bağlı olabiliyor. Bu durum, uzmanların aynı fosili farklı dönemlerde yeniden incelemesini ve yeni teknolojilerle araştırmasını güçleştirebiliyor.

Araştırmacılar, bilimsel yayınlarda incelenen fosillerin uzun vadeli erişime açık, güvenilir ve kalıcı koleksiyonlarda bulunması gerektiğini savunuyor. Fosilin bir müze tarafından satın alınmaması durumunda Gus’ın kamuya açık biçimde sergilenip sergilenmeyeceği henüz bilinmiyor.

Rekor hâlâ Apex’in elinde

Dinozor fosili satışlarındaki mevcut dünya rekoru, “Apex” adı verilen Stegosaurus iskeletine ait. Apex, 2024 yılında Sotheby’s tarafından 44,6 milyon dolara satıldı. Fosili satın alan milyarder yatırımcı Ken Griffin, iskeleti New York’taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’ne ödünç verdi.

“Stan” adlı T. rex iskeleti ise 2020’de 31,8 milyon dolara satılmış, daha sonra Abu Dabi Kültür ve Turizm Dairesi tarafından satın alındığı açıklanmıştı.

Gus’ın 30 milyon dolarlık üst tahmine ulaşması hâlinde dünyanın en pahalı fosilleri arasına girmesi bekleniyor. Ancak satışın asıl sonucu, fosilin bilim insanları ve halk için erişilebilir kalıp kalmayacağıyla birlikte değerlendirilecek.