12 ülke Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerine ticaret yasağı getiriyor

VGN

Aralarında Fransa, İngiltere ve Kanada’nın bulunduğu 12 ülke, işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerle ticareti durdurmaya hazırlanıyor. Karar, yerleşim faaliyetlerinin hızlanması ve şiddet olaylarındaki artış gerekçe gösterilerek iki devletli çözümü korumayı amaçlıyor.

Fransa, İngiltere ve Kanada’nın öncülük ettiği uluslararası girişim kapsamında 12 ülke, işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen mallarla ticareti durdurmaya hazırlanıyor. Kararın İsrail’le genel ticareti değil, yalnızca yerleşim kaynaklı ürün ve faaliyetleri hedeflediği belirtildi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkesinin benzer taahhütte bulunan 11 ülkeyle birlikte Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimleriyle ticaretini sona erdireceğini açıkladı.

Fransa’nın uygulayacağı yasağın kapsamı, yürürlüğe giriş tarihi ve denetim yöntemi henüz kesinleşmedi. Barrot’nun açıklamasında girişime katılan diğer 11 ülkenin tamamının isimleri de paylaşılmadı.

Sekiz ülkenin adı açıklandı

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İngiltere, Fransa ve Kanada’nın koordinasyon içinde hareket ettiğini açıkladı. Miliband; Hollanda, İrlanda, Belçika, İspanya ve Norveç’in de yerleşim mallarını yasakladığını veya yasaklamaya hazırlandığını söyledi.

Böylece girişimde yer aldığı kamuoyuna açıklanan ülkeler İngiltere, Fransa, Kanada, Hollanda, İrlanda, Belçika, İspanya ve Norveç oldu. Fransa’nın sözünü ettiği 12 ülkenin tamamını içeren resmî liste ise henüz açıklanmadı.

Ülkelerin aynı tarihte ve aynı kapsamda hareket edip etmeyeceği de netleşmedi. Bazı ülkelerin mevcut uygulamaları bulunurken bazıları için yeni yasal düzenlemeler hazırlanması gerekiyor.

İsrail’e genel boykot uygulanmayacak

Fransız diplomatik kaynaklar, uygulamanın İsrail’e yönelik genel bir ticaret boykotu olmadığını bildirdi. Tedbirlerin yalnızca Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerinde üretilen veya bu yerleşimlerin ekonomik faaliyetleriyle bağlantılı olan malları kapsaması planlanıyor.

Yerleşimlerden gelen ürünlerin ağırlıklı olarak tarımsal ürünler ve şaraptan oluştuğu belirtiliyor. Bu ticaretin İsrail’in toplam dış ticareti içindeki payının oldukça sınırlı olduğu değerlendiriliyor.

İngiltere’nin İsrail’le yıllık ticaretinin yaklaşık 6 milyar sterlin olduğu, yerleşim ürünlerinin ise bunun küçük bir bölümünü oluşturduğu bildirildi.

İngiltere kapsamlı önlemler açıkladı

İngiltere, Batı Şeria’daki yerleşimlerde üretilen mallara yönelik ticaret yasağının yanı sıra bu yerleşimlerle bağlantılı bazı hizmet ve reklam faaliyetlerini de kısıtlamayı planlıyor.

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, ülkesinin yerleşimlerin genişlemesine yalnızca sözlü tepki vermekle yetinemeyeceğini söyledi. Miliband, atılan adımların iki devletli çözüm ihtimalini korumayı amaçladığını belirtti.

İngiltere’de gerekli yasal düzenlemelerin hazırlanması ve uygulamanın başlaması için birkaç aylık bir süreç öngörülüyor.

AB içinde ortak karar alınamadı

Fransa, İsrail yerleşimleriyle ticaretin Avrupa Birliği düzeyinde sınırlandırılması için girişimde bulundu. Ancak üye ülkeler arasında gerekli çoğunluk sağlanamadığı için birlik çapında ortak karar çıkmadı.

Paris yönetimi bunun üzerine ulusal düzeyde hareket etme kararı aldı. Fransa’nın yanı sıra bazı Avrupa ülkeleri de kendi mevzuatları kapsamında benzer tedbirler üzerinde çalışmaya başladı.

E1 projesi endişeleri artırdı

Kararın zamanlamasında İsrail hükümetinin Doğu Kudüs ile Maale Adumim arasındaki E1 yerleşim projesini ilerletmesinin etkili olduğu belirtildi.

Projeye karşı çıkan ülkeler, yeni yapılaşmanın Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bağlantıyı zayıflatacağını ve gelecekte kurulması öngörülen Filistin devletinin toprak bütünlüğünü olumsuz etkileyeceğini savunuyor.

Fransa ayrıca yerleşimci şiddetindeki artışın Batı Şeria ve çevresindeki istikrarı tehdit ettiğini belirtti.

İsrail karara tepki gösterdi

İsrail yönetimi ve bazı İsrailli bakanlar, İngiltere’nin açıkladığı tedbirlere tepki gösterdi. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İngiltere’nin İsrail Büyükelçisinin sınır dışı edilmesi çağrısında bulundu.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise İngiltere’nin Doğu Kudüs’teki konsolosluğunun kapatılmasını istedi. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, İngiltere’nin kararını ülkesinin yaklaşan seçimlerine müdahale olarak değerlendirdi.

Birleşmiş Milletler, Filistin yönetimi ve uluslararası toplumun büyük bölümü Batı Şeria’daki İsrail yerleşimlerini uluslararası hukuka aykırı kabul ediyor. İsrail yönetimi ise bu hukuki değerlendirmeye karşı çıkıyor.