Yapay Zeka yüzyılın teknolojik kırılması mı
Bir yanılsama, bir illüzyon mu,,
Güven ve gerçekliği konusunda anlam arayışları içeren bir paradoks mu
Gerçeğin bükülmesi, insanın kendine yabancılaşması mı,
Ya da
İnsanlığın başını döndüren dijital bir konfor, devasa fırsatlar seçeneklerine sahip olmak mı
Özgür irade ile tahakküm arasında tercih yapmaya mecbur bırakılmak mı
Peki konfor alanları insanlığa keyifli zamanlar geçirdiği hazzı yaşatırken,
eleştirel düşünme becerileri gerçekten köreltiyor, kognitif tembellik oluşturuyor mu
Sorunsal yetişkinler için bu nitelikte girift eşikler oluştururken,
‘muhakeme’ yeteneği henüz gelişme aşamasında olan Z kuşağı…
Peki Z kuşağı, dijital çağda kendilerini nasıl konumlandırıyorlar.
Z kuşağının yapay zeka ile eklemlenmesine,
doğru ile yanlışın bulanıklaştığı, gerçeğin kaybolduğu hatta ayırt edilemediği
simülasyon teorisini doğrularcasına anlam arayışları için endişelenmeli miyiz
Zira eleştirel çalışmalarında bu konuya dikkat çeken, Fransız sosyolog ve filozof Jean Baudrillard’ın ‘Simülasyon Teorisini’ hatırlayalım. Ne diyordu Baudrillard: “Simülasyon evreninde bilgi sürekli artar, ancak anlamı sürekli azalır. Gerçek ise bir daha asla geri dönmez.”
Gerçeğin bir bir daha asla geri dönmeyeceğine dair kaygısı günümüz yapay zekâ çağında sadece mümkün değil, aynı zamanda büyük oranda gerçekleşiyor olabilir. Yanıtlar ne olursa olsun, Baudrillard’ın meşhur “Simülasyon Teorisi” ve “Hipergerçeklik” kavramlarını, yapay zekanın ‘dönüştürücü’ etkisinden ayrıştırmak artık mümkün değil.
Konunun yetişkinler ise büyük bir sorunsala döndüğü bu alanda, çocuklar, ergenler için durum daha da önemli.
Z Kuşağı Yapay Zekayı ‘arkadaşı,sırdaşı’ olarak mı görüyor
Biliyoruz ki ve kabul etmeliyiz ki: onlar dijital bir dünyaya doğdular. Onlar Z kuşağı. Dolayısıyla teknolojiden uzaklaştırmak mümkün değil. Konuyla ilgili yapılmış istatiksel araştırmalara göre; Z kuşağın etkin kullanıyorlar.
Endişe verici olan kısmı; onların yapay zekayı, ‘sırdaşı’ gibi gördüğü, başkalarıyla paylaşmaktan çekindiği kişisel konuları, duygusal onay aradıkları birçok konuyu yapay zekaya sormayı tercih etmesi.
Yasaklamak yerine işbirliği yapılmalı
Peki ne yapılmalı. Uzmanların da ilettiği gibi yasaklamak asla çözüm değil. Etkin çözüm; ebeveyn-kuşağı işbirliği. Yargılamadan desteklemek, ortak paydada buluşmak.
‘Şunu yapın,bunu yapmayın’ içerikli uzun bir yönerge listesine de gerek yok. Bu konuyla ilgili yapılmış çalışma ve makalelere göre ebeveyn ve öğretmenlerin onlara tek bir gerçeği sürekli hatırlamak:
“Şunu her zaman hatırlamalısın. Yapay Zeka (AI) bir insan değil. Duygusu ve empati nosyonları olmayan büyük sayısal verileri işleyen, talimatları içeren sadece bir makina. Dolayısıyla yapay zeka bu örüntüler bütününde, sana yanıltıcı onaylar ve doğrulamalar verebilir.” Diğer öneriler ise şunlar:
“Yapay Zeka ile sohbet ederken arka segmentte verilerin işlendiğini, paylaştığın duygularını aktardığını sohbetlerinin sabit kalmama olasılığını da hatırlamalısın. Yapay zeka tabanlı sistemde rutin olarak güvenlik kontrolü yapmalı, gizlilik ayarlarını düzenleyerek verilerine erişim kısıtlaması getirmelisin.
“Kişisel verilerini korumalı, adını, kimlik bilgilerini, ebeveynlerinin isimlerini, ev adreslerini, okullarını, fotoğraflarını veya mahrem bilgilerini, diğer hassas bilgileri paylaşmamalısın.
“Akademik dürüstlük, şeffaflık ve etik ilkelerine uygun davranmalısın. Bilgiye ulaşmak için sunulan verileri farklı kaynaklardan doğrulamalı, sunulan her verinin doğru olmadığını hatırlamalı, veriyi olduğu gibi kopyalamamalı, metni sen yazmalısın. Yapay zeka segmentini mutlak doğruyu sunmadığını hatırlayarak öneri sunmak için kullanmalısın.
“Yapay zeka insanı memnun etmek üzere tasarlanmıştır. Seni bir müşteri gibi görüp işletim sisteminin kullanmak için kurgulanmış komutlar içerir. Özellikle duygusal konularda sorduğun sorulara verdiği yanıtlar ‘seni memnun etme’ odaklı, yanıltıcı, duymak istediğin gerçeklikten uzak onaylar içerebilir”.
* Yapay zeka uzantılı programlar, sohbet odaları v.s. senin arkadaşın, sırdaşın ve terapistin değil. Yapay Zeka, cihazınla bağlantılı platformlarda tüm dijital izlerini analiz eder. Tercihlerin, görüşlerin, beğenilerin, araştırmaların, çalışmaların kısacası profilin hakkında artık bir fikri vardır. Dolayısıyla sorduğun sorulara verdiği yanıtlar seninle ilgili ulaştığı verilerle uyumlu olacaktır.
“Yapay Zeka (AI) sana gerçeklikten uzak onaylar verebilir. Örneğin: Seni anlıyorum, haklısın’, ‘seninle aynı görüşteyim’, ‘haklısın’, ifadeleri içeren işletim sistemine enterge edilmiş, tasarlanmış bir algoritmalar bütünü... Seni yanıltıcı bir şekilde onaylaması doğru yanıtı bulamamana neden olabilir.
* Yapay zekayı bilgiye ulaşmak, soruşturmak, araştırmak için etkin bir şekilde kullanabilirsin. Kendini geliştirmek için odak noktana taşımadan, bağımlılık düzeyinde olmadan destek alabilirsin.
“Yanlış pozitif ile negatif sonuçlar verebilir. Bu sayısal örüntünün içeriğinde; AI ile duygusal bağ kurma arayışının nedenini de birlikte sorgulamalıyız. Duygusal olarak yardıma ihtiyacın olduğunda öncelikle ailenden yardım istemelisin. Ailen olarak her zaman koşulsuz ve seni yargılamadan her zaman yanındayız”
İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
