Yapay zekâ 2 milyar liralık harcama riskini belirledi

VGN

Hazine ve Maliye Bakanlığının yapay zekâ sistemi, 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan kamu harcamasını belirleyerek denetimi güçlendirdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığının kamu harcamalarını analiz etmek amacıyla kullandığı yapay zekâ destekli sistem, bugüne kadar 2 milyar liranın üzerinde verimsizlik riski taşıyan harcamayı belirledi. Sistemle risklerin mali işlemler tamamlanmadan fark edilmesi ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması hedefleniyor.

Bakanlık tarafından yerli imkânlarla geliştirilen Yapay Zekâ Destekli Muhasebe ve İleri Analitik Projesi, kamu harcamalarını farklı risk ölçütlerine göre inceliyor. Verimsiz veya hatalı olma ihtimali taşıyan işlemler belirlenerek ilgili birimlerin değerlendirmesine sunuluyor.

Mali işlemler tek sistemde toplandı

Proje, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi çatısı altında çalışıyor. Yaklaşık 16 yıl önce başlayan dijital dönüşüm kapsamında bütçe, muhasebe, ödeme, raporlama ve mali karar destek süreçleri tek bir dijital ekosistemde birleştirildi.

Muhasebat Genel Müdürlüğünce geliştirilen analitik uygulamalar, büyük miktardaki mali veriyi karşılaştırarak olağan dışı işlemleri ve verimsizlik ihtimali taşıyan harcamaları belirliyor. Böylece geleneksel denetimin yanında risk odaklı ve önleyici bir kontrol mekanizması oluşturuluyor.

Sistemin devreye alınmasından bu yana büyüklüğü 2 milyar liranın üzerinde olan riskli kamu harcaması tespit edildi. Bu rakam, harcanmış veya geri alınmış kesin bir kamu zararı yerine, sistem tarafından verimsizlik riski taşıdığı belirlenen işlemlerin toplam büyüklüğünü ifade ediyor.

Yılda 186,5 milyon işlem ve belge

Sistem, 497 kamu idaresi ile 95 bin harcama ve 4 bin muhasebe birimine hizmet veriyor. Yaklaşık 400 bin kullanıcının yararlandığı altyapıda her yıl yaklaşık 150 milyon muhasebe kaydı oluşturuluyor.

Aynı sistem üzerinden yılda yaklaşık 3 milyon maaş ve ücret hesaplaması, 18 milyon ödeme emri belgesi, 5,5 milyon elektronik imzalı belge ve 10 milyon e-fatura işleniyor. Böylece yıllık işlem ve belge sayısı yaklaşık 186,5 milyona ulaşıyor.

200 milyon sayfa kâğıt tasarrufu

Dijital mali işlemler sayesinde 2025-2026 döneminde yaklaşık 200 milyon sayfa kâğıt kullanımından tasarruf edildi. Kâğıt kullanımındaki azalmanın yaklaşık 5 bin ton karbon salımının önlenmesine katkı sağladığı hesaplandı.

Proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenen 11. Verimlilik Proje Ödülleri’nde yapay zekâ kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.

Yapay zekânın kullanım alanı genişletilecek

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni mali yönetim altyapısıyla kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını, mali disiplinin güçlendirilmesini ve karar süreçlerinde veriden daha fazla yararlanılmasını amaçladıklarını bildirdi.

Şimşek, yapay zekâ ve ileri analitik teknolojilerinin Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi içinde daha geniş alanlarda kullanılacağını belirtti. Yeni dönemde şeffaflık, hesap verebilirlik, verimlilik ve sürdürülebilirlik odaklı mali denetim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.