İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
Warsh Fed’de zor döneme başlıyor
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Kevin Warsh, ABD Merkez Bankası’nda başkanlık görevini ekonominin kırılgan bir dengede olduğu dönemde devralıyor. Senato’dan çıkan onayın ardından Warsh, Fed’in yeni başkanı olarak göreve hazırlanırken, önünde yalnızca faiz politikası değil, kurumun bağımsızlığına ve iç uyumuna ilişkin zorlu başlıklar da bulunuyor.
Warsh’ın göreve başlayacağı süreçte en dikkat çeken unsurlardan biri Jerome Powell’ın yönetim kurulunda kalma kararı oldu. Powell’ın başkanlık görevi sona erse de kurul üyeliğini sürdürmesi, Fed içinde 1948’den bu yana görülmeyen bir tabloyu ortaya çıkarıyor. Bu karar, Trump yönetiminin düşük faiz talepleri karşısında merkez bankasının bağımsızlığına ilişkin tartışmaları daha da görünür hale getirdi.
Powell’ın yönetim kurulunda kalması, Warsh’ın başkanlık otoritesi üzerinde doğrudan bir engel olarak görülmese de Fed içindeki dengeleri etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Powell, yeni başkanın yetkisini zayıflatma niyeti olmadığını belirtse de kurum içindeki ağırlığı nedeniyle karar süreçlerinde etkili olmayı sürdürebilir.
Powell’ın kurul üyeliği Ocak 2028’e kadar devam ediyor. Bu durum, Trump’ın Fed’in yedi üyeli yönetim kuruluna yeni bir atama yapma imkanını sınırlayabilir. Görev süresi dolan Stephen Miran’ın da Warsh yemin etmeden önce ya da aynı dönemde kuruldan ayrılacağını açıklaması, yönetim kurulundaki yerleşimin yeni dönemde ayrıca izleneceğini gösteriyor.
Warsh’ın başkanlık döneminin ilk büyük sınavı faiz politikası olacak. Trump, ekonomik büyümeyi desteklemek için faizlerin yüzde 1’e, hatta daha düşük seviyelere indirilmesini istediğini birçok kez dile getirdi. Fed ise nisan toplantısında federal fonlama faizini yüzde 3,5 ile yüzde 3,75 aralığında sabit tuttu.
Fed, faiz kararlarını iki temel hedef doğrultusunda alıyor. Merkez bankası bir yandan enflasyonu kontrol altında tutmaya, diğer yandan istihdam piyasasını güçlü ve dengeli halde korumaya çalışıyor. Mevcut tabloda enflasyon baskılarının sürmesi ve iş gücü piyasasının dayanıklı görünmesi, hızlı faiz indirimi için alanı daraltıyor.
Warsh, göreve başlarken enflasyonun yeniden güçlendiği bir ortamla karşı karşıya bulunuyor. İran’daki savaşın ardından yükselen enerji fiyatları fiyat baskılarını artırırken, bazı Fed yetkilileri erken faiz indiriminin enflasyonu yeniden hızlandırabileceği görüşünü savunuyor.
Powell döneminde Fed, COVID-19 sonrası yükselen enflasyon karşısında önce fiyat artışlarının geçici olacağını düşünmüş, daha sonra sert faiz artırımlarına yönelmişti. Politika faizi 2022’de sıfıra yakın seviyelerden Temmuz 2023 itibarıyla yüzde 5,5’e kadar yükseltilmişti. Bu süreç, Powell’ın başkanlığında en belirleyici dönemlerden biri oldu.
Warsh’ın ekonomi yaklaşımında verimlilik artışı önemli bir yer tutuyor. Yeni başkan, ABD ekonomisinin yapay zeka öncülüğünde yeni bir verimlilik patlamasının eşiğinde olabileceğini düşünüyor. Bu görüş, 1990’larda Alan Greenspan döneminde kişisel bilgisayar devrimiyle yaşanan verimlilik artışına benzetiliyor.
O dönemde Greenspan, ekonominin aşırı ısındığı yönündeki uyarılara rağmen faiz artırımı çağrılarına direnmişti. Güçlü büyümenin mutlaka yüksek enflasyonla sonuçlanmayabileceği yönündeki öngörü daha sonra doğrulanmıştı. Warsh’ın benzer bir verimlilik senaryosuna alan açması, faiz indirimleri konusunda daha farklı bir iletişim kurabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Warsh’ın önündeki en önemli konulardan biri Fed’in 6 trilyon doların üzerindeki bilançosu olacak. Fed, ekonomik stres dönemlerinde Hazine tahvilleri, mortgage destekli menkul kıymetler ve diğer varlıkları satın alarak piyasaya destek veriyor. Bu araç, 2008 küresel finans krizinde ve pandemi döneminde yoğun biçimde kullanılmıştı.
Niceliksel gevşeme olarak bilinen bu politika, uzun vadeli faizleri ve borçlanma maliyetlerini aşağı çekmeyi amaçladı. Ancak Warsh, geçmişte Fed’in finansal piyasaları bozduğu gerekçesiyle bu politikaya eleştirel yaklaşmıştı. 2011’de Fed yönetim kurulundan ayrılması da bu itirazın en görünür sonucu olmuştu.
Yeni dönemde bilanço küçültme adımlarının hızı ve kapsamı Fed içinde tartışma konusu olmayı sürdürecek. Warsh’ın bu alanda daha kararlı bir çizgi izlemesi beklenebilir ancak hızlı bir daralma finansal piyasalarda dalgalanma riski yaratabilir.
Warsh, onay sürecinde Fed içinde daha açık tartışmalara ve güçlü fikir ayrılıklarına alan açabileceğini söylemişti. Kurumda Powell döneminde uzun yıllar süren resmi görüş birliği geleneği zayıflamış, faiz kararlarında karşı oylar daha belirgin hale gelmişti.
Fed’in faiz belirleme komitesi 12 oy hakkına sahip üyeden oluşuyor. Komitede yedi yönetim kurulu üyesi ile bölgesel Fed bankalarının dönüşümlü görev yapan beş başkanı yer alıyor. Geçmişte karşı oylar daha çok bölgesel başkanlardan gelirken, son dönemde yönetim kurulu üyeleri arasında da farklı eğilimler dikkat çekti.
Powell’ın başkan olarak katıldığı son nisan toplantısında dört karşı oy çıktı. Bu sayı, Fed’in faizleri değiştirmediği toplantılar içinde 1992’den bu yana görülen en yüksek karşı oy düzeylerinden biri oldu. Üç bölgesel Fed başkanı faizlerin sabit tutulmasını destekledi ancak sonraki adımın mutlaka faiz indirimi olacağı mesajına karşı çıktı. Stephen Miran ise faiz indirimi yönünde oy kullandı.
Trump yönetiminin Biden döneminde atanan Fed yönetim kurulu üyesi Lisa Cook’u görevden alma girişimi, Fed bağımsızlığı tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Konu ABD Yüksek Mahkemesi’nin önüne taşındı ve başkanın Fed yönetim kurulu üyelerini hangi gerekçelerle görevden alabileceği sorusu kritik bir hukuki başlık haline geldi.
Bu dava, yalnızca Cook’un koltuğunu değil, Fed’in siyasi baskılara karşı kurumsal konumunu da ilgilendiriyor. Merkez bankasının bağımsızlığının ne ölçüde korunacağı, Warsh döneminde alınacak para politikası kararlarının piyasa tarafından nasıl okunacağını doğrudan etkileyebilir.
Warsh, bir yandan Trump’ın düşük faiz beklentisi, diğer yandan enflasyonla mücadele zorunluluğu arasında denge kurmak zorunda kalacak. Powell’ın kurulda kalması, Miran’ın ayrılığı, Cook davası ve Fed bilançosunun geleceği yeni başkanın görev süresine güçlü bir belirsizlikle başlangıç yapmasına neden oluyor.
Fed’in önündeki temel soru, faizlerin ne zaman ve hangi ölçüde indirileceğiyle sınırlı değil. Kurumun karar alma süreçlerinde ne kadar birlik sağlayacağı, siyasi baskılar karşısında bağımsızlığını nasıl koruyacağı ve büyük bilançosunu nasıl yöneteceği de Warsh döneminin ana gündemini oluşturacak.