Venezuela liderinin önünde üç seçenek: Sürgün, kontrollü geçiş ya da çatışma

VGN

Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro, son haftalarda ABD Başkanı Donald Trump’ın telefonla verdiği sert ültimatomla yeni bir dönüm noktasına geldi. Trump’ın, yaklaşık iki hafta önce yapılan görüşmede Maduro’ya “Kendini ve aileni kurtarmak istiyorsan ülkeyi şimdi terk etmelisin” mesajını ilettiği, buna karşılık Venezuelalı liderin kapsamlı bir dokunulmazlık ve yaptırımların kaldırılması gibi taleplerle karşılık verdiği ediliyor. Görüşmeden sonuç çıkmamasının ardından Washington, Venezuela’nın hava sahasını kapatıp ve bölgeye uçak gemisi ile deniz piyadelerini taşıyan unsurlar gönderdi. Böylece Maduro’nun önündeki üç yol daha da keskinleşti: Hemen istifa edip ülkeyi terk etmek, müzakere ederek zaman kazanmak ya da kalıp ABD ile açık bir bilek güreşine girmek. Üç seçenekli kriz tablosu Kulis bilgilerine göre Washington’ın Maduro’ya sunduğu birinci seçenek, kısa süre içinde istifa edip ailesiyle birlikte “güvenli bir ülkeye” gitmesi. Bu senaryoda Maduro’ya, belirli koşullar karşılığında yargılanmama ve güvenli geçiş güvencesi verildiği belirtiliyor. Ancak çevresinden sızan değerlendirmelerde, Maduro’nun ABD’nin vereceği hiçbir garantiye güvenmediği ve olası bir sürgün hayatını “kontrol kaybı” olarak gördüğü konuşuluyor. İkinci yol, müzakere ve zaman kazanma stratejisi. Maduro’nun telefon görüşmesinde, kendisi ve yakın çevresi için “küresel bir af” talep ettiği, bunun içine ABD yaptırımlarının kaldırılması ve hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yürüyen dosyaların fiilen askıya alınmasının da girdiği aktarılıyor. Ayrıca Caracas’ta, dış tehdit gerekçesiyle anayasanın tanıdığı “dış ulusal karışıklık hali” çerçevesinde olağanüstü hal ilan edilmesi seçeneğinin masada olduğu konuşuluyor. Böyle bir adım, temel bazı hakların askıya alınmasına ve rejime ek manevra alanı açılmasına imkân tanıyabilir. Üçüncü yol ise en riskli olanı: kalıp sertleşmek. Venezuela ordusunun ve iktidara bağlı milislerin, olası bir dış müdahaleye karşı uzun süreli ve dağınık bir savunma için hazırlık yaptığı ifade ediliyor. Başkent Caracas çevresinde ve kıyı bölgelerinde askeri hareketlilik artarken, iktidar kanadı bunu “egemenliği savunma” söylemiyle iç kamuoyuna sunuyor. Uzmanlar, bu seçeneğin ülkeyi yıllarca sürebilecek bir çatışmaya sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. Maduro ne diyor: ‘Onurlu barış, köle barışı değil’ Maduro, son günlerde düzenlediği miting ve törenlerde ültimatomu açıkça kabul etmese de, meydan okuyan bir dil kullanıyor. Bir konuşmasında elinde simgesel bir kılıçla halka seslenerek “Sizi asla, asla, asla yüzüstü bırakmayacağım” ifadesini kullandı ve “itaatkâr bir barış değil, onurlu bir barış” istediklerini söyledi. Bu söylem, hem tabanı konsolide etmeyi hem de dış müdahale tartışmaları karşısında ulusal birlik görüntüsü vermeyi hedefliyor. İktidar yanlısı mitinglerde, “emperyalizme karşı direniş” vurgusu öne çıkarılırken, devlet televizyonu ve resmî medya, ABD’nin hamlelerini Venezuela’nın doğal kaynaklarını ele geçirme girişimi olarak çerçeveliyor. Öte yandan Maduro’nun, kapalı kapılar ardında yeni bir görüşme turu için mesaj göndermeye çalıştığı, ancak Washington’dan şu an için net bir yanıt alamadığı da ifade ediliyor. Hava sahasının kapatılması ve olası kara operasyonu imaları, bu “ikinci tur” ihtimalini daha da belirsiz hale getiriyor. Halk ne düşünüyor, ordu nerede duruyor Son haftalarda yayımlanan geniş kapsamlı bir kamuoyu araştırmasında, Venezuelalıların yaklaşık üçte ikisi Maduro’yu “meşru başkan” olarak görmediğini gösterdi. Aynı çalışmada katılımcıların çoğunluğu, rejimin bir yıl öncesine göre zayıfladığını düşündüğünü ve yarısından fazlasının önümüzdeki altı ay içinde Maduro’nun iktidardan uzaklaşmasını beklediğini ifade etti. Her üç kişiden birinin ise değişimin üç ay içinde gerçekleşeceğine inandığı belirtiliyor. Ankette, iktidarı desteklemeyen kesimlerin önemli bir bölümü, dış baskının artmasını ve hedefli yaptırımları desteklediğini söylerken, doğrudan askeri müdahale konusunda kararsızlık dikkat çekiyor. Ülke içinde yıllardır süren ekonomik çöküş, enflasyon, göç dalgası ve temel ihtiyaçlara erişimde yaşanan sorunlar, “yeter artık” duygusunu güçlendiriyor. Buna karşılık, iktidara yakın çevrelerce paylaşılan bazı araştırmalar, halkın ezici çoğunluğunun orduya güvendiğini ve “dış saldırı” durumunda silahlı kuvvetlerin etrafında kenetleneceğini öne sürüyor. Bu çalışmaların yöntemine ilişkin soru işaretleri bulunsa da, ordu içinde üst komuta kademesinin büyük ölçüde Maduro’nun yanında durduğu ve kritik birliklerin sadık isimlerin kontrolünde olduğu biliniyor. Uzmanlar, ekonomik sıkıntıların ve kronik donanım sorunlarının, uzun bir çatışma halinde alt rütbelerde moral kırılmasına yol açabileceğini hatırlatıyor. Uzmanların senaryo okuması Uluslararası analizlerde ortak nokta, “zorla rejim değişikliği”nin son derece riskli olduğu vurgusu. Birçok uzman, Venezuela’nın ölçeği, silahlı toplum yapısı, ekonomik yıkım ve bölgesel dengeler düşünüldüğünde, tam teşekküllü bir askeri operasyonun hem ABD için hem bölge için ağır ve uzun vadeli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. Bazı yorumlara göre Maduro, tüm suçlamaları reddetse de, içeride ve dışarıda karşı karşıya olduğu soruşturmalar nedeniyle, iktidarda kaldığı sürece daha güvende olduğuna inanıyor. Bu yüzden, kendisine ve çevresine gerçek anlamda dokunulmazlık sağlamayan bir sürgün paketine yanaşmıyor. Öte yandan siyasal analizler, dış baskının kısa vadede iktidar etrafında bir “kuşatma psikolojisi” yaratabildiğini, bunun da rejim içi çatlakların açık çatışmaya dönüşmesini geciktirebildiğini gösteriyor. Muhalefet cephesinde ise tablo parçalı: Bir kanat Trump yönetiminin sert çizgisini destekleyip “maksimum baskı”yı savunurken, başka isimler askeri seçeneğe mesafe koyuyor ve yeni müzakere turlarının denenmesini istiyor. Uzmanlar, özellikle son telefon görüşmesi ve ardından gelen ültimatomun, Maduro açısından “dar bir çıkış penceresi” yarattığını, ancak bu pencerenin hem güven eksikliği hem de yüksek kişisel risk nedeniyle şimdilik kullanılmadığını düşünüyor. Uluslararası baskı ve bölgesel denge Kriz, küresel güçler arasındaki dengeleri de görünür kılıyor. ABD, Maduro yönetimini uyuşturucu kaçakçılığı ve yolsuzluk iddialarıyla hedef alırken, karşı tarafta Venezuela’yla siyasi ve ekonomik ilişkileri bulunan ülkeler “egemenlik” argümanıyla Caracas’ın yanında duruyor. Latin Amerika’da ise tablo karışık. Bazı ülkeler, olası bir askeri müdahalenin tüm bölgeyi istikrarsızlaştıracağı görüşünde. Başka başkentler, demokratik geçişi hızlandıracağı umuduyla Washington’ın sert çizgisine sıcak bakıyor. Arada durmaya çalışan aktörler ise, hükümet ile muhalefet arasında yeni bir diyalog süreci başlatmak için arabuluculuk teklif ediyor. Katolik dünyasının tepesinden gelen, “askeri güç değil, diyalog ve ekonomik baskı tercih edilmeli” çağrıları da bu çerçevede öne çıkıyor. Bundan sonraki her adım, sadece Caracas–Washington hattını değil, bölgedeki diğer kırılgan dosyaları da etkileme potansiyeli taşıyor.

Diğer haberler

Reality şov yıldızı João Franco ve kardeşi Bodrum'da cinayet işledi

Bakan Göktaş’tan ilginç iddia ‘1990'lı yıllarda erkekler SGK eliyle kısırlaştırıldı’

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: 5,1 milyar dolar değerinde 10 anlaşmaya imza attık

Aliağa'daki patlamaya ilişkin 9 tutuklama patrona ev hapsi verildi

TCMB yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5’e yükseltti

Asistan hekim Pelin Pınar yaşamını yitirdi

Nvidia yönetimi Jensen Huang’ın geleceğini görüşüyor

TCMB dört kredi türünde sınırı yükseltti

Nvidia’da ikinci sarsıntı, bu kez kendi yöneticisi

Bu iklim meselesi hepimizi yakından ilgilendiriyor