Uyku düzeniyle 156 hastalık arasında bağlantı

VGN

95 bin 559 kişinin incelendiği araştırmada uyku düzeniyle 156 hastalık arasında bağlantı saptandı. Beş saatten az uyuyanlarda birçok hastalığın görülme riski yüksek olarak tespit edildi.

95 bin 559 kişinin verilerinin incelendiği araştırmada, uyku düzeni ile 156 hastalığın görülme riski arasında bağlantı bulundu. Bulgular, gece kaç saat uyunduğunun yanı sıra uykunun derinliğinin ve ne sıklıkla bölündüğünün de sağlık açısından önemli olduğunu ortaya koydu.

Beş saatten az uyuyanlarda çeşitli hastalıkların riski daha yüksek çıkarken, birçok hastalık için en düşük risk altı ile sekiz saat arasında uyuyan grupta görüldü.

Uyku, bileğe takılan cihazlarla izlendi

PLOS Medicine dergisinde 17 Eylül’de yayımlanan araştırmada, İngiltere’deki UK Biobank sağlık veri tabanına kayıtlı katılımcıların bileklerine takılan hareket ölçüm cihazlarından elde edilen bilgiler kullanıldı.

Araştırmacılar, bu kayıtlardan yararlanarak katılımcıların uyku süresini, uyku evrelerini, gece içindeki uyanıklıklarını ve uyku düzenindeki değişimleri hesapladı. Ardından bu bilgiler, sonraki yıllarda ortaya çıkan hastalıklarla karşılaştırıldı.

Ortanca takip süresi 8,9 yıl olan çalışmada, toplam 1.049 sağlık sonucu değerlendirildi.

Beş saatin altında risk yükseldi

Araştırmada en dikkat çekici sonuçlardan biri, çok kısa uyuyan grupta görüldü. Geceleri beş saatten az uyumak; kalp yetmezliği, tip 2 diyabet, kronik akciğer hastalığı olarak bilinen KOAH, bunama ve bazı enfeksiyonlarla bağlantılı bulundu.

Buse Özel imzalı haberde araştırmayı değerlendiren Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Buse Çağla Arı, özellikle beş saatin altındaki uykuda bu sağlık sorunlarının daha fazla öne çıktığını belirtti.

Arı, gece sık uyanmanın da madde bağımlılığı, alkolün kötüye kullanımı ve eklem hastalıklarıyla ilişkili bulunduğunu aktardı.

Derin uyku ve rüya evresi öne çıktı

Göğüs Hastalıkları ve Uyku Bozuklukları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, araştırmanın yalnızca toplam uyku süresine odaklanmadığını, uykunun yapısını da ele aldığını söyledi.

Kırışoğlu’nun değerlendirmesine göre, rüyaların yoğun görüldüğü REM evresinin ve derin uykunun daha uzun olması, çeşitli hastalıkların daha düşük görülme riskiyle bağlantılı.

REM uykusu; kalp yetmezliği, tansiyon düşüklüğü, kalp ritim bozuklukları ve kalbi besleyen damarlardaki hastalıkların yanı sıra Parkinson belirtileri, multipl skleroz ve Alzheimer gibi sinir sistemini etkileyen sorunlarla ilişkili bulundu. Bu evrede daha uzun süre geçirenlerde söz konusu hastalıkların riski daha düşük çıktı.

Derin uykunun daha uzun olması ise tip 2 diyabet, uykuda solunumun durmasıyla seyreden uyku apnesi, ağır depresyon ve Parkinson hastalığı dahil bazı sağlık sorunlarının daha düşük görülme riskiyle ilişkilendirildi.

Uzun uyku da incelemeye alındı

Çalışmada yalnızca kısa uyku değerlendirilmedi. Doç. Dr. Arı, dokuz saatin üzerindeki uzun uykunun özellikle depresyonla bağlantılı bulunduğunu ifade etti.

Böylece araştırmada hem çok kısa hem de uzun uykunun farklı sağlık sorunlarıyla ilişkisi ele alındı. Çok sayıda hastalık bakımından daha düşük riskin görüldüğü süre ise altı ile sekiz saat aralığında toplandı.

Stres, vardiya ve ekran kullanımı

Arı, uyku düzenini bozabilen etkenler arasında uyku apnesi, sürekli stres, kaygı ve düzensiz yaşamı sıraladı. Vardiyalı çalışma, aşırı ekran kullanımı, mavi ışığa maruz kalma, kafein ve alkol tüketimi de bu etkenler arasında yer aldı.

Bazı ilaçlar, ağrıya yol açan uzun süreli hastalıklar ve huzursuz bacak sendromunun da uykuyu etkileyebildiğini belirten Arı, yaş ilerledikçe derin uyku ve REM uykusunun doğal olarak azalabildiğine dikkat çekti.

Kırışoğlu da kişinin ihtiyaç duyduğundan sürekli daha az uyumasının, uyku hastalıkları dışında ayrıca değerlendirilmesi gereken bir sorun olduğunu vurguladı.

Süre kadar kesintisiz uyku da önemli

Araştırmanın bulguları, uyku ile sağlık arasındaki ilişkinin yalnızca yatakta geçirilen saatlerle açıklanamayacağını gösterdi. Uykunun evreleri, düzeni ve gece boyunca ne ölçüde bölündüğü de sonuçlarda öne çıktı.

Araştırmacılar, çalışmanın gözleme dayandığını ve saptanan bağlantıların tek başına neden-sonuç ilişkisi göstermediğini belirtti.