Türkiye Artemis Anlaşmaları’nı imzaladı, 2027’de Ay’a ilk uzay aracını gönderecek

VGN

Türkiye, Artemis Anlaşmaları’nı imzalayan 71’inci ülke olurken Bakan Kacır, hibrit motorlu ilk Ay aracının 2027’nin ilk aylarında gönderilmesinin planlandığını ve veri toplayacağını açıkladı.

Türkiye, Ay, Mars ve derin uzayın barışçıl, şeffaf ve sürdürülebilir biçimde araştırılmasını amaçlayan Artemis Anlaşmaları’na katıldı. Türkiye böylece anlaşmaları imzalayan 71’inci ülke olurken Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, ülkenin ilk Ay aracının 2027’nin ilk aylarında gönderilmesinin planlandığını açıkladı.

İmza töreni NASA merkezinde yapıldı

İmza töreni 31 Ağustos 2026’da Washington’daki NASA Genel Merkezi’nde düzenlendi. Artemis Anlaşmaları’nı Türkiye adına Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzaladı.

Törene Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, NASA Direktörü Jared Isaacman ve ABD Dışişleri Bakanlığı Uzay ve Çevreden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Connor Tomlinson da katıldı.

Türkiye’nin anlaşmalara katılmasıyla imzacı ülke sayısı 71’e yükseldi. Kacır, Türkiye’nin uzayda sürdürülebilir bir varlık oluşturmayı ve uzayın bütün insanlığın yararına, barışçıl amaçlarla kullanılmasına katkı sağlamayı hedeflediğini söyledi.

AYAP-1 görevi 2027 için planlanıyor

Bakan Kacır, imza töreninin ardından yaptığı açıklamada Türkiye’nin ilk Ay görevinin 2027’nin ilk aylarında gerçekleştirilmesinin planlandığını belirtti.

AYAP-1 adı verilen görev kapsamında hibrit motor teknolojisine sahip bir uzay aracı Ay’a gönderilecek. Aracın Ay yörüngesine ulaşması ve buradan bilimsel veri toplaması hedefleniyor.

Görev başarıyla tamamlanırsa Türkiye, kendi geliştirdiği teknolojilerle Ay’a uzay aracı gönderen sınırlı sayıdaki ülkeler arasına girecek. Proje aynı zamanda Türkiye’nin uzay aracı, itki sistemi, haberleşme ve derin uzay operasyonları konularındaki yeteneklerinin sınanmasını sağlayacak.

Kacır, Ay görevinin yalnızca sembolik bir adım olmadığını, Türkiye’nin uzay teknolojilerinde daha bağımsız hareket edebilmesi açısından önemli bir deneyim kazandıracağını ifade etti.

Hibrit motor teknolojisi kullanılacak

Türkiye’nin Ay aracında kullanılması planlanan hibrit motor sistemi, katı ve sıvı yakıtlı roket motorlarının bazı özelliklerini bir araya getiriyor. Bu teknolojinin Türkiye’de geliştirilmesi, görevin yerli mühendislik kapasitesi açısından öne çıkan bölümlerinden birini oluşturuyor.

Görevin kesin fırlatma tarihi, kullanılacak roket ve görev takviminin bütün teknik aşamaları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Bu nedenle 2027 tarihi mevcut program kapsamındaki hedef olarak değerlendiriliyor.

Türkiye’nin uzay programında yeni aşama

NASA, Türkiye’nin ilk Ay görevini AYAP-1 adıyla duyurdu. Kurum, Türkiye’nin son yıllarda insanlı uzay uçuşları alanında da önemli adımlar attığına dikkat çekti.

Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı, 2024 yılında Axiom-3 göreviyle Uluslararası Uzay İstasyonu’na giderek bilimsel deneyler gerçekleştirdi. Aynı yıl Tuva Cihangir Atasever de Virgin Galactic’in yörünge altı araştırma uçuşuna katıldı.

Ay görevi, insanlı uzay uçuşlarının ardından Türkiye’nin derin uzay çalışmalarına geçişindeki en önemli projelerden biri olacak.

Somali’de uzay limanı çalışması

Kacır, Türkiye’nin Somali’de bir uzay limanı kurulmasına yönelik çalışmalara başladığını da açıkladı. Ekvator bölgesine yakın bir konumda kurulması planlanan tesisin, uzaya erişim maliyetleri ve fırlatma kapasitesi bakımından avantaj sağlaması amaçlanıyor.

Uzay limanının Türkiye’nin kendi uydularını ve uzay araçlarını daha bağımsız biçimde fırlatmasına katkıda bulunması, ayrıca ülkenin büyüyen uzay ekonomisinden daha fazla pay almasını sağlaması hedefleniyor.

Projenin teknik özellikleri, tamamlanma takvimi ve ilk fırlatma tarihi konusunda ise henüz ayrıntılı bir resmî program açıklanmadı.

Artemis Anlaşmaları ne getiriyor?

Artemis Anlaşmaları, 1967 tarihli Dış Uzay Anlaşması temel alınarak 2020 yılında oluşturuldu. Bağlayıcı bir uluslararası sözleşme niteliği taşımayan metin, uzay çalışmalarında uygulanması hedeflenen ortak ilkeleri belirliyor.

Anlaşmalar; uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması, çalışmaların şeffaf yürütülmesi, bilimsel verilerin paylaşılması, uzay araçlarının kayda geçirilmesi ve acil durumlarda yardım sağlanması gibi ilkeler içeriyor.

Ayrıca ülkelerin uzay faaliyetlerinin birbiriyle çakışmasının önlenmesi, tarihî öneme sahip uzay alanlarının korunması ve yörünge atıklarının azaltılması da anlaşmaların temel başlıkları arasında bulunuyor.

Türkiye’nin anlaşmalara katılması, AYAP-1 görevi sırasında diğer ülkeler ve uluslararası kurumlarla veri paylaşımı, teknik uyum ve bilimsel işbirliği için yeni bir zemin oluşturacak.