Trump’ın gizli uçuşu Clinton döneminde de yaşandı

VGN

Trump’ın Türkiye’den gizlice başka uçağa geçirilmesi, 2000’de Bill Clinton’ın Pakistan yolculuğunda kullanılan benzer güvenlik planını gündeme taşırken, iki operasyon arasındaki önemli fark da ortaya çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump, 8 Temmuz’da Ankara’daki NATO Zirvesi’nden ayrılırken güvenlik tehdidi nedeniyle Air Force One’dan başka bir askerî uçağa gizlice geçirildiğini doğruladı. Trump, uçak değişikliği kararının ABD Gizli Servisi ve askerî yetkililerin talebi doğrultusunda alındığını belirterek güvenlik görevlilerinin yönlendirmesine uyduğunu söyledi.

Operasyon nasıl gerçekleştirildi?

Trump, Ankara’dan ayrılmadan önce televizyon kameralarının karşısında geleneksel mavi beyaz Air Force One uçağına çıktı ve apronda bulunanlara el salladı. Ancak başkanın birkaç dakika sonra uçağın diğer tarafına yanaştırılan havalimanı ikram aracıyla gizlice aşağı indirildiği belirlendi.

Trump ve beraberindeki sınırlı sayıdaki yakın çalışma arkadaşı, ikram aracıyla apronda bekleyen daha küçük bir C-32A askerî uçağına götürüldü. Modifiye edilmiş Boeing 757 tipi uçak, ABD yönetiminin üst düzey yetkililerinin seyahatlerinde kullanılıyor.

Trump bu uçakla Ankara’dan İngiltere’deki RAF Mildenhall Hava Üssü’ne hareket etti. Geleneksel Air Force One ise başkan uçakta bulunmadığı halde ayrı bir rota izleyerek Türkiye’den ayrıldı.

Başkanlık uçağında Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray çalışanları, güvenlik görevlileri ve 13 kişilik basın havuzu bulunuyordu. Uçaktaki gazeteciler ile bazı yönetim çalışanlarının, Trump’ın başka bir uçağa geçirildiğinden haberdar olmadığı anlaşıldı.

Füze tehdidi iddiası

Operasyon hakkında bilgilendirilen bir kişinin aktardığına göre güvenlik önleminin alınmasına, Air Force One’ın omuzdan ateşlenen bir füzeyle hedef alınabileceği yönündeki istihbarat yol açtı.

Tehdidin Ankara’daki NATO Zirvesi’nin son gününde ortaya çıktığı, Gizli Servis tarafından ciddi ve yakın bir tehlike olarak değerlendirildiği belirtildi. Yetkililerin hazırlık için çok az zamanı bulunduğu ve uçak değiştirme planının son anda oluşturulduğu kaydedildi.

Tehdidin hangi istihbarata dayandığı resmen açıklanmadı. Ancak güvenlik değerlendirmelerinde İran bağlantısı üzerinde durulduğu bildirildi. Türkiye ile sınırı bulunan İran’la ABD arasındaki askerî gerilimin yükseldiği bir dönemde gerçekleşen operasyonun ayrıntıları yaklaşık bir ay boyunca gizli tutuldu.

Türk yetkililer tehdidin niteliği ve Ankara’daki güvenlik operasyonu konusunda henüz ayrıntılı bir açıklama yapmadı.

Trump uçak değişimini doğruladı

Trump, Maryland’de gazetecilerin sorularını yanıtlarken kendisine yönelik bir tehdit bulunduğunun söylendiğini ancak ayrıntıları fazla sorgulamadığını belirtti. Sürekli tehdit aldığını ifade eden Trump, uçak değiştirme kararında Gizli Servis ve askerî yetkililerin talimatlarına uyduğunu söyledi.

Başkan, kendisinin bulunduğu daha küçük uçağın Air Force One’dan daha fazla risk altında olabileceğini savundu. Trump, saldırı hazırlığında bulunan kişilerin gerçek uçağı belirleyebileceğini düşündüğünü ancak güvenlik değerlendirmesini koruma görevlilerine bıraktığını ifade etti.

Trump’ın Ankara’ya giderken kullandığı, Katar tarafından bağışlanan ve kapsamlı güvenlik düzenlemelerinden geçirilen yeni Boeing 747-8 uçağı ise Türkiye’den daha önce ayrılmıştı. Trump, İngiltere’deki kısa duraklamanın ardından yeniden bu uçağa geçerek Washington’a döndü.

Bill Clinton da benzer yöntemle korunmuştu

Trump’ın Türkiye’den ayrılışı için hazırlanan planın benzeri Mart 2000’de dönemin ABD Başkanı Bill Clinton’ın Pakistan ziyareti sırasında uygulanmıştı.

Clinton, Hindistan’dan Pakistan’a giderken üzerinde başkanlık uçağının işaretleri bulunan Air Force One yerine, onu takip eden işaretsiz başka bir uçakta seyahat etmişti. Televizyon kameralarının karşısında önce başkanlık uçağı iniş yapmış, Clinton’a benzeyen bir Gizli Servis görevlisi uçaktan çıkmıştı.

Ardından işaretsiz ikinci uçak piste inmiş ve Clinton bu uçaktan ayrılmıştı. Böylece güvenlik amacıyla gerçekleştirilen uçak değişikliği, başkanın Pakistan’a ulaşmasının ardından kamuoyu tarafından öğrenilmişti.

İki operasyon arasındaki önemli fark

Clinton’ın 2000 yılındaki yolculuğunu izleyen gazetecilerden Susan Page, o dönemde Beyaz Saray Muhabirleri Derneği Başkanı olarak görev yapıyordu. Page, uçuş öncesinde Beyaz Saray ve güvenlik yetkilileri tarafından özel bir görüşmeye çağrılmıştı.

Bu görüşmede Clinton’ın hangi uçakta bulunacağı, alınan olağanüstü güvenlik önlemleri ve seyahat eden gazetecilerin güvenliği hakkında kendisine bilgi verilmişti. Görüşme kayıt dışı tutulmuş, ancak basın grubundan en az bir kişinin başkanın gerçek konumunu bilmesi sağlanmıştı.

Page, 26 yıl boyunca açıklamadığı görüşmenin ayrıntılarını, Trump’ın Ankara’daki uçak değişiminin ortaya çıkmasının ardından paylaştı. Clinton’ın uçaktan inmesiyle operasyonun zaten kamuoyu tarafından görüldüğünü belirten Page, bu nedenle artık yaşananları anlatabileceğini ifade etti.

Trump’ın Türkiye’den ayrılışında ise basın havuzuna önceden bilgi verilmedi. Gazetecilere kalkış sırasında pencerelerin perdelerini kapatmaları söylendi ve başkanın başka bir uçakta bulunduğu açıklanmadı.

Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yönetimi, olayın ardından üst düzey yönetim yetkilileriyle görüşerek gazetecilerin güvenliği ve kamuoyuna aktarılan bilgilerin doğruluğu konusundaki kaygıları iletti. Güvenlik tehlikesi ortadan kalktıktan sonra yanlış veya eksik bilgilerin düzeltilmesini sağlayacak bir yönteme ihtiyaç bulunduğu belirtildi.

Olay, başkanların korunması için gizli uçuş planlarının geçmişte de uygulandığını gösterirken, güvenlik operasyonları sırasında basın havuzunun nasıl bilgilendirileceği konusunu yeniden tartışmaya açtı.