Trump’ı soruşturan Jack Smith Senato’da ifade verdi

VGN

Trump hakkında iki federal dosya yürüten eski savcı Jack Smith, Senato’da soruşturma yöntemlerini savundu. Cumhuriyetçi senatörler, Kongre üyelerinin telefon kayıtları ve mesajlarının incelenmesini gündeme taşıdı.

ABD Başkanı Donald Trump hakkında seçim sonuçlarına müdahale ve gizli belgelerin saklanması iddialarıyla iki federal ceza dosyası yürüten eski özel yetkili savcı Jack Smith, Senato Adalet Komitesi’nde ifade verdi. Cumhuriyetçi senatörler soruşturmanın kapsamını ve kullanılan yöntemleri sorgularken, Smith kararlarını siyasi tercihlerden bağımsız aldığını savundu.

Washington’daki oturumda özellikle Kongre üyelerinin telefon bağlantı kayıtlarının toplanması, Beyaz Saray yazışmaları arasında bulunan mesajlarının incelenmesi ve Smith’in daha önce bu işlemler hakkında verdiği ifadeler tartışıldı. Trump ise hakkındaki suçlamaları reddediyor ve soruşturmaların siyasi amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor.

Jack Smith kim, bu göreve nasıl geldi?

Jack Smith, uzun yıllar federal savcılık yapan, kamu görevlileriyle ilgili yolsuzluk dosyalarında ve uluslararası savaş suçu soruşturmalarında çalışan bir hukukçu. Trump dosyalarından önce Lahey’de Kosova’daki savaş suçlarıyla ilgili özel mahkemede başsavcılık yaptı.

Dönemin Adalet Bakanı Merrick Garland, Smith’i 18 Kasım 2022’de iki mevcut soruşturmayı devralması için özel yetkili savcı olarak atadı. Atama, Joe Biden’ın başkanlığı döneminde yapıldı.

“Özel yetkili savcı”, belirli bir dosyayı günlük siyasi ve idari müdahalelerden uzak biçimde yürütmesi amaçlanan savcı anlamına geliyor. Bu görev, savcıya sınırsız yetki vermiyor; Adalet Bakanlığı’nın kurallarına ve mahkemelerin denetimine tabi olarak yürütülüyor.

Trump hakkında hangi iki dosyayı yürüttü?

İlk dosya, 2020 başkanlık seçiminin ardından yaşananlarla ilgiliydi. Joe Biden’ın kazandığı seçimin sonuçlarının değiştirilmesine ve iktidar devrinin engellenmesine yönelik girişimlerde suç işlenip işlenmediği araştırıldı.

Bu dosyada eyalet yetkilileriyle temaslar, alternatif seçici listeleri hazırlanması ve dönemin Başkan Yardımcısı Mike Pence’in seçim sonucunun onaylanmasındaki rolüne ilişkin girişimler incelendi. 1 Ağustos 2023’te açıklanan iddianamede Trump’a dört suçlama yöneltildi. Bunlar arasında resmi süreci engelleme ve seçmenlerin haklarına karşı komplo kurma iddiaları bulunuyordu.

Dosyanın merkezindeki tarihlerden biri 6 Ocak 2021’di. O gün Kongre, başkanlık seçiminin sonucunu kesinleştiren seçici kurul oylarını saymak için toplanmış, Kongre binasına düzenlenen saldırı nedeniyle oturum kesintiye uğramıştı.

İkinci dosya ise Trump’ın ilk başkanlık döneminin ardından Florida’daki Mar-a-Lago yerleşkesinde tutulan gizli belgelerle ilgiliydi. Savcılık, ulusal savunmaya ilişkin belgelerin yetkisiz biçimde saklandığını ve belgelerin geri alınmasına yönelik soruşturmanın engellendiğini ileri sürdü.

Bu dosyada Haziran 2023’te iddianame açıklandı. Sonraki ek iddianameyle Trump’a yöneltilen suçlama sayısı 40’a çıktı. İki dosyada da suçlamalar mahkûmiyet kararıyla sonuçlanmadı.

Davalar neden sona erdi?

Gizli belgeler davasında federal yargıç Aileen Cannon, 15 Temmuz 2024’te Smith’in göreve atanmasının hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle davayı düşürdü. Savcılık bu karara itiraz etti. Kararın gerekçesi, belgelerle ilgili bütün iddiaların tek tek değerlendirilmesinden ziyade savcının atanma yetkisiydi.

Trump’ın Kasım 2024’te yeniden başkan seçilmesinin ardından Smith, seçim dosyasının düşürülmesini ve gizli belgeler dosyasındaki Trump’a yönelik temyiz sürecinin sona erdirilmesini istedi. Gerekçe, Adalet Bakanlığı’nın görevdeki bir başkanın federal ceza kovuşturmasına tabi tutulamayacağı yönündeki yerleşik yaklaşımıydı.

Seçim dosyası 25 Kasım 2024’te düşürüldü. Böylece iki dosya da Trump hakkında suçluluk değerlendirmesi yapan bir jüri kararına ulaşmadan sona erdi. Davaların kapanması, suçlamaların bir yargılama sonunda kanıtlandığı ya da çürütüldüğü anlamına gelmiyor.

Eski savcı neden şimdi Kongre’de?

Cumhuriyetçi üyeler, Smith ve ekibinin Trump’ı soruştururken yetki sınırlarını aştığını, Cumhuriyetçi siyasetçilerin ve bağlantılı kuruluşların kayıtlarını gereğinden geniş kapsamda topladığını ileri sürüyor.

Temsilciler Meclisi Adalet Komitesi’ndeki Cumhuriyetçiler, 23 Eylül’de yayımladıkları ara raporda Kongre üyelerinin kayıtlarına erişimi, bu işlemlerin üyelere bildirilmemesini ve bazı mesajların incelenmesinde izlenen usulü eleştirdi.

Belgelerde geçen “Arctic Frost”, Smith’in devraldığı seçim soruşturmasının önceki aşamasında kullanılan kod adı. Bugünkü tartışma, bu soruşturmayla başlayan ve Smith’in ekibi tarafından sürdürülen işlemlerin denetimini kapsıyor. Rapordaki hukuka aykırılık değerlendirmeleri Cumhuriyetçi üyelerin iddiaları; Smith bunlara itiraz ediyor.

Telefon kaydı ile mesaj içeriği arasındaki fark neden önemli?

Tartışmada iki ayrı kayıt türü bulunuyor.

Telefon bağlantı kayıtları, hangi numaranın hangi numarayla, ne zaman ve ne kadar süreyle görüştüğünü gösteriyor. Bu kayıtlar konuşmanın sesini veya mesajın metnini içermiyor. Smith, seçim sonucunun onaylandığı günlerde yapılan temasların anlaşılması için bu bilgilere ihtiyaç duyulduğunu savunuyor.

Mesaj içerikleri ise ayrı bir işlemle, ABD Ulusal Arşivleri’nden alınan Beyaz Saray kayıtları arasında bulunuyordu. Temmuz 2026’da açıklanan belgelere göre bu malzemede, Cumhuriyetçi ve Demokrat toplam 44 Kongre üyesinin Beyaz Saray yetkilileriyle yazışmaları da yer aldı.

Cumhuriyetçi senatörler Chuck Grassley ve Ron Johnson, hukuken korunması gereken yazışmaları ayırmakla görevli inceleme ekibinin devre dışı bırakıldığını ileri sürdü. İtirazlarının bir bölümü, kayıtların varlığından çok soruşturma ekibinin bu içeriklere hangi aşamada eriştiğiyle ilgili.

Smith’e yöneltilen “yanıltıcı ifade” iddiası ne?

Temsilciler Meclisi Adalet Komitesi Başkanı Jim Jordan, 22 Temmuz 2026 tarihli başvurusunda Smith’in önceki ifadesinin soruşturulmasını istedi. Jordan, Smith’in 17 Aralık 2025’teki kapalı oturumda verdiği yanıtların, ekibinin Kongre üyelerinin mesaj içeriklerini hiç görmediği izlenimini oluşturduğunu savundu.

Smith’in avukatları ise soruların özellikle telefon bağlantı kayıtları hakkında olduğunu, bu kayıtların gerçekten içerik barındırmadığını belirtiyor. Avukatlara göre Ulusal Arşivler’den ayrı yolla alınan mesajların bulunması, bu sorulara verilen yanıtları yanlış hale getirmiyor.

Dolayısıyla anlaşmazlık, sorunun kapsamıyla verilen yanıtın kapsamının aynı olup olmadığı üzerinde yoğunlaşıyor. Jordan’ın başvurusu bir mahkûmiyet kararı değil; Adalet Bakanlığı’ndan inceleme yapılmasını isteyen bir suç duyurusu niteliğinde.

Bugünkü oturumda taraflar ne söyledi?

Komite Başkanı Grassley, soruşturmanın Cumhuriyetçi çevreleri hedef aldığını ileri sürdü. Cumhuriyetçi kuruluşlara ait mali bilgilerin toplanmasını da gündeme getirdi. Smith, mali kayıtlar alındığını kabul ederken işlemlerin ceza soruşturmasının ihtiyaçları doğrultusunda yapıldığını savundu.

Smith, Trump hakkında dava açma kararı dahil özel savcı olarak aldığı kararların arkasında olduğunu söyledi. Aynı olgularla karşılaşması halinde eski başkanın hangi partiden olduğuna bakmadan aynı değerlendirmeyi yapacağını belirtti. Hakkında dava açılması yönündeki çağrıların kendisini susturmayacağını da ifade etti.

Komitenin kıdemli Demokrat üyesi Dick Durbin ise soruşturmaların meşru olduğunu savundu ve Smith’e yönelik eleştirilerin siyasi nitelik taşıdığını söyledi. Böylece oturumda Cumhuriyetçilerin soruşturma yöntemlerine yönelik itirazlarıyla Demokratların savcılık çalışmalarını savunan yaklaşımı karşı karşıya geldi.

Bu oturumdan tutuklama veya yeni dava kararı çıkar mı?

ABD Kongresi, Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşuyor. Smith’in katıldığı toplantı, Senato’nun yürütme organını ve federal kurumların çalışmalarını denetleme yetkisi kapsamında düzenlenen bir komite oturumu.

Komite belge isteyebilir, tanık dinleyebilir, rapor hazırlayabilir ve bulgularını adli makamlara gönderebilir. Ceza yargılaması yaparak bir kişiyi suçlu ilan etmez veya hapis cezası vermez. Bu nedenle Smith’in burada ifade vermesi, eski Trump dosyalarının yeniden açıldığı anlamına gelmiyor.

29 Eylül’deki oturuma ilişkin ulaşılabilen bilgiler itibarıyla Smith hakkında bu tartışma kapsamında açılmış bir ceza davası bulunmuyor. Mevcut süreç, eski savcının işlemlerinin Kongre’de denetlenmesi ve kendisi hakkındaki iddiaların Adalet Bakanlığı tarafından değerlendirilmesi üzerinden ilerliyor.