Trump İran için sınırlı saldırıyı değerlendiriyor
ABD ile İran arasında, nükleer program krizi nedeniyle tırmanan gerilimi düşürmeye dönük yeni görüşmelerin perşembe günü Cenevre’de yapılması planlanıyor. Görüşmelerin, çatışma riskini azaltmak için “son şans” niteliği taşıdığı değerlendirmeleri öne çıkıyor.
Washington’da yürütülen iç değerlendirmelerde, diplomasinin sonuç vermemesi veya sınırlı bir müdahalenin İran’ı geri adım attırmaması halinde daha geniş bir askerî seçeneğin de gündemde tutulduğu aktarılıyor. İlk aşamada, İran yönetimine baskı kurmayı hedefleyen sınırlı bir saldırı olasılığı konuşuluyor.
Hedef listesinde İran Devrim Muhafızları’nın komuta merkezleri, nükleer tesisler ve balistik füze altyapısı gibi unsurların yer alabileceği belirtiliyor. Daha önce gündeme gelen, sahada özel kuvvet unsurlarını içeren riskli operasyon senaryolarının ise şimdilik geri plana itildiği ifade ediliyor.
ABD’nin bölgeye ilave hava ve deniz unsurları kaydırdığı, iki uçak gemisi grubunun İran’a yakın menzilde konuşlanabilecek şekilde hareket ettiği bildiriliyor. Bu yığınak, müzakereler sürerken “caydırıcılık” mesajı olarak okunurken, aynı zamanda yanlış hesap riskini de artırıyor.
ABD tarafı, anlaşmanın temel şartı olarak İran’ın uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmasını öne çıkarıyor. İran ise Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması çerçevesinde barışçıl nükleer faaliyet yürütme hakkına vurgu yapıyor. Tarafların bu başlıkta birbirine yaklaşamaması, Cenevre görüşmelerini kritik hale getiriyor.
Diplomatik kanallarda, gerilimi düşürebilecek ara bir formülün tartışıldığı belirtiliyor. Buna göre İran’ın yalnızca tıbbi araştırma ve tedavilerde kullanılan izotop üretimi için çok sınırlı düzeyde zenginleştirme yapması, buna karşılık silah yapımına dönük kapasite sağlayan unsurların kapatılması veya sıkı denetime alınması seçeneği konuşuluyor. Bu formülün kabul görüp görmeyeceği belirsizliğini koruyor.
Öte yandan ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’nin açıklamalarının Arap başkentlerinde tepki topladığı, bu durumun Washington’un bölgesel destek arayışını zorlaştırabileceği değerlendiriliyor. Bölgesel aktörlerin, olası bir ABD müdahalesinin sonuçlarına dair endişelerini Washington’a ilettiği ifade ediliyor.
Cenevre’deki görüşmelerin sonucu, hem diplomatik hattın geleceğini hem de bölgedeki askerî hareketliliğin yönünü belirleyebilir. Taraflar bir uzlaşı zemini bulamazsa, gerilimin kısa sürede daha tehlikeli bir aşamaya evrilmesi ihtimali gündemde kalmayı sürdürüyor.