Trump: Hürmüz’ün kontrolünü devralıyoruz

VGN

Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini üstlenebileceğini ve zengin müttefik ülkelerden koruma karşılığında ödeme isteyeceğini Fox News yayınında söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, küresel enerji taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü ABD’nin üstlenebileceğini açıkladı. Trump, boğazın güvenliğinin sağlanması karşılığında buradan yararlanan zengin müttefik ülkelerden ödeme isteyeceklerini söyledi.

Fox News’e konuşan Trump, “Boğazı kontrol altına alıyoruz. Muhtemelen biz yöneteceğiz” ifadelerini kullandı. Ancak Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün hangi hukuki ve askerî düzenlemeyle ABD’ye geçeceğine ilişkin ayrıntı vermedi.

Koruma karşılığında ödeme talebi

Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayan bir ülke konumuna geleceğini savundu. Boğazdan geçen enerji kaynaklarına ihtiyaç duyan müttefiklerin bu güvenlik hizmetinin maliyetine katılması gerektiğini belirtti.

ABD’nin boğazın “koruyucusu” olabileceğini söyleyen Trump, özellikle ekonomik gücü yüksek ülkelerden önemli miktarda ödeme talep edeceklerini açıkladı. Ödemenin hangi ülkelerden, hangi yöntemle ve ne kadar isteneceği konusunda bilgi paylaşmadı.

İran’ın kapasitesine ilişkin açıklama

Trump, ABD ordusunun İran’daki askerî hedeflere yönelik son saldırılarının Tahran yönetiminin kapasitesine ağır darbe vurduğunu ileri sürdü. İran’a ait askerî ekipmanların ve hava savunma sistemlerinin büyük bölümünün etkisiz hale getirildiğini savundu.

ABD yönetiminin açıkladığı askerî sonuçlar İran tarafından aynı kapsamda doğrulanmadı. Bölgedeki karşılıklı saldırılar ve iletişim kısıtlamaları nedeniyle oluşan hasarın bağımsız biçimde belirlenmesi güçleşiyor.

Müzakereler neden sonuçsuz kaldı?

Trump, ABD ile İran arasında yürütülen son görüşmelerde birçok konuda uzlaşmaya varıldığını ancak İran tarafının daha sonra değişiklik talep ettiğini öne sürdü. Görüşmelerin yaklaşık 11 saat sürdüğünü belirten Trump, Tahran yönetimini anlaşmayı bozmakla suçladı.

İran ise yaşanan gerilimin ve müzakerelerdeki çıkmazın sorumluluğunu ABD’ye yüklüyor. Tarafların görüşmelerde hangi maddeler üzerinde uzlaştığı veya anlaşmazlığın hangi koşullardan kaynaklandığı konusunda ayrıntılı, ortak bir metin yayımlanmadı.

Boğazda kontrol mücadelesi

ABD ve İran, Hürmüz Boğazı üzerinde fiilî kontrolün kendilerinde bulunduğunu savunan karşılıklı açıklamalar yapıyor. Washington yönetimi boğazın uluslararası deniz taşımacılığına açık olduğunu belirtirken Tahran, geçişleri kendi güvenlik koşullarına göre düzenleme hakkı bulunduğunu ileri sürüyor.

Bölgedeki saldırılar nedeniyle ticari gemi trafiğinde önemli ölçüde azalma yaşandı. Bazı gemilerin geri döndüğü, bazılarının ise konum bildiren sistemlerini kapatarak ilerlediği bildiriliyor. Güvenlik ve savaş riski sigortalarının maliyetindeki artış da deniz taşımacılığını olumsuz etkiliyor.

Karşılıklı saldırılar sürüyor

ABD güçleri, İran’ın füze, insansız hava aracı, radar ve deniz unsurlarını hedef alan geniş çaplı saldırılar düzenledi. Washington yönetimi operasyonların amacını ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini azaltmak ve boğazdaki geçişleri açık tutmak olarak açıkladı.

İran da bölgede Amerikan askerlerinin bulunduğu üs ve tesislere füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdiğini duyurdu. Bazı bölge ülkeleri hava savunma sistemlerini devreye sokarken halka güvenlik uyarıları yapıldı.

Dünya petrol ticareti için kritik geçiş

Basra Körfezi’ndeki petrol ve doğal gaz üreticilerini Umman Körfezi ile açık denizlere bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en önemli geçiş noktaları arasında bulunuyor. Boğazdaki uzun süreli bir kesinti, petrol fiyatlarını, taşıma ücretlerini ve küresel enflasyonu doğrudan etkileyebilir.

Trump’ın kontrol ve ödeme açıklaması, ABD’nin bölgedeki askerî rolünü genişletebileceği değerlendirmelerine yol açtı. Buna karşılık böyle bir uygulamanın uluslararası hukuk, egemenlik hakları ve bölge ülkeleriyle ilişkiler açısından nasıl yürütüleceği henüz açıklığa kavuşmadı.