İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
Trafik çilesine havadan çözüm
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), elektrikli hava taksileri, süpersonik yolcu uçakları, uzay fırlatmaları ve genişletilmiş dron operasyonlarını kapsayan yeni nesil havacılık teknolojilerinin ticari kullanıma girmesini hızlandırmak için düzenleyici çerçeveyi yeniliyor.
İngiltere’de düzenlenen Farnborough Havacılık Fuarı’nda konuşan FAA Başkan Yardımcısı Chris Rocheleau, kurumun sertifikasyon süreçlerindeki ve mevcut düzenlemelerdeki engelleri gidermeye odaklandığını söyledi. Rocheleau, yeni standartların teknolojiyi sınırlayacak ölçüde ayrıntılı olmaması ve inovasyonun gelişimine alan açması gerektiğini belirtti.
FAA’nın Elektrikli Dikey Kalkış ve İniş Entegrasyon Pilot Programı kapsamında seçilen sekiz proje, ABD’nin 26 eyaletinde yürütülüyor. Programda hava aracı üreticileri, işletmeciler, eyalet yönetimleri ve ulaşım kuruluşları birlikte çalışıyor.
Elektrikli dikey kalkış ve iniş araçları, eVTOL adıyla biliniyor. Helikopterler gibi piste ihtiyaç duymadan havalanıp inebilen bu araçlar, seyir sırasında uçak gibi yatay uçuş yapabiliyor. Sektör, eVTOL’leri şehir içi kısa mesafelerde, havalimanı transferlerinde, bölgesel yolcu taşımacılığında ve kargo operasyonlarında kullanmayı planlıyor.
Pilot program yalnızca şehir içi hava taksilerini kapsamıyor. Bölgesel yolcu taşımacılığı, acil sağlık hizmetleri, organ nakli, kargo ve lojistik ağları, enerji tesislerine ulaşım ve otonom uçuş teknolojileri de programdaki test alanları arasında bulunuyor.
FAA, gerçek uçuşlardan elde edilecek verileri operasyonel sınırlamaları belirlemek, prosedürleri geliştirmek, pilot eğitimini düzenlemek ve gelecekteki sertifikasyon standartlarını oluşturmak için kullanacak.
Program kapsamındaki ilk dikkat çekici uygulamalardan biri, BETA Technologies ile United Therapeutics Corporation tarafından gerçekleştirildi. Pennsylvania Ulaştırma Bakanlığının da katıldığı denemede, BETA’nın elektrikli ALIA hava araçlarıyla Virginia’dan Maryland’a organ taşımacılığı test edildi.
Hayvan organı, canlılığını koruması için kullanılan özel bir taşıma sistemiyle birden fazla havalimanı arasında nakledildi. Deneme, elektrikli hava araçlarının zamanla yarışılan tıbbi görevlerdeki güvenilirliğini değerlendirmeyi amaçladı. Program katılımcılarının yıl boyunca yeni test uçuşları yapması planlanıyor.
FAA, elektrikli hava taksilerinin bağlı olduğu “powered-lift” kategorisindeki uçaklar için pilot ve uçuş eğitmeni yeterliliklerini düzenleyen kuralları Ekim 2024’te tamamladı. Düzenleme; pilot sertifikalarını, eğitim süreçlerini, güvenli irtifa sınırlarını ve görüş koşullarını kapsıyor.
Başlangıç aşamasındaki eVTOL operasyonlarının helikopter hizmetlerine benzer biçimde yürütülmesi bekleniyor. Araçların mümkün olduğu ölçüde mevcut helikopter pistlerini, hava trafik kontrol hizmetlerini ve belirlenmiş uçuş rotalarını kullanması öngörülüyor. Operasyonların yaygınlaşmasıyla hava taksilerine özel koridorlar ve yeni hava trafik kuralları oluşturulabilecek.
Archer Aviation Üst Yöneticisi Adam Goldstein, elektrikli hava taksilerinin hizmete giriş sürecini Google’ın sürücüsüz araç şirketi Waymo’nun şehir merkezli büyüme modeline benzetti.
Bu yaklaşıma göre hava taksileri, başlangıçta sınırlı sayıdaki şehirde ve kontrollü bölgelerde kullanılacak. Uçuşlardan elde edilen verilerle teknik sorunlar ve operasyonel aksaklıklar giderildikten sonra hizmet alanı aşamalı olarak genişletilecek.
Sektör temsilcileri bu yöntemin hem düzenleyici kurumların teknolojiyi gerçek koşullarda değerlendirmesine hem de yolcuların yeni ulaşım sistemine kademeli biçimde alışmasına imkân sağlayacağı görüşünde.
FAA’nın gündemindeki bir diğer önemli düzenleme, ABD toprakları üzerindeki süpersonik uçuşları ilgilendiriyor. Kurum, 1973’ten beri yürürlükte bulunan karada süpersonik uçuş yasağını kaldırmak için gereken iki düzenlemeden ilkini Haziran 2026’da teklif etti.
İlk düzenleme, yerde zararlı ses patlamaları oluşmasını önlemeyi amaçlayan gürültü temelli bir operasyon sertifikasyonu sistemi kuracak. Hazırlanacak ikinci düzenleme ise kalkış, iniş ve süpersonik seyir sırasında kabul edilebilir gürültü eşiklerini belirleyecek.
FAA, toplum üzerindeki gürültü etkisi, teknolojik uygulanabilirlik ve ekonomik koşulları birlikte değerlendirecek. Kurum, her iki düzenlemeyi de 2027 ortasına kadar tamamlamayı hedefliyor.
Yeni standartların hazırlanmasında NASA’nın daha düşük ses patlaması oluşturması için geliştirdiği X-59 araştırma uçağından elde edilen verilerden de yararlanılıyor. FAA ayrıca uluslararası standartların uyumlu hâle getirilmesi amacıyla Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü ve farklı ülkelerin havacılık otoriteleriyle çalışıyor.
Tarifeli ticari süpersonik yolculuk dönemi, Air France ve British Airways tarafından işletilen Concorde uçaklarının 27 yıllık hizmetin ardından 2003’te emekliye ayrılmasıyla sona ermişti.
Yeni düzenlemelerin kabul edilmesi, süpersonik yolcu uçuşlarının hemen başlayacağı anlamına gelmiyor. Üretilecek uçakların FAA ve diğer uluslararası havacılık otoritelerinden tip ve operasyon sertifikası alması gerekecek. Gürültü sınırları, uçuş rotaları, havalimanı altyapısı ve uluslararası güvenlik anlaşmaları ticari hizmetlerin takvimini belirleyecek.