Suudi Arabistan Yemen’de kara harekatı için güç topluyor

VGN

Suudi Arabistan’ın, Husi ablukasının petrol ihracatına baskısını kırmak amacıyla Yemen’de olası kara ve deniz harekatına hazırlandığı öne sürüldü.

Suudi Arabistan, Kızıldeniz üzerinden yürüttüğü petrol ihracatını Husi saldırılarına karşı korumak amacıyla Yemen’de geniş kapsamlı bir askeri harekat seçeneğini değerlendiriyor. Bölgeden aktarılan bilgilere göre Riyad yönetimi deniz operasyonunun yanı sıra Yemen’in iç kesimlerinde kara harekatı düzenlenmesi ihtimalini de hazırlık planlarına aldı. Ancak Suudi yönetimi tarafından kara harekatına ilişkin henüz resmî bir karar veya takvim açıklanmadı.

Askeri birlikler El-Beyda yönünde toplanıyor

Suudi Arabistan’a bağlı güçlerin Yemen’in doğusundaki bazı bölgelerden çekilerek ülkenin orta ve güney kesimlerine doğru yeniden konuşlandırıldığı bildirildi. Hareketliliğin, Husilerin 2020 ve 2021 yıllarında kontrol altına aldığı stratejik El-Beyda vilayetine yönelik olası bir harekatın hazırlığı olabileceği değerlendiriliyor.

El-Beyda, Yemen’in kuzeyi ile güneyi arasındaki geçiş yollarına yakın konumu nedeniyle askeri açıdan önem taşıyor. Bölgenin kontrol edilmesi, Husilerin başkent Sana ile güney ve doğu vilayetleri arasındaki ikmal hatları üzerinde baskı kurulmasına imkân verebilir.

Riyad’ın önündeki seçenekler arasında, Yemen hükümetine bağlı güçlerin desteklenmesi, Husi mevzilerine hava saldırılarının artırılması ve Kızıldeniz kıyılarında deniz destekli operasyonlar düzenlenmesi bulunuyor. Buna karşılık kara harekatının kapsamı, hangi güçler tarafından yürütüleceği ve Suudi askerlerinin doğrudan çatışmaya girip girmeyeceği henüz bilinmiyor.

Petrol ihracatında Kızıldeniz’in önemi arttı

Suudi Arabistan’ın askeri hazırlıklarının merkezinde petrol ihracatının güvenliği bulunuyor. İran ile ABD arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin büyük ölçüde aksaması, krallığın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağımlılığını artırdı.

Savaştan önce Suudi ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’i Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyordu. Hürmüz’deki sorunların ardından petrolün yarısından fazlası, ülkenin doğusundaki sahaları Yanbu’ya bağlayan yaklaşık 1.200 kilometrelik Doğu-Batı Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz’e taşınmaya başladı.

Yanbu’dan yüklenen tankerlerin açık denizlere ulaşabilmesi için Babülmendep Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Bu nedenle Husilerin Suudi gemilerine yönelik abluka ilanı, krallığın alternatif petrol güzergâhını da tehdit eder hale geldi.

Husiler Suudi gemilerine abluka ilan etti

Yemen’in başkenti Sana ile Kızıldeniz kıyılarının büyük bölümünü kontrol eden Husiler, 20 Temmuz’da Suudi Arabistan bağlantılı gemilere karşı deniz ablukası uygulayacaklarını duyurdu. Grup, daha sonra Suudi tankerlerine ve petrol nakil altyapısına yönelik bir dizi saldırının sorumluluğunu üstlendi.

Husiler, 25 Temmuz’da Suudi Arabistan’ın doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz’deki ihracat merkezlerine bağlayan bazı hassas nakil noktalarını vurduklarını açıkladı. Suudi yönetimi ise Yemen’in Hudeyde kentinde ticari gemilere yönelik saldırılarda kullanıldığını belirttiği Husi tesislerini hava saldırılarıyla hedef aldı.

Husiler, Suudi Arabistan’ın Yemen’e uyguladığı kısıtlamaları kaldırması durumunda deniz ablukasına son vereceklerini savunuyor. Riyad ise saldırıların uluslararası ticareti ve enerji güvenliğini tehdit ettiğini belirtiyor.

Türkiye dahil 14 ülke deniz planını destekledi

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, Kızıldeniz, Babülmendep Boğazı ve Aden Körfezi’ndeki ticari gemileri korumak üzere çok uluslu bir deniz savunma koalisyonu kurulmasını önerdi.

Suudi Arabistan’da düzenlenen toplantıya 43 ülke ile Avrupa Birliği temsilcileri katıldı. Türkiye, Pakistan, Mısır, Sudan ve Cibuti’nin de aralarında bulunduğu 14 ülke, önerilen koalisyonu destekleyen ortak bildiriyi imzaladı.

Ortak bildiriye destek verilmesi, bu ülkelerin Yemen’deki olası kara harekatına asker göndereceği anlamına gelmiyor. Açıklanan plan, öncelikle deniz güvenliğinin sağlanmasını, ticaret yollarının korunmasını ve enerji sevkiyatının kesintisiz sürdürülmesini amaçlıyor.

Suudi Arabistan’ın koalisyonun kurucu ve lider ülkesi olması, karargâhın da Riyad’da bulunması planlanıyor. Krallık ayrıca ABD, İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya’dan deniz gücüne destek vermelerini istedi. Avrupa Birliği’nin Kızıldeniz’de seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla yürüttüğü Aspides görevi de bölgede faaliyet gösteriyor.

Irak cephesi krizi büyüttü

Gerilim Yemen ve Kızıldeniz ile sınırlı kalmadı. Suudi Arabistan ve ABD, Suudi petrol tesislerine yönelik saldırılarda kullanıldığı ileri sürülen Irak’taki İran destekli silahlı gruplara ait noktaları vurdu.

Saldırılarda Irak’taki Haşdi Şabi yapılanmasına bağlı en az 20 kişinin öldüğü bildirildi. Irak’taki silahlı gruplar, Suudi petrol tesislerine saldırdıkları yönündeki suçlamaları reddetti. Donald Trump operasyonun Irak hükümetinin onayıyla gerçekleştirildiğini savunurken Bağdat yönetimi saldırılardan önceden haberdar olmadığını açıkladı.

Tırmanmanın ardından Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman, Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile görüştü. Washington’daki görüşmeyi gerçekleştiren Halid bin Selman, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın kardeşi ve ülkenin savunma bakanı olarak görev yapıyor.

Riyad geniş bir savaştan kaçınmak istiyor

Suudi yönetimi enerji tesislerini ve petrol ihracatını koruyacağını göstermek isterken İran ile doğrudan ve geniş kapsamlı bir savaşa sürüklenmekten de kaçınmaya çalışıyor. Riyad, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın diplomatik yollarla çözülebileceğini savunuyor.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişlere açılması, Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz güzergâhına olan bağımlılığını azaltabilir. Umman ile İran arasında boğazdaki geçiş koşulları konusunda görüşmeler sürüyor.

Suudi Arabistan, 2015 yılında Yemen’deki uluslararası tanınan hükümeti desteklemek amacıyla Husilere karşı askeri müdahale başlatmıştı. Yıllar süren çatışmaların ardından oluşan kırılgan denge, son haftalardaki gemi saldırıları, petrol tesislerinin hedef alınması ve karşılıklı hava operasyonlarıyla yeniden bozuldu.

Yeni bir kara harekatı, Yemen’deki savaşı ağırlaştırabileceği gibi Kızıldeniz ve Babülmendep üzerinden yürütülen küresel ticareti de daha büyük bir riskle karşı karşıya bırakabilir. Riyad’ın askeri hazırlıkları sürse de Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın kara harekatına kesin onay verdiğini gösteren resmî bir açıklama henüz bulunmuyor.