Soykırım hükümlüsü Mladiç’e Sırbistan’da askerî tören

VGN

Srebrenitsa soykırımından müebbet hapse mahkûm edilen Ratko Mladiç, Belgrad’da binlerce kişinin katıldığı askerî törenle gömüldü. Sırbistan hükümeti aynı gün erken seçim için parlamentonun feshini istedi.

Srebrenitsa soykırımı ve Bosna Savaşı’nda işlediği suçlar nedeniyle müebbet hapse mahkûm edilen eski Bosnalı Sırp komutan Ratko Mladiç, Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da binlerce kişinin katıldığı askerî törenle toprağa verildi. Avrupa Birliği’nin savaş suçlularının yüceltilmesine yönelik uyarılarının gölgesinde düzenlenen cenazeyle aynı gün, Sırbistan hükümeti erken seçim için parlamentonun feshedilmesini istedi.

“Bosna kasabı” olarak tanınan Mladiç, Lahey’de müebbet hapis cezasını çekerken ağustos ayında 84 yaşında hayatını kaybetmişti. Cenazesi Sırbistan hükümetinin gönderdiği uçakla Belgrad’a getirilmişti.

Tabutunun başında askerler nöbet tuttu

Belgrad’daki Aziz Luka Kilisesi’nde düzenlenen ayini Sırp Ortodoks Kilisesi Patriği Porfirije yönetti. Bayrağa sarılı tabutun üzerine Mladiç’in askerî şapkası ve kılıcı yerleştirildi, madalyaları önünde sergilendi. Üniformalı askerler tabutun başında nöbet tuttu.

Kilise önünde toplanan binlerce kişi cenaze alayına katıldı. Askerlerin taşıdığı tabut mezarlığa götürülürken askerî bando çaldı ve saygı atışı yapıldı. Ailenin düzenlediği cenazede ordu ve polis mensupları ile üst düzey siyasi isimler yer aldı.

Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, önceden belirlenmiş bir programı bulunduğunu belirterek cenazeye katılmadı. Törende oğlu Danilo, bazı Sırp bakanlar ve Rusya’nın Belgrad Büyükelçisi hazır bulundu.

Mladiç, kesinleşmiş mahkûmiyetine rağmen Sırp milliyetçisi çevrelerde kahraman olarak görülmeye devam ediyor. Cenazeden önce Belgrad’da oynanan bir futbol karşılaşmasında da taraftarlar büyük bir Mladiç görseli açarak adını sloganlarla anmıştı.

AB’den tepki, ziyaret iptali

Avrupa Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos, Mladiç’in ölümünün ardından yüceltilmesini eleştirerek Sırbistan’a planladığı ziyareti iptal etti. Kos, bu tutumun Avrupa Birliği üyelik sürecinin dayandığı değerlerle bağdaşmadığını belirtti.

Avrupa Birliği, savaş suçlularının yüceltilmesinin, soykırımın inkârının ve tarihsel gerçeklerin çarpıtılmasının aday ülkelerde yeri olmadığını vurguladı. Srebrenitsa’da öldürülenlerin yakınlarını bir araya getiren Srebrenitsa Anneleri de törene tepki göstererek Avrupa Birliği’ni harekete geçmeye çağırdı.

Sırbistan, Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerini 2014’te başlattı. Cenaze çevresindeki resmî katılım ve askerî uygulamalar, ülkenin savaş suçlarıyla yüzleşmesi ve üyelik hedefi konusundaki tartışmaları yeniden büyüttü.

Cenaze günü erken seçim talebi

Sırbistan hükümeti, cenazenin düzenlendiği gün Cumhurbaşkanı Vuçiç’e parlamentonun feshedilmesi ve erken genel seçim yapılması önerisini sundu. Başbakan Curo Matsut, seçimin toplumdaki karşıt kesimler arasında oluşan gerilimi azaltacağını savundu.

Bu girişim, normal takvimde Aralık 2027’de yapılması öngörülen genel seçimin öne alınmasını amaçlıyor. Hükümetin açıkladığı adım, parlamentonun feshi ve seçimin ilanı için cumhurbaşkanına yöneltilen resmî talep niteliğinde.

Üçüncü kez cumhurbaşkanlığına aday olamayan Vuçiç’in partisi, kendisini başbakanlık için aday gösterdi. Böylece erken seçim, Vuçiç’in farklı bir görevde iktidarda kalmasının yolunu açabilecek.

Ülkedeki hükümet karşıtı protestolar, Novi Sad tren istasyonunda 2024’te meydana gelen ve 16 kişinin ölümüne yol açan çökme olayının ardından büyümüştü. Öğrencilerin öncülük ettiği gösterilerde yolsuzluk iddiaları ve kamu görevlilerinin sorumluluğu öne çıktı.

Srebrenitsa soykırımı ve müebbet hapis

Mladiç, Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp kuvvetlerine komuta etti. Srebrenitsa’nın Temmuz 1995’te ele geçirilmesinin ardından 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü. Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen kentteki katliam, uluslararası mahkeme kararlarıyla soykırım olarak tanındı.

Mladiç’in mahkûmiyeti, Srebrenitsa’nın yanı sıra Saraybosna’da sivillere yönelik saldırıları ve Bosna Hersek’te Sırp olmayan nüfusun zorla yerinden edilmesini de kapsıyordu. Yaklaşık dört yıl süren Saraybosna kuşatmasında siviller topçu ve keskin nişancı ateşine maruz kaldı; 10 binden fazla kişi yaşamını yitirdi.

Bosna Savaşı’nın toplam bilançosu 100 binden fazla ölüm ve 2 milyondan fazla insanın yerinden edilmesi oldu.

Mladiç, 16 yıl kaçak yaşadıktan sonra 2011’de Sırbistan’da yakalandı. Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından 2017’de müebbet hapse mahkûm edildi. Mahkûmiyeti ve cezası, 2021’de temyiz aşamasında onandı.