Şimşek, maliye operasyonunun detaylarını anlattı
Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında yüksek gelirli kişi ve gruplara yönelik denetimleri artırdı. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Risk Analiz Merkezi tarafından yürütülen çalışmalarda, açık kaynaklarda yer alan bilgiler, gelir ve gider profilleri, sözleşme bilgileri, araç ve gayrimenkul kayıtları ile çeşitli ödeme hareketleri birlikte değerlendirildi.
Yapılan analizlerde, lüks yaşam sürdüğü halde gelir beyanında bulunmayan ya da beyan ettiği gelirle harcamaları arasında ciddi fark bulunan kişiler tespit edildi. Maliye, bu kapsamda hem sporculara hem de yüksek tutarlı lüks harcama yapan mükelleflere yönelik ayrı denetim başlıkları oluşturdu.
2025’te başlatılan ilk gözetim ve uyum programında 10 bin mükellef incelemeye alınmış, yapılan çalışmalar sonucunda 15 milyar liralık matrah artırımı sağlanmıştı. Maliye, bu çalışmanın ardından ikinci aşamada daha geniş bir liste hazırladı.
Yeni hedeflenen grupta 16 bin 300 mükellef yer aldı. Bu kişilerin ortak özelliğinin, yüksek tutarlı lüks harcamalar yapmaları ancak gelir beyanları ya da vergi kayıtlarıyla bu harcamaları açıklayamamaları olduğu belirtildi. Vergi idaresi, bu kişilere izaha davet ve uyum süreçleri üzerinden ulaşacak.
Gözetim programındaki kişiler iki ana grupta değerlendirildi. İlk grupta, büyük ölçekli şirketlere ortak olan ancak şirketleri kâr dağıtmamasına rağmen lüks yaşam süren, beyan ettiği gelirle yaşam standardı örtüşmeyen mükellefler yer aldı.
İkinci grupta ise şirket ortaklığı bulunmayan ancak gelir seviyesiyle açıklanamayacak lüks araç, lüks gayrimenkul, yat, tekne, kotra ve pahalı saat gibi yüksek tutarlı varlıklar edinen kişiler bulunuyor. Bu kişilerin harcama profilleri, banka hareketleri, taşınır ve taşınmaz kayıtlarıyla birlikte incelenecek.
Maliye’nin gözetimine alınan bazı dosyalarda çarpıcı örnekler bulundu. Hiçbir vergi mükellefiyeti ya da gelir kaydı bulunmayan bazı kişilerin, buna rağmen yüksek değerli varlıklar edindiği belirlendi.
İncelemelerde bazı kişilerin 8 lüks araç ve 24 gayrimenkule kadar alım yaptığı tespit edildi. Yeni herhangi bir vergi kaydı ya da mükellefiyeti olmaksızın piyasa değeri milyonlarca lirayı bulan Bugatti, Ferrari ve Porsche gibi araçlara binen kişiler de program kapsamında mercek altına alındı.
Maliye, yalnızca kayıtlı gelirleri değil, kişilerin yaşam biçimlerini ve harcama düzeylerini de karşılaştırmalı olarak inceliyor. Ferrari, Porsche ve Bugatti gibi yüksek bedelli araçları kullanan, lüks gayrimenkullerde oturan, yat ve tekne gibi varlıklara sahip olan kişiler, gelir beyanlarıyla uyumsuzluk bulunması halinde denetime çağrılacak.
Bu kapsamda vergi kaydı olmayan ya da beyan ettiği gelirle söz konusu harcamaları karşılayamayacağı değerlendirilen kişilerden açıklama istenecek. Gelirin kaynağı izah edilemezse, ilgili tutarlar üzerinden vergi incelemesi başlatılabilecek.
Maliye’nin çalışmalarında sporculara yönelik ayrı bir dosya da oluşturuldu. Farklı branşlarda faaliyet gösteren 4 bin 716 sporcunun kazançları tek tek araştırıldı. İnceleme futbol, basketbol ve voleybol başta olmak üzere profesyonel spor dallarını kapsadı.
Çalışmada özellikle yüksek gelir elde eden, büyük kulüplerle sözleşme yapan ve transfer dönemlerinde ciddi kazanç sağlayan sporcuların beyanları kontrol edildi. Bu analizler sonucunda 228 sporcu riskli görülerek denetim kapsamına alındı.
Denetime alınan sporcuların önemli bir kısmının profesyonel spor kulüpleri bünyesinde faaliyet gösteren futbolcu, basketbolcu ve voleybolculardan oluştuğu belirtildi. Listede hatırı sayılır bir bölümün dört büyükler olarak bilinen kulüpler ve sportif başarısı yüksek kulüplerle sözleşme yapan sporculardan oluştuğu ifade edildi.
Bu sporcuların kulüp sözleşmeleri, garanti ücretleri, primleri, transfer gelirleri, kiralama bedelleri ve farklı ödeme kalemleri karşılaştırıldı. Yapılan değerlendirmelerde, bazı gelir kalemlerinin beyanlara yansıtılmadığı tespit edildi.
Sporculara yönelik analizlerde, şarta bağlı olmayan garanti gelirlerinin dikkate alınmadığı ve ücret niteliğinde olmasına rağmen bazı kazançların beyan dışı bırakıldığı belirlendi. Transfer ve kiralama bedelleri dahil çok sayıda ödeme kalemi de inceleme konusu yapıldı.
Geçen yıl 2 milyar lirayı aşan ücret gelirini beyan dışı bıraktığı değerlendirilen 310 sporcu denetime alınmıştı. Bu yıl aynı alandaki çalışmaların devam ettiği, 228 sporcu özelinde beyan dışı bırakıldığı değerlendirilen kazanç tutarının 5 milyar lirayı bulduğu belirtildi.
Maliye, tespit edilen mükellefler için öncelikle izaha davet ve gönüllü uyum mekanizmalarını işletecek. Gelir beyanı ile harcamaları arasında fark bulunan kişilerden, bu farkın kaynağını açıklamaları istenecek.
Mükelleflerin açıklamaları yeterli görülmezse vergi incelemesi süreci başlatılacak. Bu süreçte beyan dışı bırakılan gelirler, eksik ödenen vergiler ve varsa cezai yaptırımlar değerlendirilecek. Bakanlık, vergisini doğru ve zamanında ödeyen mükelleflerin hakkını korumayı, gelir dağılımında adaleti ve kayıt dışılıkla mücadeleyi güçlendirmeyi hedefliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yurt dışındaki varlıkların ekonomiye kazandırılması için yeni bir düzenleme üzerinde çalışıldığını açıkladı. Bugün Meclis’e sunulması beklenen varlık barışı düzenlemesiyle, gerçek ve tüzel kişilere ait yurt dışı varlıkların Türkiye’ye getirilmesi amaçlanıyor.
Düzenleme kapsamında para, döviz, altın, hisse senedi, tahvil ve diğer menkul kıymetlerin Türkiye’ye getirilmesi hedefleniyor. Geçmişte yapılan varlık barışı uygulamalarından elde edilen sonuçların incelendiği, yeni teklif hazırlanırken bu deneyimlerin dikkate alındığı belirtildi.
Yeni varlık barışı düzenlemesinde kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla mücadeleye yönelik önlemler de yer alacak. Bakan Şimşek, bu konuda en üst düzeyde tedbirlerin alındığını ifade etti.
Paket hazırlanırken başta Mali Eylem Görev Gücü olmak üzere uluslararası kuruluşlarca belirlenen standartlara uyum gözetildi. Düzenlemenin, yurt dışındaki varlıkların ekonomiye kazandırılmasını amaçladığı ancak vergi mevzuatı dışındaki diğer mevzuat uyarınca alınması gereken tedbirleri ortadan kaldırmayacağı vurgulandı.
Varlık barışı düzenlemesinden yararlanmak isteyenler için ilk adım bildirim olacak. Yurt dışındaki varlıklarını Türkiye’ye getirmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler, sahip oldukları varlıkları ilgili kurumlara bildirecek.
Yapılacak bildirim sonrası ülkeye getirilen kaynaklar için kademeli bir vergilendirme modeli uygulanması planlanıyor. Bildirilen varlıkların banka ve aracı kurumlarda açılacak hesaplarda belirli bir süre tutulması halinde farklı oranlarda vergilendirme yapılabilecek.
Düzenleme ile Cumhurbaşkanına vergi oranı belirleme yetkisi verilmesi öngörülüyor. Bu yetki, bildirilen varlığın türüne, Türkiye’ye getirilme tarihine, varlığın yönlendirileceği yatırım aracına ve finansal sistem içinde tutulma süresine göre kullanılabilecek.
Bu çerçevede Cumhurbaşkanı, bildirilen varlıkların hangi koşullarda daha düşük ya da daha yüksek oranla vergilendirileceğini belirleyebilecek. Böylece Türkiye’ye getirilen kaynağın finansal sistemde kalma süresine göre farklı teşvik mekanizmaları oluşturulabilecek.
Varlık barışı düzenlemesinde, Türkiye’ye getirilen paranın ülkede tutulma süresi önemli bir kriter olacak. Kaynakların hemen çekilmesi durumunda daha yüksek vergilendirme uygulanması, uzun vadeli yatırıma yönlendirilmesi durumunda ise daha düşük oranların devreye alınması bekleniyor.
Özellikle uzun vadeli devlet tahvillerine yönlendirilecek varlıklar için daha düşük vergi oranı, hatta bazı durumlarda sıfır oran uygulanması gündeme gelebilecek. Böylece hem gelen kaynağın Türkiye’ye kazandırılması hem de finansal sistem içinde uzun süre kalması amaçlanıyor.
Düzenleme hazırlanırken Türkiye’nin ülkelerle yaptığı Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları da dikkate alınacak. Bakanlık, uluslararası anlaşmalara uyum konusunda azami hassasiyet gösterileceğini belirtiyor.
Bu kapsamda, temettüler ve bazı gelir türlerinde ülkeden ülkeye değişen vergi oranları göz önünde bulundurulacak. Mevcut anlaşmalarda çoğunlukla yüzde 10, bazı şartlarda ise yüzde 5 gibi oranlar uygulanabiliyor. Yeni düzenlemenin bu çerçeveyle uyumlu olması hedefleniyor.
Maliye’nin hem yüksek gelirli mükelleflere yönelik denetimleri hem de varlık barışı hazırlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadele ve finansal sisteme kaynak kazandırma hedefiyle birlikte yürütülüyor.
Bir taraftan lüks yaşam sürmesine rağmen vergi beyanında bulunmayan kişilerden açıklama istenirken, diğer taraftan yurt dışındaki varlıkların belirli kurallar çerçevesinde Türkiye’ye getirilmesi planlanıyor. Bakanlık, bu iki başlıkta da uluslararası standartlara uyum, kara parayla mücadele ve vergi adaletini öne çıkarıyo