Seçimden sonra Elon Musk'ı bekleyen tehlike!

VGN

ABD’de Demokratlar Senato ve Temsilciler Meclisinde çoğunluğu kazandı. Sonuç, Cumhuriyetçi adayları destekleyen Elon Musk’ın siyasi etkisini ve şirketlerinin federal kamu sözleşmelerini Washington’da yeniden tartışmaya açtı.

Elon Musk, Cumhuriyetçilerin Kongredeki çoğunluğunu korumak için seçim döneminde yüz milyonlarca dolar seferber etti. 3 Kasım 2026 ara seçimlerinde Demokratlar hem Temsilciler Meclisini hem Senatoyu kazandı. Musk açısından en somut siyasi kayıp Teksas’ta görüldü. Bağışlarıyla desteklediği Cumhuriyetçi başsavcı Ken Paxton’ın yarıştığı Senato koltuğunu Demokratlar aldı. Washington’da ise Musk’ın şirketlerine verilen kamu işlerini daha önce sorgulayan partinin üyeleri, ocak ayında bu soruları komisyon başkanı sıfatıyla sorabilecek.

Seçmenden bağışçıya, bağışçıdan Beyaz Saray’a

Musk, 2016’da Hillary Clinton’a, 2020’de Joe Biden’a oy verdiğini söylemişti. 2022’de bundan böyle Cumhuriyetçilere oy vereceğini açıkladı. Temmuz 2024’te Pensilvanya’daki suikast girişiminin hemen ardından Trump’a açık destek verdi. Sonbaharda onunla miting sahnesine çıktı. Kurduğu America PAC adlı siyasi eylem komitesi, çekişmeli eyaletlerde seçmene ulaşma ve destekçileri sandığa götürme çalışmalarını üstlendi. Washington Post’un hesabına göre Musk, 2024 seçimlerinde Trump ve diğer Cumhuriyetçileri desteklemek için en az 288 milyon dolar harcadı.

Trump’ın Ocak 2025’te başlayan ikinci başkanlık döneminde Musk, özel statülü geçici federal çalışan olarak Beyaz Saray’a girdi. Kamu harcamalarını ve federal personel sayısını azaltmayı amaçlayan, DOGE kısaltmasıyla anılan girişimin kamuoyundaki yüzü oldu. Mayıs sonunda hükümetteki görevi sona erdi. Ardından Trump’ın vergi ve harcama paketini bütçe açığını büyüteceği gerekçesiyle eleştirdi. Bu anlaşmazlığa rağmen Kongre seçimlerinde Cumhuriyetçi adayları finanse etmeyi sürdürdü.

474 milyon dolar nereye gitti?

New York Times’ın federal ve eyalet düzeyindeki mali bildirimlerden çıkardığı hesaba göre Musk’ın ve bağlantılı kuruluşunun Ocak 2025’ten itibaren siyasi gruplara aktardığı tutar yaklaşık 474 milyon dolara ulaştı. Bunun yaklaşık 216 milyonu saha çalışması yürüten America PAC’e, 168 milyonu Cumhuriyetçi Senato adaylarını destekleyen Senate Leadership Fund’a, 30 milyonu da Temsilciler Meclisi yarışlarına odaklanan Congressional Leadership Fund’a gitti. Toplam, eyalet düzeyindeki siyasi faaliyetleri de kapsıyor. Hesaplamada kullanılan federal kayıtlar 14 Ekim’e kadar uzanıyor.

Federal hükümet Musk’ın şirketlerinden ne satın aldı?

Trump’ın ikinci dönemindeki en büyük işlerden biri askerî uyduları yörüngeye taşıma programıydı. ABD Uzay Kuvvetlerinin Nisan 2025’te açıkladığı planda SpaceX’e 28 fırlatma görevi verilmesi öngörüldü. Şirketin payının tahmini değeri 5,9 milyar dolardı. İhale, belirli görevler için roket ve fırlatma hizmeti satın alınmasını kapsıyordu. Devletin SpaceX’le ilişkisi Trump’ın ikinci döneminden önceye uzanıyordu.

Temmuz 2025’te Pentagon, ulusal güvenlik görevlerinde yapay zekâ kullanımı için Musk’ın xAI şirketiyle de sözleşme yaptığını açıkladı. Üst sınır 200 milyon dolardı. Anthropic, Google ve OpenAI için de aynı tavan belirlendi. Açıklanan rakam, kurumun sözleşme kapsamında sipariş edebileceği işin azami bedelini gösteriyor. İhale belgeleri, siyasi bağışların karşılığında ödeme yapıldığı sonucunu desteklemiyor.

Tesla açısından tablo farklıydı. Trump, Mart 2025’te Beyaz Saray bahçesinde Musk’la birlikte Tesla araçlarını sergileyerek markaya kamuoyu önünde destek verdi. Buna karşılık temmuzda imzaladığı yasa, uygun elektrikli araçları satın alanların yararlandığı federal vergi indirimini 30 Eylül 2025’ten sonra edinilen araçlar için sona erdirdi. Bu karar, teşvik kapsamındaki Tesla modellerini satın alacak müşterileri de etkiledi.

Demokratların itirazı Hazineye kadar uzandı

Demokrat senatörler Elizabeth Warren ve Ron Wyden’ın gündeme getirdiği somut sorulardan biri, DOGE ekibinin Hazine Bakanlığının federal ödemeleri işleyen sistemlerine hangi yetkiyle eriştiğiydi. Senatörler, kişisel verilerin nasıl korunduğunun ve erişime kimin izin verdiğinin bağımsız müfettişlerce incelenmesini istedi. Warren ayrıca Musk’ın mali çıkarlarını açıklamasını istedi. Federal kurumlardan iş alan bir şirket sahibinin aynı yönetimde hangi harcamaların kesileceği konusunda etkili olması, itirazın merkezindeydi. Beyaz Saray ise Musk’ın çıkar çatışması bulunan konulardan çekileceğini bildirdi.

Ocaktan sonra Trump’ın önünde hangi engeller var?

Yeni Kongre 3 Ocak 2027’de göreve başlayacak. Trump başkanlığını ve veto yetkisini koruyor. Ancak örneğin yeni bir savunma programı için ödenek istediğinde, teklifin yasalaşması için Demokratların yönettiği iki kanattan da geçmesi gerekecek. Senato çoğunluğu, başkanın federal yargıç ve üst düzey yönetici adaylarının onayını geciktirebilir veya engelleyebilir. Demokratların kendi yasa tekliflerinde de bir sınır var. Trump veto ederse vetoyu aşmak için her iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekir.

Musk açısından yakın vadede değişen, federal sözleşmeleri kimin denetleyeceği. Komisyonlar ihale belgelerini isteyebilir, yetkilileri dinleyebilir ve yeni ödeneklere koşul getirilmesini önerebilir. Mevcut sözleşmeler seçim sonucuyla kendiliğinden iptal olmuyor. Piyasada ise ilk tepki görüldü. Associated Press’in 4 Kasım’daki seans içi haberinde Tesla hisseleri yüzde 3,6, SpaceX hisseleri yüzde 3 geriledi. Bu oranlar o andaki hisse fiyatlarını gösteriyor. Musk’ın seçim nedeniyle kişisel servetinden kalıcı olarak ne kadar kaybettiği bu verilerden hesaplanamıyor.