Profesyonel bakım hayal oldu: 536 bin kadın iş bıraktı

VGN

İş gücü dışında bulunan 536 bin kadın, çocuk veya yetişkin bakımı nedeniyle son işinden ayrıldı. Çalışanların bakım hizmetlerinden yararlanmasında maliyet ve erişim sorunları etkili oluyor.

İş gücü dışında bulunan 536 bin kadın, bakım nedeniyle son işinden ayrıldı. Profesyonel hizmet kullanmayanlarda aile içi bakım öne çıkıyor.

Çocuk veya yetişkin bakımı, iş gücü dışında bulunan 536 bin kadının son işinden ayrılma nedeni oldu. Araştırma, çalışanlar arasında profesyonel bakım hizmeti kullanımının sınırlı kaldığını ve aile içi bakımın yaygınlığını gösteriyor.

Türkiye’de çocuk ve yetişkin bakımı, kadınların çalışma hayatından ayrılma nedenleri arasında yer alıyor. 2026’nın ilk çeyrek iş gücü verilerinden yapılan derlemeye göre, iş gücüne dahil olmayan 536 bin kadın son işinden bakım sorumluluğu nedeniyle ayrıldı. Bu sayı, yalnızca ilk çeyrekte işten ayrılan kadınları değil, o dönemde iş gücü dışında bulunan ve son işinden ayrılma nedenini bakım olarak belirten kadınları kapsıyor.

Her 10 kişiden 4’ünden fazlası bakım üstleniyor

2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu araştırmasına göre, 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1’inin düzenli bakım sorumluluğu bulunuyor. Bu oran yaklaşık 25,5 milyon kişiye karşılık geliyor.

Bakım sorumluluğu, aynı evde veya başka bir hanede yaşayan 15 yaş altındaki çocuk ve torunlarla, hasta, engelli ya da bakıma muhtaç yetişkinlere yönelik düzenli ilgiyi kapsıyor. Bu sorumluluğu taşıyanların oranı kadınlarda yüzde 45,6, erkeklerde yüzde 40,6 olarak hesaplandı.

Araştırmanın kapsadığı nüfusun tamamı çalışmıyor. Dolayısıyla bakım sorumluluğu bulunan herkesin bu görevi ücretli bir işle birlikte yürüttüğü sonucu çıkmıyor.

Uzun çalışma saatleri en önemli zorluk

İstihdamda olup bakım sorumluluğu bulunanların yüzde 70,1’i, işiyle bakım görevini birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadığını belirtti. Buna karşılık 4 milyon 303 bin kişi iki sorumluluğu bir arada sürdürmekte zorlandığını bildirdi.

Zorluk yaşayanların yüzde 38,4’ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9’u işin zahmetli veya yorucu olmasını gerekçe gösterdi. Ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini belirtenlerin oranı ise yüzde 8,9 oldu.

Çocuk bakımında profesyonel hizmet kullanımı sınırlı

Çalışan ve 15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu bulunanların yüzde 83’ü profesyonel bakım hizmeti kullanmıyor.

Bu hizmetlerden yararlanmayanların yüzde 50,8’i bakımı kendisinin veya eşiyle birlikte yürüttüğünü belirtti. Yüzde 19,7’si çocukların kendilerine bakabildiğini, yüzde 17,6’sı ise profesyonel hizmetin maliyetini yüksek bulduğunu söyledi. Bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürütenlerin oranı yüzde 5,5 olarak kaydedildi.

Veriler, maliyetin önemli bir engel olduğunu gösterirken, profesyonel hizmet kullanmayan herkesin aynı nedenle bu hizmetlerden uzak kaldığı anlamına gelmiyor.

Yetişkin bakımında erişim sorunu da var

İstihdamda olup yetişkin bakım sorumluluğu taşıyanların yüzde 79,3’ü profesyonel bakım hizmeti kullanmıyor.

Hizmet kullanmayanların yüzde 72,6’sı profesyonel bakıma ihtiyaç duymadığını belirtti. Yüzde 17,9’u maliyeti yüksek bulduğunu, yüzde 5,3’ü ise ulaşılabilir mesafede hizmet veya boş kontenjan bulunmadığını bildirdi.

Bakıcı ücretleri aile bütçesini zorluyor

İstanbul için aktarılan 2026 piyasa ücretlerinde, tam zamanlı gündüzlü çocuk bakıcısının aylık bedeli 35 bin ile 50 bin lira arasında değişiyor. Yatılı çocuk bakımında bu tutar 45 bin ile 60 bin liraya çıkıyor.

Yaşlı bakımında gündüzlü hizmet için 45 bin ile 65 bin lira, yatılı hizmet için ise 60 bin ile 80 bin lira arasında ücretler belirtiliyor. Bu tutarlar resmî bir ücret tarifesi veya Türkiye genelini temsil eden ortalama niteliği taşımıyor.

Bakım maliyetleri, çalışma saatleri ve hizmete erişim koşulları birlikte değerlendirildiğinde, ailelerin bakım ihtiyacını nasıl karşılayacağı çalışma hayatına katılım açısından önem taşıyor. Profesyonel hizmet kullanılmadığında sorumluluk çoğunlukla kişinin kendisi, eşi veya diğer aile üyeleri tarafından üstleniliyor.