Güncel /
Berlin Teknik Üniversitesi senatosu, bilgisayar bilimci Prof. Dr. Fatma Deniz'i dört yıllığına üniversitenin başına getirdi
Almanya'nın önde gelen teknik üniversitelerinden TU Berlin'de yapılan seçimde, mevcut rektör Geraldine Rauch 18 oyda kalırken Prof. Dr. Fatma Deniz 42 oyla sandıktan birinci çıktı
Deniz'in kariyer yolu Bursa'daki kız lisesinden Münih'teki bilgisayar bilimi eğitimine, Berkeley'deki nörobilim çalışmalarına ve TU Berlin'de yapay zeka ile beyin araştırmalarını buluşturan projelere uzanıyor
Yeni rektör, üniversiteyi bilimsel mükemmeliyet, dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik ekseninde yeniden konumlandırmayı hedefliyor
seçimde ezici çoğunluk
Almanya'nın başkenti Berlin'de bulunan Berlin Teknik Üniversitesi'nin (TU Berlin) yeni rektörü Prof. Dr. Fatma Deniz oldu. Üniversitenin Genişletilmiş Akademik Senatosu'nda yapılan seçimde, bilgisayar bilimci Deniz 42 oy alarak dört yıllığına rektör seçildi. Mevcut rektör Prof. Dr. Geraldine Rauch ise 18 oyda kaldı, bir oy geçersiz sayıldı.
Toplam 61 üyeden oluşan senatoda rektör seçilebilmek için en az 31 oyun alınması gerekiyordu. Deniz, üçte iki çoğunluğu aşan desteğiyle yalnızca yeni bir sayfa açmakla kalmadı, üniversitenin geleceğine dair güçlü bir güven oyu da aldı.
Seçim süreci iki turlu bir oylamayla yürütüldü. İlk turda beş aday yarışırken, sonuçların ardından üç aday çekildi ve sandıkta yalnızca iki isim kaldı: Görevine devam etmek isteyen Rauch ve rektör yardımcısı Fatma Deniz. İkinci turda senatonun tercihi, üniversitenin dijital dönüşümünden sorumlu olan Deniz'den yana oldu.
Bursa'dan yapay zekaya uzanan yol
Türk ve Alman kimliğini bir arada taşıyan Prof. Dr. Fatma Deniz'in hikayesi, Bursa'da başlayan bir eğitim yolculuğunun Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki prestijli kurumlara uzanmasının hikayesi.
Deniz, Bursa Kız Lisesi'nden mezun olduktan sonra lisans eğitimi için Almanya'ya gitti. Münih'te bilgisayar bilimi (computer science) okudu; yan dal olarak bilgisayar dilbilimi (computational linguistics) dersleri aldı. Öğrencilik yıllarında yapay sinir ağları ve beyin süreçlerine duyduğu ilgi, onu erken yaşta disiplinler arası çalışmalara yöneltti.
Yüksek lisans ve doktora döneminde Berlin Teknik Üniversitesi ve Bernstein Beyin Araştırmaları Merkezi'nde insan beynindeki görsel farkındalık süreçleri üzerine çalıştı. Sinirbilim (neuroscience) ile yapay zeka (artificial intelligence) arasında köprü kuran bu çalışmalar, Deniz'in ileride şekillenecek akademik profilinin temelini oluşturdu.
Berkeley yılları ve geri dönüş
Doktorasını tamamladıktan sonra Deniz'in yolu bu kez Amerika'ya, Kaliforniya'ya uzandı. University of California, Berkeley'de Helen Wills Neuroscience Institute ve International Computer Science Institute bünyesinde araştırmacı olarak görev yaptı. Burada büyük ölçekli beyin görüntüleme verilerini makine öğrenmesi (machine learning) yöntemleriyle analiz eden projelerde yer aldı.
Berkeley Institute for Data Science çatısı altında yürüttüğü çalışmalar, hem veri bilimi (data science) hem de bilişsel sinirbilim (cognitive neuroscience) camiasında adının duyulmasını sağladı. İnsan beyninin dili nasıl kodladığına ilişkin deneyleri, daha sonra TU Berlin'de kuracağı araştırma grubunun da çekirdeğini oluşturdu.
2020'li yılların başında yeniden Berlin'e dönen Deniz, TU Berlin'de "Biyolojik ve yapay sistemlerde dil ve iletişim" başlıklı bölümün başına geçti. 2023'te profesörlüğe yükselen Deniz, bir yıl sonra da üniversitenin dijitalleşme ve sürdürülebilirlikten sorumlu rektör yardımcılığına (vice president for digitalization and sustainability) getirildi.
Yapay zeka ve beyin araştırmalarında öncü isim
Prof. Dr. Fatma Deniz'in bilimsel ilgi alanlarının merkezinde, dilin insan beyninde nasıl temsil edildiği sorusu bulunuyor. Fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) verilerini yapay zeka modelleriyle birleştirerek, kelimelerin ve cümlelerin beyinde nasıl kodlandığını araştırıyor.
Deniz'in çalışmaları, okuma ile dinlemenin beyinde neredeyse aynı semantik ağları harekete geçirdiğini gösteren bulgularıyla dikkat çekti. Bu sonuçlar, eğitimden klinik uygulamalara, hatta büyük dil modellerinin (large language models) nasıl geliştirileceğine kadar geniş bir alanda tartışılıyor.
Son yıllarda Deniz, yapay zeka alanındaki hızlı gelişmelerin etik ve toplumsal boyutuna da ağırlık veriyor. Berlin'de düzenlenen "The Age of AI" başlıklı panelde OpenAI CEO'su Sam Altman ile aynı sahneyi paylaşarak, insan beyninin dili işleme biçimi ile yapay zeka modellerinin çalışma mantığı arasındaki benzerlik ve farkları tartıştı.
TU Berlin'deki rektörlük değişimi, yalnızca akademik bir tercih değil, aynı zamanda üniversitenin son yıllarda yaşadığı tartışmaların da bir sonucu olarak görülüyor. Görevden ayrılan rektör Geraldine Rauch, 2024 yılında Gazze savaşı sırasında sosyal medya platformu X'te beğendiği bir paylaşım nedeniyle ağır eleştirilere maruz kalmıştı.
Söz konusu paylaşımda, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu bir Nazi sembolü olan gamalı haçla birlikte resmediliyor, bu da antisemitizm tartışmalarını alevlendiriyordu. Rauch, beğeninin "yanlışlıkla" olduğunu savunsa da, tepki dinmemiş ve Almanya Başbakanı'nın danışma organlarından biri olan gelecek konseyindeki görevini kaybetmişti.
Bu tartışmalar, Berlin gibi antisemitizm ve ırkçılık konusunda hassasiyetin yüksek olduğu bir kentte üniversite yönetimine ilişkin güven tartışmalarını derinleştirdi. Deniz'in seçilmesi, bir yandan yeni bir başlangıç olarak okunurken, diğer yandan üniversitenin çeşitlilik, kapsayıcılık ve etik standartlar konusunda farklı bir çizgiye yöneldiğinin işareti olarak görülüyor.
Kadın bilim insanı ve göçmen kökenli rektör
Deniz'in rektörlüğe seçilmesi, Almanya'daki Türk toplumu ve genel olarak göçmen kökenli akademisyenler açısından da sembolik bir anlam taşıyor. Almanya'nın en köklü teknik üniversitelerinden birinin yönetimine, Türkiye'de büyümüş, kariyerinin önemli bölümünü Almanya ve Amerika'da yapmış bir kadın bilim insanının gelmesi, hem cam tavan tartışmalarını hem de çeşitlilik politikalarını yeniden gündeme taşıyor.
Almanya'da son yıllarda yükselişe geçen aşırı sağcı partilerin göçmen karşıtı söylemlerine rağmen, üniversite senatosunun farklı kültürel arka plandan gelen bir kadın akademisyeni güçlü bir çoğunlukla seçmesi, kamuoyunda "zamanlaması dikkat çekici" bir karar olarak yorumlanıyor.
Deniz, bugüne kadar yaptığı konuşmalarda bilimin evrensel dili, çeşitlilik ve fırsat eşitliği vurgusunu sık sık yineledi. TU Berlin'de de hem öğrenciler hem de akademik kadro için daha kapsayıcı, açık ve uluslararası bir ortam yaratma hedefini dile getiriyor.
Yeni dönemin öncelikleri
Prof. Dr. Fatma Deniz, rektörlük vizyonunu özetlerken üç temel başlığa dikkat çekiyor: bilimsel mükemmeliyet, dijital dönüşüm ve sürdürülebilirlik. TU Berlin'in hem Almanya hem de Avrupa'daki teknik üniversiteler arasında rekabet gücünü artırmak, uluslararası işbirliklerini genişletmek ve genç araştırmacılara daha fazla alan açmak, önümüzdeki dönemin ana hedefleri arasında.
Dijitalleşme alanında, üniversitenin eğitim ve araştırma altyapısının daha esnek ve erişilebilir hale getirilmesi; yapay zeka ve veri bilimi temelli projelerin desteklenmesi; kampüs yaşamının ise iklim kriziyle uyumlu biçimde yeniden tasarlanması bekleniyor.
Türk kamuoyunda ise Deniz'in başarısı, hem Türkiye'deki genç kadınlar hem de yurt dışında eğitim ve kariyer planlayan öğrenciler için ilham verici bir hikaye olarak öne çıkıyor. Bursa'daki bir sınıftan Berlin'deki rektörlük koltuğuna uzanan bu yolculuk, yalnızca bireysel bir kariyer hikayesi değil, aynı zamanda sınırları aşan bir emek ve kararlılık öyküsü olarak okunuyor.
Haber, Prof. Dr. Fatma Deniz'in TU Berlin rektörlüğüne seçilmesiyle birlikte hem Almanya'da hem de Türkiye'de bilime, eğitime ve üniversitelerin geleceğine dair tartışmalara yeni bir boyut eklemiş görünüyor.
Diğer haberler
Yükleniyor…
VGNHaber'i Google'da Tercih Edilen Kaynağınız Yapın
Son dakika haberlerini ve tarafsız analizleri Google Tercihler'e ekleyerek kaçırmayın.
Yeni haberlerden anlık haberdar olmak ister misiniz?
Çerez Kullanımı
Sizlere daha iyi bir hizmet sunabilmek için sitemizde çerezlerden faydalanıyoruz.
Sitemizi kullanmaya devam ederek çerezleri kullanmamıza izin vermiş oluyorsunuz.
Detaylı bilgi almak için Çerez Politikasını inceleyebilirsiniz.
İstanbul 20.5°C
Şanlıurfa 15.7°C
Diyarbakır 13.8°C
Berlin 29°C
