Osman Kavala’dan AİHM kararına uyulması için açık çağrı

VGN

Osman Kavala, AİHM Büyük Dairesi’nin mahkûmiyet sürecini inceleyen kararının ikna edici delil olmadan özgürlük hakkının kısıtlanamayacağını gösterdiğini açıkladı ve karara uyulmasını hukuk devleti adına istedi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi’nin tahliye edilmesi ve mahkûmiyetinin sonuçlarının ortadan kaldırılması yönündeki kesin kararının ardından Osman Kavala ilk açıklamasını yaptı. Kavala, suç işlendiğini gösteren ikna edici ve somut deliller olmadan insanların özgürlüğünden mahrum bırakılamayacağını söyledi.

Somut delil vurgusu

AİHM Büyük Dairesi’nin kararının mahkûmiyet sürecini de kapsadığını belirten Kavala, aynı değerlendirmenin daha önce verilen iki AİHM kararında da bulunduğunu hatırlattı.

Kavala, ilk Gezi davasında 2020 yılında verilen beraat kararının, kendisine yöneltilen suçlamaları destekleyen delil bulunmadığını gösterdiğini savundu.

Son kararın, mahkemelerin olaylarla ilgili genel değerlendirmelere ve faaliyetlerin amacı hakkında niyet okumaya dayanan yorumlara dayanarak mahkûmiyet kararı veremeyeceğini ortaya koyduğunu belirtti.

Kavala, yasalarca suç sayılan bir eylemde bulunmayan kişilerin özgürce yaşama haklarının kısıtlanamayacağını ifade etti. Bu hakkın korunmasının hukuk devletinin yurttaşlara karşı temel yükümlülüklerinden biri olduğunu söyledi.

AİHM kararlarının uygulanmasının da bu yükümlülüğün yerine getirilmesi için gerekli olduğunu vurguladı.

Büyük Daire’den kesin karar

AİHM Büyük Dairesi, Kavala/Türkiye No. 2 davasındaki kararını 25 Ağustos 2026’da açıkladı. On yedi yargıçtan oluşan mahkeme, ihlal kararlarını on beşe karşı iki oyla aldı.

Mahkeme, Türkiye’den Kavala’nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını ve hakkında alınan önlemlerin doğurduğu sonuçların ortadan kaldırılmasını istedi.

Kararda, Kavala hakkındaki mahkûmiyetin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hukuku bakımından hükümsüz ve geçersiz sayılması gerektiği belirtildi. Büyük Daire kararları kesin olduğu için karara karşı AİHM bünyesinde itiraz yolu bulunmuyor.

Şiddet olaylarıyla somut bağ kurulamadı

AİHM, Kavala’ya yöneltilen suçlamalara dayanak gösterilen faaliyetlerin önemli bölümünün kamusal tartışmalara katılmak, sivil toplum çalışmalarını desteklemek ve barışçıl Gezi Parkı gösterileriyle ilgili savunuculuk yapmak olduğunu kaydetti.

Kavala’nın üçüncü kişiler tarafından gerçekleştirilen şiddet eylemlerine doğrudan katıldığını gösteren somut bir bağ kurulamadığını belirten mahkeme, bu faaliyetlerin ağır bir suçun unsuru olarak değerlendirilmesini orantısız ve keyfî buldu.

Büyük Daire, ifade özgürlüğü ile toplantı ve örgütlenme özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Yargılamanın adilliği, mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı ile savunma haklarına ilişkin eksiklikler nedeniyle adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini belirledi.

Mahkeme ayrıca Kavala’nın 10 Aralık 2019’dan sonraki özgürlükten yoksun bırakılma sürecinin keyfî olduğu sonucuna vardı. Alınan önlemlerin Kavala’yı Gezi Parkı gösterilerindeki rolü ve insan hakları savunucusu olarak açıkladığı görüşleri nedeniyle cezalandırma ve susturma amacı taşıdığına hükmetti.

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gözden geçirecek bir tahliye mekanizmasının bulunmaması da insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlali olarak değerlendirildi.

Yaklaşık dokuz yıldır cezaevinde

Osman Kavala, 18 Ekim 2017’den bu yana kesintisiz biçimde özgürlüğünden mahrum bulunuyor. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Kavala’yı Gezi Parkı olaylarıyla bağlantılı davada 25 Nisan 2022’de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı.

Karar, 28 Aralık 2022’de istinaf mahkemesi, 28 Eylül 2023’te ise Yargıtay tarafından onandı.

AİHM, 10 Aralık 2019 tarihli ilk kararında Kavala’nın tutukluluğunun makul şüpheye dayanmadığına hükmetmiş ve serbest bırakılmasını istemişti. Türkiye’nin kararı uygulamaması üzerine başlatılan ihlal sürecinde Büyük Daire, 11 Temmuz 2022’de Türkiye’nin ilk karara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğine karar vermişti.

Son karar, 2019’daki hükümden sonra Kavala hakkında yürütülen işlemleri, devam eden özgürlükten yoksun bırakma sürecini, ceza yargılamasını ve kesinleşen mahkûmiyeti kapsıyor.

Ödemenin 70 bin avrosu manevi tazminat

AİHM, Türkiye’nin Kavala’ya 70 bin avro manevi tazminat ödemesine hükmetti. Ayrıca masraf ve giderler karşılığında 43 bin 342 avro 57 sent ödenmesine karar verdi.

Böylece Türkiye’nin ödemesine hükmedilen toplam tutar 113 bin 342 avro 57 sente ulaştı. Bu tutarın tamamı manevi tazminattan oluşmuyor.

Kesin kararın uygulanmasını Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi denetleyecek. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi, taraf devletlere kesin AİHM kararlarını tam, etkili ve gecikmeden uygulama yükümlülüğü getiriyor.