Ömer Koç: Laik Cumhuriyet rehberimiz olmalı

VGN

Ömer Koç, kalıcı istikrar için demokrasi ve hukukun üstünlüğünü vurguladı. Enflasyon ve finansman maliyetlerine dikkat çekerek üretimde teknoloji, tasarım ve nitelikli insan gücünü öne çıkardı.

Koç Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Koç, Türkiye’de kalıcı istikrarın sağlanması için demokrasinin bütün kurum ve kurallarıyla işlemesi ve hukukun üstünlüğünün hâkim olması gerektiğini söyledi. Elazığ’da düzenlenen 27. TÜRKONFED İş Dünyası Zirvesi’nin onur konuşmacısı olan Koç, adalete duyulan güven ile yatırım, üretim ve sürdürülebilir kalkınma arasındaki ilişkiye dikkat çekti. Yüksek enflasyonun, finansman maliyetlerinin ve ihracatta ağırlaşan rekabet koşullarının sanayi üzerindeki baskısını da değerlendiren Koç, Türkiye’nin teknoloji geliştiren, tasarım yapan ve fikri mülkiyetin sahibi olan bir üretim yapısına geçmesi gerektiğini belirtti.

“Cumhuriyetimize ve milletimize yakışan da budur”

Türk İş Dünyası Konfederasyonu tarafından, Fırat Sanayi ve İş Dünyası Federasyonu’nun ev sahipliğinde düzenlenen zirvenin ilk gününde kamu, yerel yönetimler, iş dünyası ve sivil toplum temsilcileri bir araya geldi. “Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık” temasıyla gerçekleştirilen ve yaklaşık 500 kişiyi buluşturan zirve, 25-26 Eylül tarihlerinde iki günlük bir programla düzenleniyor.

TÜSİAD da zirveye geniş bir heyetle katıldı. Heyette TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, Yüksek İstişare Konseyi Başkanı Ömer Aras, yönetim kurulu üyeleri ve geçmiş dönem başkanları yer aldı.

Zirveyi düzenleyen TÜRKONFED, bölgesel ve sektörel iş dünyası örgütlerini aynı çatı altında buluşturuyor. Konfederasyon, 31 federasyon ve 300’ü aşkın dernekten oluşan yapısıyla Türkiye’nin 81 ilinde 100 binden fazla işletmeyi temsil ediyor. Bu yapı, büyük şirketlerin yanı sıra farklı bölgelerdeki işletmelerin üretim, yatırım ve kalkınma gündemlerinin de ortak platformlarda ele alınmasını sağlıyor.

Konuşmasında ekonomik güvenin hukuki güvenceyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Ömer Koç, kalıcı istikrarın temel koşulunu şu sözlerle anlattı:

“Kalıcı istikrarın ön koşulu; kurum ve kurallarıyla eksiksiz çalışan bir demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün hâkim olmasıdır. Cumhuriyetimize ve milletimize yakışan da budur.”

Koç, sağlam bir hukuki çerçeve içinde adaletin kesintisiz ve ayrım yapılmaksızın işleyeceğine güven duyulmasının, sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın temel şartlarından biri olduğunu belirtti. Şirketlerin uzun vadeli yatırım kararları alabilmesi ve ekonominin dışarıdan gelen sarsıntılara karşı dayanıklılık kazanabilmesi için öngörülebilirliğin zorunlu olduğunu söyledi.

Koç’un değerlendirmesinde, yatırım ortamının yalnızca maliyetlerden oluşmadığı, kuralların işleyişine ve adaletin sürekliliğine duyulan güvenin de şirketlerin geleceğe ilişkin kararlarında belirleyici olduğu vurgusu öne çıktı.

Küresel düzende aşınma, Gazze ve birbirini tetikleyen krizler

Ömer Koç, İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan uluslararası düzenin değiştiğini, iş dünyasının alıştığı koşulların yerini daha belirsiz bir ortama bıraktığını söyledi. Kurallara dayalı düzenin yıpranmasında ABD’nin tutumunun önemli etkisi olduğunu savunan Koç, uluslararası kurumların ve ortak kuralların aşınmasının ekonomik kararları da zorlaştırdığı değerlendirmesinde bulundu.

“İş yapmaya alıştığımız küresel nizam değişiyor; rehber sayılan uluslararası kurumlar ve kurallar aşınıyor” diyen Koç, geçmişte küresel ekonomiyi açıklamak için kullanılan kabullerin, bugünün dünyasını anlamakta giderek yetersiz kaldığını ifade etti.

Devletlerin kendi çıkarları doğrultusunda uluslararası kuralları göz ardı edebildiğini söyleyen Koç, bunun dünyayı çatışma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığını belirtti. Bilgiye ve teknolojiye erişim artmasına rağmen insanlığın ortak akıl ve uzlaşmadan uzaklaşabildiğine dikkat çekti.

Koç, bu değerlendirmesini, “Bilgiye ve teknolojiye erişim artarken, beklentilerinin aksine insanlığın akıl ve uzlaşı yolundan uzaklaşmaya başladığına tanıklık ediyoruz” sözleriyle dile getirdi.

Gazze’de yaşananları “soykırım” olarak nitelendiren Koç, uluslararası hukuk ve kurumların yaşananlar karşısında yetersiz kaldığını savundu. ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği’nin İsrail’e koşulsuz desteğinin bu tablonun ortaya çıkmasını mümkün kıldığı görüşünü ifade etti.

Avrupa’nın tutumunu da eleştiren Koç, “Maalesef artık Avrupa’nın en ufak bir ahlaki inandırıcılığı kalmamıştır ve bunun da hepimizi etkileyen çok vahim neticeleri olacaktır” dedi.

Küresel ekonomide krizlerin artık olağan dışı gelişmeler olarak görülemeyeceğini söyleyen Koç, bir kriz sona ermeden yenisinin başladığını belirtti. Jeopolitik gerilimler, teknolojik dönüşüm, iklim değişikliğinin yol açtığı olaylar ve ekonomik dalgalanmaların birbirini tetikleyerek zincirleme etkiler oluşturduğunu kaydetti.

Bu koşullarda ekonomik dayanıklılığın anlamının da değiştiğini vurgulayan Koç’a göre şirketler ve ülkeler, sürekli belirsizlik içinde doğru kararlar alabilmeli, değişen koşullara hızla uyum sağlayabilmeli ve istikrarı koruyabilmeli.

Koç, dayanıklılığı “sürekli belirsizlik ortamında isabetli kararlar alabilme, değişen şartlara süratle ayak uydurabilme ve her şartta istikrarı koruyabilme becerisi” olarak tanımladı.

Türkiye’de terörün sona erdirilmesine yönelik çalışmalara da değinen Koç, “Terörsüz Türkiye” sürecini büyük umutla izlediklerini söyledi. Bu çabaların ülke içindeki birliği güçlendirebileceğini belirten Koç, sürecin Türkiye’nin tamamında, özellikle de Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ekonomik potansiyeli önemli ölçüde artırabileceğini ifade etti.

Sanayiye enflasyon, pahalı finansman ve ihracat baskısı

Türkiye’nin coğrafi konumunun sunduğu fırsatlara dikkat çeken Koç, ticaret koridorlarının, üretim merkezlerinin ve lojistik ağlarının küresel rekabetin temel unsurları hâline geldiğini söyledi. Türkiye’nin bu denklemde merkezi bir konumda bulunduğunu belirterek mevcut imkânlardan mümkün olan en yüksek ölçüde yararlanılması gerektiğini vurguladı.

Türk sanayisinin birçok bölgesel rakibine göre daha güçlü ve daha çeşitli bir üretim altyapısına sahip olduğunu belirten Koç, hizmetler sektörünün de önemli fırsatlar sunduğunu kaydetti. Turizm gibi geleneksel faaliyetlerin yanında teknoloji girişimciliği gibi daha yüksek katma değer oluşturan alanlarda başarılı örneklerin ortaya çıktığını söyledi.

Koç, bankacılık ve finans sektörünün de Türkiye ekonomisinin önemli dayanaklarından biri olduğunu ifade etti. Bununla birlikte mevcut ekonomik koşulların üretici şirketler açısından ciddi güçlükler yarattığını belirtti.

Enflasyonun hâlâ çok yüksek seviyelerde bulunduğunu ve finansman maliyetlerinin reel sektör üzerindeki baskısının sürdüğünü söyleyen Koç, bu durumun sanayi açısından önemli bir dezavantaj oluşturduğunu vurguladı.

Diğer ülkelerde stratejik sektörlerin ucuz kredi gibi araçlarla desteklendiğine dikkat çeken Koç, rekabetin yalnızca üretim kapasitesi ve coğrafi avantajlarla belirlenmediğini, finansmana erişim koşullarının da belirleyici olduğunu anlattı.

“Fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesi, finansman maliyetlerinin yatırımı destekleyecek seviyelere inmesi rekabet gücümüz açısından hayati önem taşıyor” diyen Koç, üretim ve yatırımın sürdürülebilmesi için bu iki alandaki iyileşmenin önemine işaret etti.

İhracatta ise rekabet şartlarının ağırlaştığını belirtti. Dünyadaki üreticilerin Çin’in ölçek ve maliyet avantajıyla rekabet etmekte zorlandığını söyleyen Koç, Türk lirasının son dönemde reel olarak değer kazanmasının Türk ihracatçılar üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.

Koç, bu baskının uzun vadede aşılabilmesi için üretimde derinliğin ve katma değerin artırılması gerektiğini söyledi. Rekabet gücünün daha sağlam bir zemine taşınmasının, Türkiye’nin üretim yapısında kapsamlı bir dönüşüm gerektirdiğini vurguladı.

Ancak böyle bir değişimin kısa sürede tamamlanamayacağını belirten Koç, dönüşümün uzun yıllar alacağını hatırlattı. Bu nedenle geçiş döneminin, mevcut sanayi altyapısı ve istihdam korunarak yönetilmesi gerektiğini söyledi.

Koç, yapısal reformların hızlandırılmasının hem üretimdeki dönüşümü desteklemek hem de makroekonomik dengeleri kademeli biçimde güçlendirmek açısından gerekli olduğunu ifade etti.

Teknoloji, nitelikli insan ve laik Cumhuriyet vurgusu

Ömer Koç, Türkiye’nin yüksek teknoloji üretiminde katetmesi gereken mesafeyi ihracatın yapısına ilişkin bir karşılaştırmayla anlattı. Koç’un konuşmasında verdiği rakamlara göre, yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayisi ihracatındaki payı OECD üyesi ülkelerde yaklaşık yüzde 16 iken Türkiye’de yüzde 3-4 düzeyinde bulunuyor.

Bu karşılaştırmanın dönüşüm ihtiyacını tek başına ortaya koyduğunu belirten Koç, Türkiye’nin yalnızca üretim yapan bir ülke olarak kalmaması gerektiğini söyledi. Teknoloji geliştiren, tasarım yapan ve ortaya çıkardığı ürünlerin fikri mülkiyetine sahip olan bir yapının kurulması gerektiğini vurguladı.

Koç, bu değişimi mümkün kılacak en önemli unsurun insan sermayesi, yani insanların bilgi, beceri ve yetkinlikleri olduğunu belirtti. Türkiye’nin önünde önemli bir fırsat bulunduğunu söyleyerek ülkenin sahip olduğu potansiyelin hızla hayata geçirilmesinin ortak sorumluluk olduğunu ifade etti.

Konuşmasının sonunda laik Cumhuriyetin değerlerine dikkat çeken Koç, “Laik Cumhuriyetin değerleri bize bu yolda rehber olmaya devam etmelidir” dedi.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün dünyaya örnek olan bir bağımsızlık mücadelesine liderlik ettiğini ve milletin kaderini ileri görüşlülüğüyle yeniden yazdığını belirten Koç, laik Cumhuriyetin bir medeniyet ve aydınlanma projesi olarak kurulduğunu söyledi.

Cumhuriyetin demokrasi, hukukun üstünlüğü, fırsat eşitliği ve özgür yurttaşlık bilincinin en büyük teminatı olduğunu vurgulayan Koç, bilim ve eğitime yapılacak yatırımların önemine işaret etti.

“Bilime, eğitime, nitelikli insan yetiştirmeye yapacağımız yatırım en stratejik yatırımdır” diyen Koç, çağdaş, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine bağlı kalarak daha iyisini başarma azmiyle çalışmayı sürdürmek gerektiğini söyledi.

Zirvenin ikinci gün programında Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın yanı sıra kamu ve iş dünyası temsilcilerinin konuşmaları yer alıyor. TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanı Ömer Aras da konuk konuşmacılar arasında bulunuyor. İki günlük program, ekonomik dayanıklılığın yanında bölgesel büyüme, yapay zekâ ve yatırımcı görüşmelerini kapsıyor.