Netanyahu’ya BAE’den saldırı uyarısı yapıldığı

VGN

İsrail’de seçimler yaklaşırken, BAE liderinin Netanyahu’yu Hamas saldırısı konusunda önceden uyardığı iddiası tartışılıyor. Beş eski yetkili, uyarının güvenlik yönetimine ulaşmadığını belirtirken Netanyahu telefon görüşmesini reddediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid’in, Hamas’ın büyük çaplı bir saldırı hazırlığında olduğu konusunda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu 7 Ekim 2023 saldırılarından önce telefonla uyardığı öne sürüldü. İsrail’de seçimlere haftalar kala gündeme gelen anlatımlar, saldırı öncesindeki bilgilerin kimlere ulaştığı ve nasıl değerlendirildiği tartışmasını yeniden alevlendirdi.

İddiaya dayanak oluşturan iki kişiden biri Şeyh Muhammed’le konuştuğunu, diğeri ise liderler arasındaki görüşmeyi bilen bir kişi tarafından bilgilendirildiğini belirtti. Beş eski üst düzey İsrailli yetkili de söz konusu uyarının güvenlik kurumlarının üst yönetimine ulaşmadığını söyledi.

Netanyahu ise BAE liderinden böyle bir uyarı telefonu almadığını açıkladı. Emirlikler tarafından herhangi bir bilgi iletilmişse bunun iki ülkenin istihbarat kanalları üzerinden gerçekleştiğini savundu.

Telefon görüşmesinde ne söylendi?

Aktarılan anlatımlara göre Şeyh Muhammed, Eylül 2023’ün son günlerinde Netanyahu’yu arayarak kendisine ulaşan bilgilerin Hamas’ın saldırı hazırlığına işaret ettiğini söyledi.

Ancak uyarının kapsamı konusunda önemli belirsizlikler bulunuyor. Görüşme hakkında bilgi sahibi kişilerden biri, aktarılan bilginin roket saldırısı mı yoksa sınırı aşan bir kara saldırısı mı beklendiğini açıklamadığını belirtti. Dolayısıyla anlatımlar, Netanyahu’ya 7 Ekim saldırısının ayrıntılı planının iletildiğini ortaya koymuyor.

Şeyh Muhammed’in aylar sonra dönemin CIA Direktörü William Burns ile görüşmesinde de bu telefon konuşmasını anlattığı belirtildi. Bu görüşmeyi bilen bir kişinin aktarımına göre BAE lideri, Netanyahu’yla Hamas’ın Batı Şeria veya Gazze’de gerçekleştirebileceği şiddet eylemleri hakkında konuştuğunu söyledi.

BAE’den bir resmî yetkili ise güvenlik konularının diğer ülkelerle ilgili kurumlar üzerinden ele alındığını, bu tür ayrıntıların liderler düzeyinde görüşülmediğini belirtti.

Saldırıdan altı gün önceki toplantı

Tartışmanın bir diğer odağında, Netanyahu’nun güvenlik yöneticileriyle 1 Ekim 2023’te yaptığı Gazze toplantısı bulunuyor. Toplantı tutanaklarına ilişkin aktarımlarda, BAE liderinden geldiği söylenen uyarının görüşmede gündeme getirilmediği belirtiliyor.

Netanyahu’nun bu toplantıda Gazze’de sükûnetin korunmasını istediği, bazı güvenlik yetkililerinin üst düzey Hamas yöneticilerine yönelik askeri saldırı seçeneğinin değerlendirilmesi önerisine karşı çıktığı aktarılıyor. Hedef alınması önerilen isimlerin, Batı Şeria’da İsraillilere yönelik saldırıları yönettiği belirtiliyor.

Netanyahu’nun gerekçelerinden biri, Gazze’de başlatılacak bir askeri harekâtın Suudi Arabistan’la diplomatik ilişki kurulmasına yönelik görüşmeleri tehlikeye atabileceği düşüncesiydi. İsrail Başbakanı, o dönemde normalleşme anlaşmasının yakın olduğuna inanıyordu.

Altı gün sonra Hamas öncülüğündeki silahlı gruplar Gazze sınırını aşarak İsrail’in güneyine saldırdı. Yaklaşık 1.200 kişi öldürüldü, yaklaşık 250 kişi rehin alındı.

Önceki uyarılar ve soruşturmalardaki eksiklik

Saldırı öncesindeki değerlendirmelere ilişkin tartışma, Netanyahu’ya iletildiği söylenen telefon uyarısıyla sınırlı değil. İsrail ordusunun 2022’de ele geçirdiği ve “Eriha Duvarı” adını verdiği Hamas saldırı planının, uygulanabilir bulunmadığı için yeterince önemsenmediği daha önce ortaya çıkmıştı. Planın, 7 Ekim’deki saldırının ana hatlarını içerdiği anlaşıldı.

Askeri ve istihbarat yöneticileri, saldırıdan önce Hamas’ın büyük çaplı bir harekât gerçekleştirecek kapasitede olmadığı değerlendirmesini yapıyordu. Hamas’ın Gazze’deki lideri Yahya Sinvar’ın da yeni bir savaştan çok bölgeyi yönetmeye odaklandığı düşünülüyordu.

Hükümetin karar süreçlerine ilişkin kamu denetimi değerlendirmesinde, Netanyahu’nun Hamas’ın savaştan caydırıldığına inandığı belirtildi. İzlenen politikanın çatışmayı ertelemeyi ve Hamas’ı Gazze’de kontrolü sağlayan, çatışmayı sınırlayan bir yönetim olarak korumayı amaçladığı aktarıldı.

İnceleme süreçlerinde görev alan beş eski üst düzey yetkiliye göre, BAE liderinin yaptığı söylenen telefon görüşmesi ve uyarı, ordu ile istihbarat kurumlarının iç soruşturmalarında yer almadı. Bu değerlendirmelerin tamamı henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

Seçim öncesinde hesap verme tartışması

İsrail, 27 Ekim’de, 7 Ekim saldırılarından sonraki ilk genel seçime gidecek. Yedinci başbakanlık dönemi için yarışan Netanyahu, saldırının önlenememesindeki sorumluluğu güvenlik ve istihbarat yöneticilerine yüklerken rakipleri siyasi yönetimin kararlarının da araştırılmasını istiyor.

Netanyahu ve müttefikleri, güvenlik zaaflarını inceleyecek bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasına yönelik girişimlere karşı çıkıyor. Netanyahu, böyle bir komisyonun gerçeği ortaya çıkarmayacağını savunuyor.

Muhalefet liderleri ise ortak açıklamalarında uyarıya ilişkin anlatımların kapsamlı bir soruşturmayı daha da gerekli hâle getirdiğini belirtti. Netanyahu’nun komisyon kurulmasına karşı çıkarak siyasi sorumluluğunun araştırılmasını engellediğini savundular.