Nehirler kuruyor, rezervler azalıyor

VGN

Su döngüsündeki düzensizlik büyüyor. Nehir havzalarının toplam alanının yüzde 36’sında akışlar normalin altında kalırken, buzullarda üç yıllık kayıp 1.400 gigatona ulaştı; yeraltı sularındaki açık derinleşti.

Dünyanın kurak yıllarda başvurduğu su birikimi giderek azalıyor. Nehirler 2025’te son 35 yılın en kurak yıllarından birini yaşarken, buzullar ve yeraltı sularındaki kayıplar tatlı su rezervleri üzerindeki baskıyı artırdı. Yaklaşık on yıldır devam eden gerileme, su sıkıntısının tek bir kurak mevsimle sınırlı kalmadığını gösteriyor.

Su döngüsündeki dengenin bozulması, bazı bölgelerde uzun süren kuraklıklarla, bazılarında ise aşırı yağış ve taşkınlarla kendini gösteriyor. Suyun ne zaman, nerede ve ne miktarda bulunacağını öngörmek de giderek zorlaşıyor.

Nehirlerde 35 yıllık kuraklık tablosu

Dünya genelindeki nehir havzalarının toplam alanının yüzde 36’sında, 2025 boyunca normalin altında akış kaydedildi. Bu tablo, yılı nehirlerin taşıdığı su bakımından son 35 yılın en kurak yılları arasına yerleştirdi.

Nehirlerdeki azalma ile uzun süreli su rezervlerindeki kayıp birlikte yaşanıyor. Böylece yağışın azaldığı dönemlerde devreye giren doğal su kaynakları da zayıflıyor.

Yeraltındaki birikim de azalıyor

Yeraltı suları, buzullar ve mevsimlik kar örtüsü, suyun uzun süre saklandığı doğal depoları oluşturuyor. Bu kaynaklar, yağışların yetersiz kaldığı dönemlerde su ihtiyacının karşılanmasına yardımcı oluyor.

Ancak yeraltı suları, göller, nehirler, toprak nemi, bitki örtüsü, kar ve buzda tutulan toplam su miktarı, 2010’lu yılların ortalarından bu yana geriliyor.

İzlenen kuyuların yaklaşık üçte ikisinde 2025’te geçmişteki normal aralığın dışında koşullar görüldü. Genel tablo, önceki yıla göre toparlanmadan çok su açığının büyüdüğüne işaret etti.

Buzullarda üç yılda 1.400 gigaton kayıp

Buzulların 2023 ile 2025 arasındaki toplam kütle kaybı, su eşdeğeri olarak 1.400 gigatona ulaştı. Bu miktar, dünyada bir yılda kaynaklardan çekilen tatlı suyun yaklaşık üçte birine karşılık geliyor.

Dünyanın başlıca buzullaşmış bölgelerinin tamamında, üst üste dördüncü yılda da buz kütlesi azaldı. Buzullardaki küçülme, kısa vadede taşkın tehlikesini artırırken uzun vadede bu kaynaklardan beslenen bölgelerin su güvencesini zayıflatıyor.

Kuraklık ve sel riski birlikte büyüyor

Güçlenen El Niño’nun bazı bölgelerde kuraklık, bazılarında ise sel riskini artırabileceği belirtiliyor. Bu nedenle su yönetiminde hem yetersiz yağışa hem de aşırı yağışa hazırlık yapılması gerekiyor.

Bir ülkedeki buzul kaybı veya nehir akışındaki değişim, aynı havzada bulunan başka ülkeleri de etkileyebiliyor. Ortak ölçüm, veri paylaşımı ve erken uyarı sistemleri, su kaynaklarının izlenmesi ve afetlere hazırlık açısından önem taşıyor.