Mormon kadınlar popüler kültürün yeni yıldızı oldu

VGN

ABD’de İsa Mesih’in Son Zaman Azizleri Kilisesi’nde yetişen kadınlar, reality programları, TikTok ve Instagram üzerinden popüler kültürün merkezine yerleşiyor. Hulu yapımı “The Secret Lives of Mormon Wives” ve “The Real Housewives of Salt Lake City” gibi yapımlar, Mormon kadınlarının gündelik hayatını yeni ve tartışmalı bir mercekten ekranlara taşıyor. Yeni kuşak Mormon kadın figürleri, hem geleneksel aile ve annelik rollerini pazarlarken hem de bu rolleri sorgulayan itiraflarıyla kilisenin imajını ve toplumsal cinsiyet tartışmalarını alevlendiriyor. Mormon kadınların ekran yükselişi Bu sonbahar, ABC (Amerikan televizyon ağı) kanalında yayınlanan “Dancing With the Stars” programında Whitney Leavitt ve Jen Affleck, “ayna küre” (mirror ball) kupası için yarışırken, aynı anda Hulu’da üçüncü sezonu yayımlanan “The Secret Lives of Mormon Wives” dizisinin de başrollerindeydi. Her iki programın reklam aralarında bu kez yine bir Mormon figürü, “The Bachelorette”ın yeni sezonunda başrolü üstlenen “Mormon Wives” yıldızı Taylor Frankie Paul tanıtılıyordu. Walt Disney Company’nin hem ABC’yi hem Hulu’yu kontrol etmesi, bu görünürlüğü daha da pekiştirdi. Dizinin bir başka ismi Mayci Neeley, ekim ayında yayımlanan “Told You So” adlı anı kitabıyla çok satanlar listesine girmeyi başardı. Leavitt’in Broadway’de “Chicago” müzikalinde Roxie Hart rolünü üstleneceğinin açıklanması, bu dalganın televizyonla sınırlı kalmadığını gösterdi. MomTok kuşağı, reality şovlar ve “mükemmel” ev hayatı Bu kadınların önemli bölümü, “MomTok” diye anılan, annelik ve aile yaşamı üzerinden içerik üreten sosyal medya fenomenleri grubunun parçası. MomTok, “Mormon Wives” dizisindeki gerilimlerin de merkezinde. Programda “kirli soda” içerek (kilisenin alkol karşıtı tavrına uyarken gazlı içeceklerle kendi kültürünü yaratan) evliliklerindeki cinsiyet rollerini tartışan Mormon kadınlar, TikTok’ta da “en şık mütevazı iç çamaşırı” peşindeki paylaşımlarıyla milyonlarca izlenme alıyor. Bu görünürlük yalnızca takipçi sayılarıyla sınırlı değil. Bir “geleneksel ev kadını” (tradvife) figürü olarak öne çıkan Nara Smith, kocasının canı istediğinde sıfırdan yemek hazırladığı videolarıyla tanınıyor ve adını taşıyan 28 dolarlık sarımsak yağı satıyor. “Ballerina Farms” kimliğiyle bilinen Hannah Neeleman ise, sekiz çocuğu ve kocası için pişirdiği ekşi mayalı ekmeğin mayasını çevrimiçi mağazasında ürün hâline getirdi. Poligami hikâyelerinden lifestyle markalara Mormonların popüler kültürdeki temsili geçmişte daha çok poligami ve skandallar üzerinden, çoğu zaman araştırmacı ya da alaycı bir dille ekranlara yansıyordu. HBO (kablo TV kanalı) yapımı “Big Love”, 2006’da bir Utah’lı kumarhane sahibinin üç eşi ve dokuz çocuğuyla kurduğu hayatı anlatıyordu. 2010’da TLC (kablo TV kanalı) kanalında başlayan “Sister Wives” ise Kody Brown ve dört eşi üzerinden “çok eşli” aile hayatını izleyiciye taşıdı. “The Book of Mormon” müzikali, misyonerlik sürecini hicveden “tatlı küfürbaz” tonuyla 2011’den bu yana Broadway’de sahneleniyor. FX (televizyon kanalı) yapımı “Under the Banner of Heaven” mini dizisi ise, bir kadın kilise üyesi ve kızının radikal aile üyeleri tarafından öldürülmesini konu alan soruşturma kitabından uyarlanmıştı. Kilisenin resmî doktrini poligamiyi 1890’da reddetmiş olsa da, bu yapımlar uzun yıllar Mormonluğun popüler kültürdeki başlıca referansı hâline geldi. Bugünkü tablo ise farklı bir odak sunuyor. Artık merkezde, kilisede yetişmiş kadınların modern tüketim kültürü, sosyal medya ve aile içi rolleri var; erkekler çoğu zaman arka planda kalıyor. Kilisenin rahatsızlığı ve “mükemmel Mormon kadını” imajı İsa Mesih’in Son Zaman Azizleri Kilisesi, son dönemde art arda yayımlanan bu yapımlar karşısında sessiz kalmamayı tercih etti. Kilisenin internet sitesinde 2024’te yayımlanan bir açıklamada, “Son dönemde üretilen bazı yapımlar, kilisenin öğretileriyle açıkça çelişen yaşam tarzlarını ve uygulamaları tasvir etmektedir” denildi. “Mormons in Media” podcastinin sunucusu Rebbie Brassfield ise, tüm tartışmalara rağmen bu görünürlüğü şöyle yorumluyor: “Kilise açısından bakarsak, en iyi ihraç ürünümüz kadınlarımız. ‘The Secret Lives of Mormon Wives’ta onları dedikoducu ve dramatik görüyorsunuz; bu, kilisedeki pek çok kişinin kadınlarla ilişkilendirmek istemeyeceği bir imaj. Ama aynı zamanda girişimci, atılgan ve işini bilen kadınlar olarak da karşımıza çıkıyorlar.” Brassfield, gençlik dönemi programlarının kendisine “doğuştan gelen bir değer” bilinci aşıladığını, her hafta “ilahi bir doğası olan ve değeri elinden alınamaz” bir birey olduğunu duyarak büyüdüğünü anlatıyor. Bu söylem, bugün sosyal medyada kendini markalaştıran Mormon kadın figürünün arka planını da besliyor. Eğitim, mükemmeliyetçilik ve rekabet kültürü “Real Housewives of Salt Lake City” programının tek uygulayıcı kilise üyesi olarak öne çıkan Lisa Barlow, Utah’taki kilise kültürünün eğitime ve kişisel gelişime verdiği önemi vurguluyor. Ona göre, “Mormon birini işe alıyorsanız, standartların yükseldiğini bilirsiniz.” “Mormon Wives” oyuncularından Miranda Hope ise, kilise kültüründe güçlü bir rekabet alt tonu bulunduğunu söylüyor. Bu rekabetin ekrana yansıyan sonuçlarından biri, dans programlarındaki Mormon ağı: Bu sezon “Dancing With the Stars”ın profesyonel dansçılarının neredeyse yarısı kilisede yetişmiş isimlerden oluşuyor. Programın jüri üyelerinden Derek Hough ve ortak sunucusu olan kız kardeşi Julianne Hough da aynı gelenekten geliyor. Bu tablo, dışarıdan bakıldığında “mükemmeliyetçilik” gibi görünen yoğun bir disiplin duygusunu markete çevrilen bir kimlik hâline getiriyor. Güzel ev, iyi görünüm, başarılı çocuklar ve sınırsız ev emeği, Instagram estetiğiyle paketlenip bir yaşam tarzı ürünü olarak satılıyor. Feminizm mi, anti-feminizm mi? Medya ve din ilişkileri üzerine çalışan akademisyen Diane Winston, bu tabloyu “hem feminizm hem anti-feminizm taşıyan hibrit bir model” olarak tanımlıyor. Ona göre, Mormon kadınlar geleneksel anne ve ev kadını rolünden vazgeçmiyor; tam tersine bu rolü sahiplendikçe, onu markaya dönüştürerek kendi ekonomik güçlerini kuruyorlar. Son yıllarda geleneksel aile rolünün medya görünürlüğünün artması, Winston’a göre, “Trump dönemiyle birlikte pek çoğumuzun çözüldüğünü sandığı kadın rolleri tartışmasının yeniden açılmasıyla” ilgili. Bu tartışma, muhafazakâr kadınların kamusal alanda daha görünür olmasına zemin hazırladı. “The Real Housewives of Salt Lake City” programında yer alan, kiliseden ayrılmış bir isim olan Heather Gay ise, Mormonluğun sosyal medya çağındaki cazibesini şöyle özetliyor: “Eğer sosyal medya için tasarlanmış bir din varsa, bu Mormonluktur.” İtiraflar, skandallar ve kiliseden kopuş hikâyeleri Ekrandaki Mormon kadın dalgası artık yalnızca “mükemmel hayat” imajından ibaret değil. İzleyici giderek daha çok, kiliseyle sorun yaşamış, kurumsal yapıdan kopmuş ya da “kusurlu” ve kaotik karakterlere ilgi gösteriyor. Taylor Frankie Paul’ün TikTok üzerinden yaptığı evlilik bitirme duyurusu, “soft swinging” olarak anılan, evli çiftler arasındaki sınırları belirsiz ilişkileri içeren skandala bağlanınca, “The Secret Lives of Mormon Wives”ın çıkış ateşleyicilerinden biri oldu. Dizinin ilk bölümünde, Paul’ün eski erkek arkadaşına saldırı ve aile içi şiddet suçlamaları nedeniyle gözaltına alındığı ana ait polis vücut kamerası görüntüleri kullanıldı. Paul, ağırlaştırılmış saldırı suçunu kabul etti; diğer suçlamalar düşürüldü. Buna rağmen, Instagram’da iki milyon, TikTok’ta altı milyona yakın takipçisiyle oyuncu kadrosunun en büyük dijital kitlesine sahip. Heather Gay, 2023’te yayımlanan “Bad Mormon” kitabında kiliseden ayrılma sürecini anlattı. Bu yıl ise “Surviving Mormonism” adlı üç bölümlük bir belgesel serisi hazırlayarak, kiliseden ayrılan eski üyelerle inançtan kopuş, istismar iddiaları ve travmalar üzerine söyleşiler yaptı. Gay, bu süreci anlatırken, “Aileme, kocama ve kiliseye adanmış bir tür sözleşmeli işçi gibiydim” ifadesini kullanıyor. Ona göre, bu hisleri yüksek sesle dile getirmek zor; çünkü Mormon kadınlar bir yandan tüm hayatları boyunca her şeyi olumlu göstermeye koşullanıyor, diğer yandan Instagram’da da her paylaşımı “olumluya boyamak” için eğitiliyor. Yeni dini görünürlük tartışması büyüyor Mormon kadınların ekranlardaki ve sosyal medyadaki yükselişi, yalnızca bir eğlence trendi değil, aynı zamanda din, toplumsal cinsiyet, sınıf ve dijital kültürün kesiştiği karmaşık bir tartışmayı da büyütüyor. Bir yanda, evlilik ve annelik üzerinden şekillenen geleneksel rol, güzellik, başarı ve üretkenlik mitleriyle birlikte bir “yaşam tarzı ürünü”ne dönüşüyor. Diğer yanda, bu kadınların bizzat kendileri, kilisenin hiyerarşisinden ve patriyarkal yapılardan gördükleri baskıyı anlatan hikâyeler kaleme alıyor, belgeseller hazırlıyor ve ekranlarda konuştukça, Mormonluğun iç seslerini daha önce olmadığı kadar dışarıya taşıyor. Bu tablo, Mormon kadınların popüler kültürdeki yükselişinin geçici bir moda mı, yoksa dinî yaşam biçimlerinin sosyal medya çağında yeni bir görünürlük rejimine girmesinin habercisi mi olduğu sorusunu, önümüzdeki dönemde daha da yakıcı hâle getirecek gibi görünüyor.

Diğer haberler

Reality şov yıldızı João Franco ve kardeşi Bodrum'da cinayet işledi

Bakan Göktaş’tan ilginç iddia ‘1990'lı yıllarda erkekler SGK eliyle kısırlaştırıldı’

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: 5,1 milyar dolar değerinde 10 anlaşmaya imza attık

Aliağa'daki patlamaya ilişkin 9 tutuklama patrona ev hapsi verildi

TCMB yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5’e yükseltti

Asistan hekim Pelin Pınar yaşamını yitirdi

Nvidia yönetimi Jensen Huang’ın geleceğini görüşüyor

TCMB dört kredi türünde sınırı yükseltti

Nvidia’da ikinci sarsıntı, bu kez kendi yöneticisi

Bu iklim meselesi hepimizi yakından ilgilendiriyor