Messina’nın dört eseri çalındı

VGN

Hırsızlar Messina’daki müzeye girerek altı parçayı dakikalar içinde çıkardı; dışarıda bırakılan iki panel kurtarılırken dört eser hâlâ bulunamadı ve güvenlik ihmali savcılıkça çok yönlü araştırılıyor.

İtalya’nın Sicilya Adası’ndaki Messina Bölge Disiplinlerarası Müzesi’nde gerçekleştirilen soygunda, Rönesans ustası Antonello da Messina’ya ait dört değerli eser çalındı. Güvenlik kameralarının kaydettiği soygunun iki ila üç dakika sürmesi, alarm sisteminin devreye girmesine rağmen hırsızların engellenememesi ve iki panelin müzenin dışında özenle bırakılması soruşturmanın merkezine yerleşti.

Soygun, 15 Ağustos akşamı kentin en büyük dini etkinliklerinden Vara alayı düzenlenirken gerçekleşti. Hırsızlar, Antonello da Messina’nın 1473 tarihli San Gregorio Poliptiği’nin günümüze ulaşan beş panelinin tamamını ve çift yüzlü küçük bir dini tabloyu müzeden çıkardı. Kaçış sırasında iki paneli dışarıdaki alçak bir duvara bıraktılar.

Kurtarılan iki panelin ardından poliptiğe ait üç panel ile çift yüzlü tablo kayıp kaldı. Eserlerin 31 Ağustos itibarıyla bulunamadığı ve soruşturmanın farklı ihtimaller üzerinden sürdürüldüğü bildirildi.

Kalabalık kent merkezindeydi

Soygun için seçilen tarih tesadüf değildi. Ferragosto adı verilen 15 Ağustos resmi tatiliyle aynı gün düzenlenen Vara alayı, yaklaşık 150 bin kişiyi Messina’nın merkezine çekmişti. Güvenlik güçlerinin önemli bölümü de kent merkezindeki kutlamalar ve yol kapatmaları için görevlendirilmişti.

Müze ise tören alanının yaklaşık dört kilometre kuzeyinde, o akşam normalden çok daha sessiz kalan bir bölgede bulunuyordu. Yüzlerini motosiklet kasklarıyla gizleyen en az iki kişinin müzeye girdiği, iki kişinin de dışarıda gözcülük yapmış olabileceği değerlendiriliyor.

Hırsızların dış çitleri aşarak ya da demir parmaklıkları genişleterek bahçeye girdikleri, ardından levye yardımıyla bir yan kapıyı zorladıkları tahmin ediliyor. Soruşturmadaki en dikkat çekici ayrıntılardan biri, doğrudan eserlerin bulunduğu salona açılan bu kapıda alarm bulunmadığı yönündeki bilgi oldu.

Soyguncuların müzenin planını bildikleri izlenimi veren bir güzergâh izlemeleri, içeriden bilgi almış olabilecekleri şüphesini güçlendirdi. Ancak bu ihtimali doğrulayan kesin bir bulgu açıklanmadı.

Alarm çalıştı, müdahale gelmedi

Müze yönetimi, güvenlik kameraları ile eserleri koruyan alarm sisteminin çalıştığını açıkladı. Buna rağmen hırsızların beş büyük paneli yerlerinden çıkarması, çift yüzlü tabloyu korumalı vitrinden alması ve binadan uzaklaşması engellenemedi.

Soruşturma kapsamında, alarmın bir görevli tarafından yanlış uyarı sanılarak kapatıldığı öne sürüldü. Ancak bu iddia hakkında kesinleşmiş resmî bir sonuç açıklanmadı. Olay gecesi görevli olan dört müze çalışanı daha sonra başka kültür kurumlarına gönderildi. Çalışanlar hakkında idari inceleme yürütülmesi, onların soyguna karıştıkları anlamına gelmiyor.

Hırsızlık, olaydan yaklaşık on dakika sonra müzenin dışındaki duvara dayalı iki tabloyu gören bir kadının ihbarıyla ortaya çıktı. Panellerin yere atılmak yerine dikkatlice duvara yaslanmış olması, soyguncuların neden bu iki parçayı bıraktığı sorusunu gündeme getirdi.

Hırsızların çevredeki insanları fark ederek kaçışı hızlandırdığı değerlendiriliyor. Bir başka ihtimale göre ise büyük ahşap panellerin taşınmasının beklenenden daha zor olduğu ve grubun yükü azaltmak zorunda kaldığı düşünülüyor.

İçeriden yardım ihtimali araştırılıyor

Messina Savcılığı, ağırlaştırılmış sanat eseri hırsızlığı suçlamasıyla kimliği belirsiz kişiler hakkında soruşturma başlattı. Güvenlik kameraları, çevredeki iş yerlerinin görüntüleri, telefon baz istasyonu kayıtları ve olaydan önce müzeyi ziyaret eden kişilere ilişkin bilgiler inceleniyor.

Savcılık, içeriden yardım, sipariş üzerine hırsızlık, fidye amacı ve organize suç bağlantısı dahil olmak üzere farklı ihtimalleri araştırıyor. Şüphelilerin deniz yoluyla Sicilya’dan ayrılmış olabilecekleri de değerlendiriliyor. Ancak bu ihtimallerden hiçbirinin doğrulandığı açıklanmadı.

Eserlerin dünya çapında tanınması ve San Gregorio Poliptiği’nin bütünlüğünden koparılmış olması, bunların açık sanat piyasasında satılmasını neredeyse imkânsız hale getiriyor. Bu nedenle soruşturma, belirli bir koleksiyoncu adına sipariş verilmiş olabileceği ihtimali üzerinde de duruyor.

Bazı sanat uzmanları kayıp eserlerin toplam değerini 70 ila 80 milyon avro arasında tahmin ediyor. Buna karşılık eserlerin Messina’nın tarihi ve kültürel kimliği açısından taşıdığı değerin parayla ölçülemeyeceği belirtiliyor.

Depremden kurtulan kent simgesi

Antonello da Messina’nın en önemli çalışmalarından biri kabul edilen San Gregorio Poliptiği, 1473 yılında San Gregorio Manastırı için hazırlanmıştı. Başlangıçta altı parçadan oluşan eserin beş paneli günümüze ulaşmıştı.

Poliptiğin merkezinde tahtta oturan Meryem ile çocuk İsa, yanlarında Aziz Gregorius ve Aziz Benediktus bulunuyor. Üst bölümde ise Cebrail ile Meryem’in tasvir edildiği paneller yer alıyordu.

Eser, Messina’nın büyük bölümünü yıkan ve nüfusun yaklaşık yarısının hayatını kaybetmesine neden olan 1908 depreminden zarar görmesine rağmen kurtarıldı. Antonello da Messina’nın doğduğu kentten hiç ayrılmamış tek eseri olması nedeniyle şehrin yeniden doğuşunun simgelerinden biri kabul ediliyordu.

Çalınan çift yüzlü küçük tabloda bir tarafta Meryem, çocuk İsa ve dua eden bir Fransisken din görevlisi, diğer tarafta ise ölü İsa tasvir ediliyor. Özel ibadet amacıyla hazırlandığı değerlendirilen eser, 2003 yılında Sicilya yönetimi tarafından satın alınmıştı.

Müze yeniden ziyarete açılırken, çalınan eserlerin bulunduğu alanlar siyah örtülerle kapatıldı. Messina halkı şimdi kentin simgelerinden biri sayılan panellerin bulunarak yeniden müzedeki yerlerine dönmesini bekliyor.