Kısa zamanda çok yol aldık ama Avrupa’ya yetişemedik
Türkiye’de anne ölüm oranları son yirmi yılda önemli ölçüde geriledi. Sağlık alanında yürütülen politikalar ve özellikle Sağlıkta Dönüşüm Programı kapsamında yapılan düzenlemeler sayesinde anne ölümlerinde ciddi düşüş yaşandı. Ancak elde edilen ilerlemeye rağmen, Türkiye’deki ölümler hâlâ Avrupa ortalamasının üzerinde.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2005 yılında yüz bin canlı doğumda 28.5 olan anne ölüm oranı, 2024 yılı itibarıyla 11.5 seviyesine kadar düştü. Böylece Türkiye’de şimdiye kadar kaydedilen en düşük anne ölüm oranına ulaşıldı.
Anne ölüm oranı, bir yıl içinde gebelik sırasında veya gebeliğin ağırlaştırdığı nedenlerle hayatını kaybeden anne sayısının, aynı yıl gerçekleşen canlı doğum sayısına oranlanmasıyla hesaplanıyor. Bu oran, ülkelerin sağlık sistemi ve gelişmişlik düzeyini gösteren en önemli göstergeler arasında yer alıyor.
Türkiye Ulusal Anne Ölümleri Çalışması verileri de düşüş eğilimini ortaya koyuyor. Buna göre yüz bin canlı doğumda 2005 yılında 28.5 olan oran, 2017 yılında 14.5’e, 2023 yılında 13.5’e geriledi. 2024 yılı sonuçlarına göre ise oran 11.5 olarak kayda geçti.
Uzmanlar, bu düşüşte doğum öncesi takiplerin yaygınlaşması, sağlık hizmetlerine erişimin artması, doğumların büyük ölçüde sağlık kuruluşlarında yapılması ve riskli gebeliklerin daha yakından izlenmesinin önemli rol oynadığını belirtiyor.
Türkiye 2025 hedefini geçti
Türkiye’nin anne ölüm oranına ilişkin belirlediği 2025 yılı hedefinin de aşılmış olduğu belirtiliyor. Açıklanan son verilere göre Türkiye, bu alanda belirlenen ulusal hedefin üzerine çıkarak önemli bir başarı elde etti.
Son yıllarda yalnızca anne ölüm oranlarında değil, bebek ve çocuk ölümlerinde de belirgin bir azalma yaşandı.
TÜİK verilerine göre 2023 yılında 9 bin 731 olan bebek ölümü sayısı, 2024 yılında 8 bin 475’e düştü. Aynı dönemde bebek ölüm hızı binde 10.1’den binde 9.0’a geriledi.
Benzer bir düşüş 5 yaş altı ölüm oranlarında da görüldü. 2023 yılında binde 14.7 olan oran, 2024 yılında binde 11.1 olarak kaydedildi.
Uzmanlar, bu düşüşte aşı programlarının yaygınlaşması, yeni doğan yoğun bakım hizmetlerinin gelişmesi, anne ve çocuk sağlığına yönelik koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlenmesi ile sağlık altyapısının iyileşmesinin etkili olduğunu belirtiyor.
Avrupa ortalaması
Türkiye’de anne ölüm oranları önemli ölçüde azalmış olsa da Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında farkın devam ettiği görülüyor.
Avrupa Birliği ülkelerinde anne ölüm oranı ortalama yüz binde 6 seviyesinde bulunuyor. Bazı gelişmiş Avrupa ülkelerinde ise bu oran yüz binde 1’in altına kadar düşmüş durumda.
Uzmanlara göre anne ölümlerinin en sık nedenleri arasında dolaşım sistemi hastalıkları, doğum sırasında yaşanan kanamalar, enfeksiyonlar ve gebelik zehirlenmesi yer alıyor. Bu nedenle erken teşhis, düzenli gebelik takibi ve doğumun sağlık kuruluşlarında gerçekleşmesi anne ölümlerinin azaltılmasında kritik rol oynuyor.
Türkiye’de son yıllarda elde edilen ilerleme sağlık sistemindeki gelişmenin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilirken, hedefin Avrupa ülkelerindeki düşük seviyelere ulaşmak olduğu vurgulanıyor.