Kiralık konutta TOKİ modeli
Türkiye’de ilk kez uygulanacak sosyal kiralık konut modeli, yüksek kira baskısının en yoğun hissedildiği İstanbul’da hayata geçirilecek. Proje, 81 ilde yürütülen 500 bin sosyal konut hamlesinin İstanbul ayağında ayrı bir başlık olarak planlandı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda TOKİ eliyle üretilecek kiralık konutlar, dar gelirli vatandaşların daha düşük bedellerle barınma ihtiyacını karşılamayı hedefliyor.
Modelin ilk uygulama alanı İstanbul olacak. Bakanlık açıklamalarına göre kentte 15 bin sosyal kiralık konut üretilecek. Konutlar Avrupa ve Anadolu yakasında yer alacak. Projenin özellikle kira fiyatlarının hane bütçesi üzerindeki baskısını azaltması ve konut arzına katkı sağlaması bekleniyor.
Sosyal kiralık konutlardan, belirlenen gelir şartlarını taşıyan ve üzerine kayıtlı evi bulunmayan vatandaşlar yararlanabilecek. Başvuru sürecinin ardından hak sahipleri kura yöntemiyle belirlenecek. Sosyal konut uygulamalarında olduğu gibi bazı gruplar için özel kontenjan ayrılması da planlanıyor.
Modelde kira bedelleri, konutun bulunduğu bölgedeki piyasa rayicine göre belirlenecek. Bakanlık tarafından paylaşılan bilgilere göre evler rayiç bedelin altında kiraya verilecek, daha önce yapılan açıklamalarda bu seviyenin bölge rayicinin yarısı olacağı belirtilmişti. Böylece dar gelirli vatandaşın piyasa koşullarına göre daha düşük kira ödemesi amaçlanıyor.
Kiralık sosyal konutlarda oturma süresi üç yıl olarak uygulanacak. Bu sürede konutların yönetimi, bakımı ve denetimi TOKİ tarafından yürütülecek. Sürenin sonunda konutların yeniden değerlendirilmesi, bakım işlemlerinin yapılması ve yeni hak sahiplerine kiralanması öngörülüyor.
500 bin sosyal konut projesi kapsamında İstanbul’da 100 bin konut inşa edilmesi planlandı. Bakanlık, İstanbul kuralarının 25-27 Nisan arasında yapılacağını duyurdu. Böylece sosyal konut kura takviminin İstanbul ile tamamlanması hedeflendi. Kiralık sosyal konut uygulaması ise bu geniş konut hamlesinin kira piyasasına yönelik tamamlayıcı adımı olarak öne çıkıyor.
Sosyal kiralık konut modelinin yalnızca kira fiyatlarını dengelemekle sınırlı kalmaması bekleniyor. Uygulama, kentsel dönüşüm sürecinde geçici barınma ihtiyacı yaşayan vatandaşlar için de destekleyici bir rol üstlenebilir. Evi yenilenen veya dönüşüm sürecine giren ailelerin uygun bedelli kiralık konuta erişmesi, dönüşüm kararlarını kolaylaştırabilir.
Uzmanlara göre kiralık sosyal konut modelinin etkisi, üretilecek konut sayısı ve uygulamanın sürekliliğiyle doğrudan bağlantılı olacak. İlk etapta İstanbul’da başlayacak sistemin başarılı olması halinde, benzer uygulamaların kira baskısı yüksek diğer şehirlerde de gündeme gelmesi bekleniyor. TOKİ’nin ev sahibi olduğu modelde kiracı, özel piyasa koşullarından farklı olarak kurumsal bir yapı içinde barınma imkânı bulacak.