Kanada’nın Çinli araç kararına siyasi etki iddiası

VGN

Kanada’nın Çin yapımı elektrikli araçlara yönelik tarife indirimi, Newsweek’in gündeme getirdiği etki iddialarıyla yeniden tartışılıyor; kararın arka planı da sorgulanıyor.

Kanada’nın Çin yapımı elektrikli araçların ülkeye girişini kolaylaştıran ticaret düzenlemesi, karar öncesinde hükümete sunulduğu belirtilen bir öneri ve bu önerinin arkasındaki iş insanının siyasi bağlantıları üzerinden yeniden gündeme geldi.

Newsweek’in Didi Kirsten Tatlow imzalı “Power Steering” başlıklı haberinde, Çin’in Birleşik Cephe ağıyla bağlantıları bulunduğu ileri sürülen iş insanı Shui Shousong’un, Kanada yönetiminden Çinli elektrikli araçlara uygulanan ek vergiyi yeniden değerlendirmesini istediği aktarıldı.

Derginin incelediği dosyada yer alan iddialar, önerinin Başbakan Mark Carney’nin Pekin ziyareti öncesinde iletildiğine işaret ediyor. Ancak haberde, bu girişimin hükümet kararını doğrudan belirlediğini gösteren bir kanıt ortaya konulmuyor.

49 bin araç için yüzde 6,1 tarife

Kanada ile Çin arasındaki ticaret düzenlemesi, Carney’nin Ocak 2026’daki Çin ziyareti sırasında açıklandı. Kanada hükümeti, başlangıçta yılda 49 bin Çin yapımı elektrikli aracın yüzde 6,1 gümrük vergisiyle ülkeye alınmasını kabul etti.

Kanada Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre düzenleme 1 Mart 2026 itibarıyla uygulamaya girdi. Çinli elektrikli araçlara 2024 yılında getirilen yüzde 100 ek vergi kaldırılırken, ithalat için kota sistemi oluşturuldu.

Anlaşma yalnızca otomotiv sektörünü kapsamıyor. Çin’in Kanada’dan ithal ettiği kanola tohumu ve bazı tarım ve deniz ürünlerine yönelik ticaret engellerinin azaltılması da düzenlemenin parçaları arasında yer alıyor.

Karardan önce öneri sunulduğu iddiası

Newsweek’e dosyayı sağlayan Kanadalı kaynak, Çin yapımı elektrikli araçlara uygulanan yüzde 100 ek verginin yeniden değerlendirilmesini isteyen bir politika önerisinin Başbakanlık Ofisine ve bazı parlamento üyelerine gönderildiğini belirtti.

Kaynağa göre öneri, Carney’nin Pekin’e hareket etmesinden kısa süre önce iletildi. Dergi, Kanada’nın lobi sicilinde yaptığı aramada önerinin arkasındaki kişi ve dernek adına kayıt bulamadığını aktardı.

Bu durum, girişimin hangi kanallar üzerinden yürütüldüğü ve karar vericilerle temasların ne ölçüde kamuya açık olduğu sorularını gündeme getiriyor. Haberde, kayıt bulunmaması nedeniyle verilmiş bir ihlal kararı ya da bu girişime ilişkin başlatılmış resmi bir soruşturma bilgisi yer almıyor.

İş insanının siyasi bağlantıları incelendi

Dosyada adı geçen Shui Shousong, SinoCann olarak da bilinen Çin-Kanada Girişimciler Derneğinin başkanı olarak tanıtılıyor.

Newsweek’in incelediğini belirttiği Çince haberlerde, Shui’nin Çin Halk Siyasi Danışma Konferansının bir yerel yapısında görev aldığı bilgisi bulunuyor. Dergi, bu bağlantıları Çin Komünist Partisinin Birleşik Cephe sistemi çerçevesinde değerlendiriyor.

Haberde Birleşik Cephe sistemi, parti dışındaki gruplar, iş çevreleri ve yurt dışındaki topluluklarla ilişkiler geliştiren bir siyasi ağ olarak anlatılıyor. Batılı hükümetlerin ve güvenlik kurumlarının, bu ağla bağlantılı kuruluşların faaliyetlerini Pekin’in yurt dışındaki siyasi ve ekonomik hedefleri bakımından incelediği belirtiliyor.

Shui’nin bu kuruluşlarla ilişkilerine dair bilgiler, tek başına Kanada’nın tarife kararını yönlendirdiğinin kanıtı olarak sunulmuyor.

Elektrikli araç işbirliği etkinlikleri

Newsweek, Shui’nin Kanada ile Çin arasında elektrikli araç alanındaki işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan etkinliklerde de yer aldığını aktardı.

Derginin dayandığı Çince haberlere göre ağustosta yeni bir Kanada-Çin elektrikli araç derneği ile iki ülke arasında sanayi işbirliğini desteklemesi amaçlanan bir hizmet merkezi tanıtıldı.

Bu etkinliklere belediye temsilcileri, mevcut ve eski parlamenterler ile Çinli diplomatların katıldığı belirtildi. Newsweek’in kaynağı, söz konusu ilişkilerin ve hükümete sunulan önerilerin kamuoyu tarafından daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini savundu.

Yanıt talepleri sonuçsuz kaldı

Newsweek, Shui ve SinoCann’den görüş istediğini, ancak yanıt alamadığını bildirdi.

Dergi, önerinin hükümete iletilip iletilmediğini doğrulamak için Başbakanlık Ofisine de başvurdu. Yanıt veren Privy Council Office, soruları Kanada Dışişleri Bakanlığına yönlendirdi. Newsweek, haberin hazırlandığı aşamada bakanlıktan yanıt gelmediğini aktardı.

Çin’in Toronto Başkonsolosluğu ve Ottawa Büyükelçiliğine gönderilen görüş taleplerinin de yanıtsız kaldığı belirtildi.

Ticaret ve güvenlik tartışması

Newsweek’in haberi, Çinli elektrikli araçların Kuzey Amerika pazarına girişinin yalnızca fiyat ve rekabet açısından değerlendirilmediğine dikkat çekiyor. Bağlantılı araç teknolojilerinin veri güvenliği, yerli üretim ve tedarik zincirleri üzerindeki etkileri de tartışmanın parçaları arasında bulunuyor.

Kanada hükümeti ise anlaşmayı ticaret ilişkilerini çeşitlendirme, ihracat olanaklarını artırma ve otomotiv alanında yeni yatırımlar geliştirme hedefleriyle açıklıyor.

Resmi açıklamalar, 49 bin araçlık kota ve yüzde 6,1 tarife düzenlemesini doğruluyor. Newsweek’in gündeme getirdiği siyasi etki iddialarında ise hükümete sunulduğu belirtilen öneri ile alınan karar arasında doğrudan bir nedensellik bağı ortaya konulmuş değil.