İsviçre’de kritik İran görüşmesi

VGN

ABD ve İran heyetleri, Orta Doğu’da 60 günlük ateşkes sürecini kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmek amacıyla İsviçre’de bir araya geldi. Görüşme, Bürgenstock’ta Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda yapıldı.

Toplantıya ABD tarafında Başkan Yardımcısı JD Vance’in öncülük ettiği heyet katıldı. İran heyetinde ise Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf yer aldı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani de süreçte arabulucu olarak bulundu.

İlk görüşme yaklaşık bir saat sürdü

İki taraf arasındaki ilk temasın yaklaşık bir saat sürdüğü bildirildi. Görüşmelerin, daha önce varılan ön mutabakatın ardından başlayan 60 günlük sürecin ilk resmi adımı olduğu belirtildi.

Diplomatik temasların cuma günü başlaması planlanıyordu. Ancak İran tarafı, Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar nedeniyle toplantıya katılmayı ertelemişti. İsviçre’deki temaslar, bu gecikmenin ardından pazar günü başladı.

Lübnan başlığı görüşmelerin merkezinde

İran heyeti, görüşmelerin devamı için Lübnan’daki çatışmaların sona ermesini öncelikli şartlardan biri olarak gündeme getirdi. Tahran yönetimi, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmaların ateşkes sürecini doğrudan etkilediğini savundu.

Lübnan’daki gerilim, yeni ateşkes düzenlemesine rağmen cuma ve cumartesi günleri tırmanmıştı. Pazar günü ise İsrail hükümetinin orduya yalnızca savunma amaçlı hareket etme talimatı verdiği açıklandı. Gün içinde Lübnan’a yönelik yeni İsrail saldırısı ya da Hizbullah tarafından İsrail’e yönelik yeni bir saldırı bildirilmedi.

İsrail güney Lübnan’daki varlığını sürdüreceğini açıkladı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin güvenliği gerekçesiyle İsrail ordusunun güney Lübnan’daki varlığını gerekli görülen süre boyunca sürdüreceğini belirtti. İsrail, ABD-İran ön mutabakatının tarafı olmamasına rağmen Lübnan’daki gelişmeler nedeniyle sürecin önemli aktörlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Bu başlık, İsviçre’deki görüşmelerin ilerleyen aşamalarında da ana gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.

Vance ilerleme mesajı verdi

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Lübnan’daki ateşkesin korunması için son günlerde ilerleme sağlandığını söyledi. Vance, bölgedeki sürecin zaman zaman zor ilerleyebileceğini ancak diplomatik temasların devam ettiğini ifade etti.

ABD yönetimi, 60 günlük sürecin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmesi için arabulucu ülkelerle birlikte çalışmayı sürdürüyor. Washington, anlaşmanın uygulanması ve bölgesel güvenliğin korunması başlıklarını masadaki öncelikler arasında tutuyor.

Hürmüz Boğazı ayrı bir başlık oldu

Görüşmelerde öne çıkan bir diğer konu Hürmüz Boğazı oldu. Petrol ve doğal gaz sevkiyatları açısından kritik öneme sahip olan boğazın, 60 günlük ateşkes süreci boyunca açık kalması öngörülüyor.

İran’ın Lübnan’daki çatışmaları gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurması, bölgede yeni bir belirsizlik oluşturdu. ABD ordusu ise deniz trafiğinin sürdüğünü ve geçişlerin devam ettiğini bildirdi.

Nükleer program sonraki aşamaya bırakıldı

ABD-İran görüşmelerinin en zor başlıklarından biri olan İran’ın nükleer programı ve zenginleştirilmiş uranyum stoku ilk toplantının ana gündemi olmadı. İran tarafı, nükleer silah geliştirmeme yönündeki tutumunu yineledi.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini açıkladı. Bu nedenle nükleer program başlığının, ilerleyen görüşmelerde taraflar arasındaki en zorlu konulardan biri olması bekleniyor.

Yeni görüşme takvimi netleşmedi

İsviçre’deki ilk temasın ardından tarafların ne zaman yeniden bir araya geleceği netleşmedi. Arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar’ın, görüşme trafiğini sürdürerek taraflar arasındaki diplomatik kanalı açık tutması bekleniyor.

Süreçte Lübnan’daki ateşkesin korunması, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin güvence altına alınması ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin ilerletilmesi belirleyici olacak.