İşte META’nın Instagram ve Facebook’u kapsayan 18 milyar dolarlık anlaşmasının perde arkası

VGN

Meta yaklaşık 12,7 milyar doları kesin ödeyecek; kalan 5,3 milyar dolarlık ödeme ise TikTok ve YouTube’un çocuklara aynı süre ve gece sınırlarını getirmesi ve para ödemesi halinde tam olarak yapılacak.

Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta, sosyal medyanın çocuklara zarar verdiği iddiasıyla açılan büyük davada ABD eyaletleriyle anlaştı. Meta, eyaletlere yaklaşık 12,7 milyar dolar kesin olarak ödeyecek. Şirketin 5,3 milyar dolar daha ödeyip ödemeyeceğine ise TikTok ve YouTube’un vereceği karar yön verecek.

Bu anlaşmayı yaklaşık 18 milyar dolarlık bir para havuzu gibi düşünmek mümkün. Havuzun 12,7 milyar dolarlık bölümü kesin olarak ödenecek. Kalan 5,3 milyar doların ödenmesi için TikTok ve YouTube’un da çocukları koruyan benzer kuralları kabul etmesi gerekiyor.

İki şirketin yalnızca yeni kurallar getirmesi yeterli olmayacak. Anlaşmada belirlenen miktarda para ödemeyi de kabul etmeleri gerekecek. Şirketlerden biri katılmazsa Meta’nın o şirkete bağlı ek ödemesi yapılmayacak.

Para neden TikTok ve YouTube’a bağlandı?

Anlaşmanın temel düşüncesi oldukça basit. Bir çocuk Instagram’da süre sınırına ulaşırsa TikTok veya YouTube’a geçebilir. Bu durumda yalnızca Facebook ve Instagram’a sınır getirilmesi çocukların sosyal medyada geçirdiği toplam süreyi azaltmayabilir.

Meta, bu nedenle aynı kuralların TikTok ve YouTube’da da uygulanmasını istiyor. Böylece çocuklar bir uygulamadan diğerine geçerek sınırlardan kaçamayacak.

Bu şart Meta açısından da önemli. Facebook ve Instagram’a sıkı sınırlar gelirken rakip uygulamalarda hiçbir sınır bulunmazsa genç kullanıcılar diğer platformlara geçebilir. Bu da Meta’nın kullanıcı ve reklam geliri kaybetmesine yol açabilir.

Çocuklar için neler değişecek?

Anlaşma, 18 yaşından küçük Facebook ve Instagram kullanıcılarını kapsıyor. Bu kullanıcılar iki uygulamada toplam olarak günde en fazla iki saat geçirebilecek.

Örneğin bir genç Instagram’da bir buçuk saat geçirirse Facebook için yalnızca yarım saatlik süresi kalacak. Meta, aynı kişiye ait birden fazla hesabı belirlediğinde bu hesaplardaki süreleri de birlikte hesaplayacak.

İki saatlik sınır yalnızca anne veya babanın izniyle değiştirilebilecek.

Çocukların Facebook ve Instagram’a gece yarısı ile sabah 06.00 arasında girmesi engellenecek. Sabah 08.00 ile öğleden sonra 15.00 arasındaki okul saatlerinde bildirimler kapatılacak. Doğrudan mesajlar ile hesap güvenliği uyarıları bu yasaktan etkilenmeyecek.

Facebook veya Instagram’da kesintisiz 15 dakika geçiren gençlere ekrana ara verme uyarısı gelecek. Günlük kullanım 60 ve 90 dakikaya ulaştığında yeni uyarılar gösterilecek.

Beğeni sayıları gizlenecek

Genç kullanıcılar, paylaşımların kaç beğeni aldığını normal ayarlarda göremeyecek. Bu uygulamayla gençlerin kendilerini başkalarıyla karşılaştırmasının azaltılması amaçlanıyor.

Gençler isterse kendilerine gösterilecek içerikleri bilgisayar sisteminin seçmediği bir akış kullanabilecek. Buradaki bilgisayar sistemi, kullanıcının daha önce izlediği içeriklere bakarak önüne yeni videolar ve paylaşımlar çıkaran sistem anlamına geliyor.

Otomatik video oynatma özelliği de kapatılabilecek. Böylece bir video bittiğinde yenisi kendiliğinden başlamayacak.

Estetik ameliyat yapılmış görünümü veren veya yüzü aşırı biçimde değiştiren filtreler genç hesaplarında kullanılamayacak. Yaşını büyük göstererek çocuk korumalarından kaçmaya çalışan kullanıcıları bulmak için yaş kontrolü de güçlendirilecek.

TikTok ve YouTube katılırsa sınırlar artacak

TikTok ile YouTube anlaşmaya katılmazsa Meta’nın iki saatlik günlük sınırı ve gece erişim yasağı beş yıl uygulanacak.

İki şirket de katılırsa Meta’nın bu kurallara uyma süresi on yıla çıkacak. Günlük kullanım sınırı daha da düşürülecek. Facebook, Instagram, TikTok ve YouTube’da çocuklar için uygulama başına bir saatlik sınır uygulanacak.

Gece erişim yasağı da genişletilecek. Çocukların uygulamalara akşam 22.00 ile sabah 07.00 arasında girmesi engellenecek.

TikTok ve YouTube, 28 Ağustos itibarıyla Meta’nın çağrısını kabul ettiklerini açıklamadı.

Para çocuklara doğrudan verilmeyecek

Anlaşmaya 48 eyalet ile başkent Washington ve üç ABD bölgesinin hukuk yetkilileri katıldı. Eyaletlere ödenecek para çocuklara veya ailelere doğrudan dağıtılmayacak.

Eyalet yönetimleri parayı çocukların ruh sağlığı hizmetlerinde, kriz merkezlerinde, okul sonrası programlarda ve telefonsuz okul projelerinde kullanabilecek. Doktorlar ile öğretmenlere sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkileri konusunda eğitim verilmesi de planlanıyor.

Paranın bir bölümü başka sosyal medya şirketlerine karşı açılacak davalarda da kullanılabilecek.

California’nın alabileceği para 2,1 milyar dolara kadar çıkabilecek. New York, TikTok ve YouTube anlaşmaya katılırsa 1,5 milyar dolar alabilecek. İki şirket katılmazsa New York’un alacağı miktar yaklaşık 819 milyon dolarda kalabilecek.

Bu örnek, TikTok ve YouTube’un kararının eyaletlere gidecek parayı nasıl değiştireceğini açıkça gösteriyor.

Meta’yı bağımsız denetçi kontrol edecek

Meta’nın verdiği sözleri yerine getirip getirmediği bağımsız bir denetçi tarafından kontrol edilecek. Denetçi, şirketin uygulamalarını ve paylaştığı bilgileri beş yıl boyunca her yıl inceleyecek.

Gençlerin sosyal medya kullanımını araştıracak bağımsız bir kuruluş da kurulacak. Bu kuruluş, yeni kuralların gerçekten işe yarayıp yaramadığını inceleyecek.

Meta, çocuklara zarar verdiği suçlamasını kabul etmedi. Şirket, anlaşmayı uzun süren davayı bitirmek ve ebeveynlere daha fazla kontrol vermek amacıyla yaptığını savunuyor.

Bazı uzmanlar ise yalnızca süre sınırı koymanın yeterli olmayacağını düşünüyor. Uzmanlara göre çocukların karşısına sürekli yeni içerik çıkaran sistemler değiştirilmezse sosyal medyanın bağımlılık yaratıcı etkisi devam edebilir.

Anlaşmanın bundan sonraki bölümü TikTok ve YouTube’un kararına bağlı. İki şirket aynı kuralları ve ödemeyi kabul ederse eyaletler 5,3 milyar dolar daha alacak. Çocuklar da dört büyük platformda daha sıkı ve benzer kurallarla karşılaşacak.