İstanbul 20.2°C
Şanlıurfa 15.7°C
Mersin 21°C
Samsun 19.8°C
Berlin 29°C
İşte emekliye uygulanacak zam programı
Yeni haberler yayınlandığında ilk siz haberdar olun.
İlgili metinler: Abonelik Sözleşmesi · KVKK Aydınlatma Metni · Çerez Politikası. Bültenlerin altındaki bağlantıyla abonelikten dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz.
Merak ettiğiniz konuyu yazın, hemen sonuçlara ulaşın.
İsteğe bağlı. Hava durumu seçtiğiniz şehre göre gösterilir.
İsterseniz bültene de abone olun.
Sabah Gazetesi yazarı Faruk Erdem’in aktardığı değerlendirmelere göre emekli maaş sisteminde bir süredir konuşulan yapısal sorunlar için yeni bir zam ve hesaplama programı ele alınıyor. Türkiye’de emekli sayısının çok yüksek bir seviyeye geldiği, SGK’dan maaş alan emekli, dul ve yetim aylığı gibi dosyaların sayısının 17 milyona dayandığı belirtiliyor.
Üç dönemli hesap masada
Mevcut emekli aylığı hesabında üçlü bir yapı uygulanıyor. Hesaplamada 1999 öncesi, 2000 ile 2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç farklı dönem için ayrı parametreler kullanılıyor. Bu nedenle 1999 öncesi çalışması fazla olanların daha avantajlı göründüğü bir denge oluştuğu ifade ediliyor.
Kriterler ve katsayılar
Aylık hesabında sigortalının prime esas kazancı ve dönemlere göre aylık bağlama oranları gibi başlıklar temel belirleyiciler arasında yer alıyor. Ayrıca güncelleme katsayısı ve yıl içi artışlar üzerinden oluşan farkların, benzer prim ödeyenler arasında bile maaş makasını büyütebildiği vurgulanıyor.
Kök maaş ve en düşük aylık etkisi
Yeni programın kritik başlığı kök maaş. Kök maaşı düşük kalan emeklilerde dönemsel zamların etkisi sınırlı kalabildiği için “tamamlama” ile en düşük aylığa yükseltilen maaşlarda zam hissi zayıflayabiliyor. Bu nedenle kök maaşın güçlendirilmesi ve zamların kök maaşa daha belirgin yansıyacağı bir yöntem üzerinde duruluyor.
Prim gününe göre kademeli artış
Programda öne çıkan bir diğer başlık prim günü ve çalışma süresine göre kademeli artış. Daha uzun süre prim ödeyenin maaşının daha net ayrışması hedefleniyor. Bu tartışmada örnek olarak, 3600 prim günü olan bir SSK emeklisi ile 9000 prim günü olan bir Bağ Kur emeklisinin aynı taban ödemede buluşabildiği dönemler hatırlatılıyor ve sistemin bunu azaltacak biçimde yeniden dengelenmesi gerektiği belirtiliyor.
Çalışan emekli dengesi
Emeklilikte gelir dengesini etkileyen bir başka veri de çalışan emekli oranı. Değerlendirmelerde bugün yaklaşık 1,8 çalışana bir emekli düştüğü, sağlıklı bir denge için bu oranın 4 çalışana bir emekli seviyesinde olması gerektiği ifade ediliyor. Bu tablo, sosyal güvenlik sisteminin yükünü artırırken emekli aylıklarında kalıcı iyileştirmeyi zorlaştırıyor.
Zam programında olası adımlar
Faruk Erdem’in Sabah Gazetesi’ndeki değerlendirmesine göre masadaki yaklaşım, önce kök maaş ile en düşük aylık ilişkisinin yeniden kurulması, ardından prim gününe ve çalışma süresine göre daha adil bir kademelendirme yapılması yönünde şekilleniyor. Program netleştiğinde, zamların etkisinin taban tamamlamada kaybolmaması ve benzer şartlarda emekli olanlar arasında maaş farklarının daha anlaşılır bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.