İsrail seçiminde Netanyahu’nun geleceği sandıkta belirlenecek

VGN

İsrail’de seçmenler, 7 Ekim saldırılarından sonraki ilk genel seçimde sandığa gidecek. Netanyahu’nun geleceği, güvenlik ihmalleri ve bağımsız soruşturma talebi yarışın tartışma başlıkları arasında yer alıyor.

İsrail, 27 Ekim 2026’da, 7 Ekim saldırılarından sonraki ilk genel seçim için sandığa gidecek. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun siyasi geleceğinin oylanacağı seçimde, saldırının önlenememesindeki sorumluluk, güvenlik politikaları ve ülkenin nasıl yönetileceği tartışmaların merkezinde bulunuyor.

7 Ekim’in bıraktığı güven kaybı

Hamas öncülüğündeki silahlı grupların 7 Ekim 2023’te düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1.200 kişi öldürüldü, 251 kişi rehin alındı. Saldırı, İsrail toplumunda güvenlik kurumlarına ve siyasi yönetime duyulan güveni derinden sarstı.

Ardından Gazze’de başlayan savaş, on binlerce Filistinlinin ölümüne ve büyük bir yıkıma yol açtı. İsrail’in Lübnan ve İran’daki askeri operasyonları da bölgedeki çatışmanın kapsamını genişletti.

İsrail içinde askeri operasyonlara verilen destek, hükümete yönelik eleştirileri ortadan kaldırmış değil. Muhalefet, saldırı öncesindeki istihbarat değerlendirmelerinin, Gazze politikasının ve saldırı günü yaşanan müdahale gecikmelerinin bağımsız biçimde araştırılmasını istiyor.

Bağımsız soruşturma seçim gündeminde

Netanyahu, 7 Ekim’deki güvenlik başarısızlıklarını inceleyecek bağımsız devlet soruşturma komisyonunun kurulmasına karşı çıkıyor. Yargı tarafından belirlenecek bir heyetin hükümete karşı taraflı olabileceğini savunuyor.

Muhalefet partileri ise iktidara gelmeleri halinde böyle bir komisyon kurmayı vaat ediyor. Bu nedenle seçim, saldırının siyasi sorumluluğunun nasıl ele alınacağı açısından da önem taşıyor.

Netanyahu ve destekçileri, hükümetin güvenlik politikalarını ve farklı cephelerde elde edildiğini savundukları askeri kazanımları öne çıkarıyor. Karşıtları ise ülkenin güvenliğinin yalnızca askeri operasyonlarla değerlendirilemeyeceğini belirtiyor.

Netanyahu’nun karşısında parçalı muhalefet

Netanyahu’nun siyasi bloğunda Likud’un yanı sıra aşırı sağcı ve ultra Ortodoks partiler bulunuyor. Muhalefet ise sağ, merkez ve sol partilerden oluşan, farklı önceliklere sahip bir yapı sergiliyor.

Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar partisi, yarışta öne çıkan aktörlerden biri. Ancak Netanyahu karşıtlığı, muhalefetteki partilerin hükümet programı ve koalisyon ortakları konusunda aynı görüşte olduğu anlamına gelmiyor.

Son anketler, Netanyahu’nun bloğunun da muhalefetteki başlıca Yahudi partilerinin de tek başına hükümet kuracak çoğunluğa ulaşamayabileceğini gösteriyor. Bu tablo, seçim sonrasındaki pazarlıkları daha önemli hale getiriyor.

Arap partileri koalisyon hesabında belirleyici olabilir

İsrail’de seçmenler başbakanı doğrudan seçmiyor; 120 üyeli parlamentoya girecek parti listeleri için oy kullanıyor. Hükümet kurmak için gerekli çoğunluk 61 milletvekili.

Arap partilerinin kazanacağı sandalyeler, Netanyahu karşıtlarının çoğunluk hesabını değiştirebilir. Ancak muhalefetin bir bölümünün bu partilere dayanacak bir hükümete mesafeli yaklaşması, ortaklık seçeneklerini daraltıyor.

Bu nedenle sandık sonuçları açıklandığında yeni başbakanın kim olacağı hemen kesinleşmeyebilir. Partilerin uzlaşmasına bağlı olarak hükümet kurma görüşmeleri uzayabilir.

Yargı ve ülkenin geleceği tartışılıyor

Seçimin bir diğer başlığı, hükümetin yargı düzenlemeleri. Eleştirmenler, bu düzenlemelerin yargının bağımsızlığını zayıflatabileceğini savunuyor. Söz konusu girişimler, 7 Ekim saldırılarından önce de geniş çaplı protestolara yol açmıştı.

İşgal altındaki Batı Şeria’da yerleşimlerin genişlemesi ve Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddeti de hükümet ile muhalefet arasındaki ayrışma alanlarından biri. Bununla birlikte muhalefetin önemli bir bölümü, sağ seçmenin desteğini kaybetmemek için Filistin meselesinde kapsamlı değişim vaatlerinden kaçınıyor.

Dolayısıyla olası bir iktidar değişikliğinin, Gazze ve Batı Şeria politikalarında köklü bir dönüşüm getireceği kesin değil.

Uçakta önlenen saldırı güvenlik tartışmasını büyüttü

30 Eylül’de Dubai’den Tel Aviv’e giden Flydubai uçağında yardımcı pilotun saldırısı, kaptan ve yolcuların müdahalesiyle engellendi. Birleşik Arap Emirlikleri savcılığı, yardımcı pilotun uçağı Ben Gurion Havalimanı’na çarptırmayı planladığını açıkladı.

Olay, seçim kampanyasındaki güvenlik tartışmalarına eklendi. Netanyahu’nun eleştirmenleri pilotların güvenlik incelemelerini sorgularken, başbakan saldırıyı önleyen kaptan ve yolcuların cesaretini öne çıkardı.

İsrail’in dış dünyayla ilişkileri de seçimlerin arka planında yer alıyor. Gazze’de soykırım işlendiği sonucuna ulaşan Birleşmiş Milletler komisyonuna başkanlık etmiş hukukçu Navi Pillay’ın Nobel Barış Ödülü’nü kazanması, İsrail’in tepkisini çekti. İsrail, soykırım suçlamalarını reddediyor.

Sandığa giderken temel tartışma, güvenliği hangi liderin sağlayacağı kadar, devlet kurumlarına duyulan güvenin nasıl yeniden kurulacağı üzerinde yoğunlaşıyor.