İran: Üç pilot Katar’da esir tutuluyor

VGN

İran Genelkurmayı, Katar’da altı aydır esir tutulduğunu savunduğu üç pilotun sağlık durumunun belirlenmesi için Kızılhaç’a resmen çağrı yaptı.

İran Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı, 2 Mart 2026’da Katar’da düşürülen iki Su-24 savaş uçağındaki üç İranlı pilotun sağ kurtulduğunu ve Katar güçleri tarafından esir alındığını öne sürdü. İran, yaklaşık altı aydır tutulduğunu savunduğu pilotlarla görüşülmesi için Uluslararası Kızılhaç Komitesi’ne acil müdahale çağrısı yaptı.

İran’ın 15 Ağustos’ta duyurduğu iddia henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Katar yönetiminden de İran’ın son açıklamasına ilişkin kamuoyuna yansıyan yeni bir cevap gelmedi.

Pilotların isimleri açıklandı

İran Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanlığı Kayıp Kişileri Arama Komitesi Komutanı Tuğgeneral Seyyid Muhammed Bakırzade, pilotların Cevad Salihi, Abdulmecid Deştiyan ve İmran Behruşiyan olduğunu açıkladı.

Bakırzade, Uluslararası Kızılhaç Komitesi Başkanı Mirjana Spoljaric’e gönderdiği mektupta, üç pilotun uçaklarından fırlatma koltuğuyla ayrıldıktan sonra Katar güçlerince canlı yakalandığını ileri sürdü.

İranlı komutan, pilotların yaklaşık altı aydır aileleriyle ve durumlarını takip eden İranlı yetkililerle görüştürülmediğini savundu. Pilotların sağlık durumları ve nerede tutuldukları konusunda İran’a bilgi verilmediğini de iddia etti.

Bakırzade, Kızılhaç heyetinin pilotlarla en kısa sürede yüz yüze görüşmesini, sağlık durumlarını belirlemesini ve elde edilen bilgileri İran makamları ile ailelere ulaştırmasını istedi. Mektupta ayrıca pilotların serbest bırakılmaları için gerekli girişimlerin başlatılması talep edildi.

İki Su-24 düşürülmüştü

ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan çatışmalar sırasında İran, Katar’daki ABD’ye ait El Udeyd Hava Üssü’nü hedef aldı.

İran Hava Kuvvetlerine ait iki Su-24 savaş uçağı, 2 Mart’ta Katar’daki askerî hedeflere yönelik operasyona gönderildi. Katar Savunma Bakanlığı, uçakların Katar Hava Kuvvetleri tarafından düşürüldüğünü açıklamıştı.

İran’ın anlatımına göre uçaklarda toplam dört pilot bulunuyordu. Pilotlardan Mecid Kazımi hayatını kaybetti. Kazımi’nin cenazesi daha sonra İran’a teslim edilerek defnedildi.

Diğer üç pilotun akıbeti ise aylar boyunca belirsiz kaldı. İran Ordu Sözcüsü Muhammed Ekremniya, 1 Ağustos’taki açıklamasında Katar tarafının pilotların nerede olduğu konusunda bilgi sahibi olmadığını bildirdiğini söylemişti.

İran’ın son mektubu, önceki açıklamalardan farklı olarak üç pilotun hayatta olduğunu ve Katar tarafından tutulduğunu ileri sürüyor. Ancak pilotların canlı yakalandığı sonucuna hangi bilgi veya kanıtlarla ulaşıldığı kamuoyuna açıklanmadı.

Katar’dan yeni açıklama gelmedi

Katar, mart ayında yaptığı açıklamada iki İran Su-24 uçağının düşürüldüğünü doğruladı ancak uçaklardaki pilotların sağ kurtulup kurtulmadığı veya gözaltına alındığı konusunda bilgi vermedi.

İran’ın pilotların esir tutulduğu yönündeki son iddiasına ilişkin Katar makamlarından henüz resmî bir cevap açıklanmadı. Uluslararası Kızılhaç Komitesi de mektubu teslim alıp almadığı veya pilotlarla görüşmek üzere bir girişim başlatıp başlatmadığı konusunda kamuoyuna açık bir duyuru yapmadı.

Cenevre Sözleşmeleri vurgusu

İran, Katar’ın pilotlarla ilgili tutumunun Cenevre Sözleşmeleri ile uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğunu savunuyor.

Düzenli silahlı kuvvetlerin çatışma sırasında yakalanan mensupları, gerekli koşullar oluştuğunda savaş esiri statüsünde değerlendiriliyor. Savaş esirlerinin insanca muamele görmesi, sağlık durumlarının takip edilmesi, ailelerine durumları hakkında bilgi verilmesi ve Kızılhaç heyetlerinin ziyaretlerine izin verilmesi gerekiyor.

Ancak bu hükümlerin üç İranlı pilota uygulanabilmesi için öncelikle pilotların hayatta olduklarının, Katar’da tutulduklarının ve hukuki statülerinin açıklığa kavuşturulması gerekiyor.