İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi giderek ağır baskı altında

VGN

İngiltere'nin Ulusal Sağlık Sistemi NHS, 7,28 milyonluk tedavi listesi, acil servis yoğunluğu ve personel sıkıntısıyla mücadele ederken North Devon'da doğum hizmetleri geçici olarak durduruluyor.

İngilizce açılımı “National Health Service” olan NHS, Türkçede “Ulusal Sağlık Hizmeti” anlamına geliyor. İngiltere'deki kamu sağlık sisteminin genel adı olan NHS; hastaneler, aile hekimleri, acil servisler, doğum üniteleri, ruh sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı hizmetlerinden oluşuyor. Vergilerle finanse edilen sistemde sağlık hizmetlerinin büyük bölümü hastalara ücretsiz veriliyor.

İngiltere'nin milyonlarca kişiye hizmet veren bu kamu sağlık sistemi, tedavi bekleme listeleri, acil servis yoğunluğu, teşhis gecikmeleri ve bazı branşlardaki personel açıklarıyla mücadele ediyor. North Devon'daki bir hastanede doğumların doktor yetersizliği nedeniyle durdurulması, ülke genelindeki sorunların kırsal bölgelerde nasıl doğrudan hizmet kaybına dönüşebildiğini gösterdi.

NHS hangi hizmetleri veriyor?

NHS, 1948 yılında herkesin maddi durumuna bakılmaksızın sağlık hizmetine ulaşabilmesi amacıyla kuruldu. Sistem; doktor muayenesi, hastane tedavisi, ameliyat, acil servis, ambulans, gebelik takibi, doğum, ruh sağlığı ve rehabilitasyon gibi çok sayıda hizmeti kapsıyor.

İngiltere'deki sağlık kuruluşları ağırlıklı olarak NHS England çatısı altında faaliyet gösteriyor. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda ise kendi kamu sağlık sistemlerini ayrı yönetiyor.

Türkiye'deki devlet hastaneleri ve aile hekimliği sistemine benzeyen NHS, tek bir hastaneyi değil, ülke çapındaki kamu sağlık hizmetlerinin tamamını ifade ediyor.

Tedavi bekleyen 7,28 milyon vaka bulunuyor

Mayıs 2026 verilerine göre İngiltere'de uzman değerlendirmesi veya planlı hastane tedavisi bekleyenlerin oluşturduğu liste 7,28 milyon vakaya ulaştı. Bu sayı yaklaşık 6,16 milyon farklı hastayı kapsıyor.

Bir hastanın aynı anda birden fazla tedavi sürecinde bulunabilmesi nedeniyle vaka sayısı ile hasta sayısı farklı hesaplanıyor.

Yaklaşık 2,51 milyon kişi 18 haftadan uzun süredir tedavi beklerken, 105 bin kişinin bekleme süresi bir yılı geçti. Bekleme listesi, Eylül 2023'te kaydedilen yaklaşık 7,7 milyonluk zirvenin altında bulunmasına rağmen sağlık sisteminin hedeflerinden hâlâ uzak olduğu görülüyor.

Uzun bekleme süreleri ortopedi, göz hastalıkları, kadın hastalıkları, genel cerrahi ve kalp tedavileri gibi birçok alanı etkiliyor. Bekleme sırasında sağlık durumu ağırlaşan bazı hastalar daha karmaşık tedavilere ihtiyaç duyabiliyor.

Acil servisler dört saat hedefini tutturamadı

İngiltere'deki acil servislerin hastaların yüzde 95'ini dört saat içinde kabul etmesi, başka bir bölüme göndermesi veya taburcu etmesi gerekiyor.

Temmuz 2026'da bu oran bütün acil servislerde yüzde 76,4'te kaldı. Büyük hastanelerin ana acil servislerinde ise dört saat içinde işlemi tamamlanan hastaların oranı yüzde 63,1 olarak kaydedildi.

Aynı ay ülke genelindeki acil servislere 2,4 milyondan fazla başvuru yapıldı. Büyük acil servislerde 122 binden fazla hasta en az 12 saat bekledi.

Acil servislerdeki yoğunluğun nedenleri arasında yüksek başvuru sayısı, hastane yatağı bulunamaması, ambulansların hasta tesliminde gecikmesi ve tedavisi tamamlanan kişilerin sosyal bakım desteği sağlanamadığı için taburcu edilememesi bulunuyor.

Teşhis bekleyenlerin sayısı arttı

Ultrason, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans ve endoskopi gibi teşhis işlemlerini bekleyenlerin sayısı Mart 2026'da yaklaşık 1,92 milyona ulaştı.

Bu kişilerin 400 binden fazlası öngörülen altı haftalık sürenin üzerinde bekledi. Teşhis gecikmeleri, özellikle kanser ve kalp hastalıkları gibi erken müdahalenin önemli olduğu durumlarda sonraki tedavi sürecini de zorlaştırabiliyor.

NHS, toplum temelli teşhis merkezleri açarak, hafta sonu hizmetlerini artırarak ve bağımsız sağlık kuruluşlarından destek alarak birikimi azaltmaya çalışıyor. İşlem sayısındaki artışa rağmen yeni başvuruların yüksek seyretmesi nedeniyle bazı bölgelerde talep karşılanamıyor.

Personel sayısı arttı ancak açıklar kapanmadı

NHS bünyesinde çalışan doktor, hemşire ve ruh sağlığı personelinin toplam sayısında artış yaşandı. Buna karşın bazı uzmanlık alanları ile kırsal bölgelerde gerekli kadrolar doldurulamıyor.

Çalışanların hastalık ve doğum izinleri, emeklilikler, görevden ayrılmalar ve geçici personel bulunamaması hastanelerin hizmet planlarını doğrudan etkiliyor.

Toplam çalışan sayısındaki artışın her hastaneye ve uzmanlık alanına eşit yansımaması, bazı sağlık kuruluşlarını geçici doktorlara ve çalışanların fazla mesai yapmasına bağımlı hale getiriyor.

Doğum hizmetlerinde güvenlik endişesi

İngiltere'de denetlenen doğum birimlerinin yüzde 47'si güvenlik bakımından “iyileştirme gerekli”, yüzde 18'i ise “yetersiz” olarak değerlendirildi.

Denetimlerde personel yetersizliği, risklerin zamanında belirlenememesi, acil durumlara müdahale, çalışanlar arasındaki iletişim ve ailelerin endişelerinin yeterince dikkate alınmaması öne çıkan sorunlar arasında yer aldı.

Bazı hastanelerde doğum hizmetlerinin devam edebilmesi için çalışanların sürekli ek vardiya yapması gerekiyor. Beklenmedik personel kayıpları ise hizmetin geçici olarak durdurulmasına yol açabiliyor.

North Devon'da doğumlar durduruldu

Barnstaple kentindeki North Devon District Hospital, yeterli doktor bulunamaması nedeniyle doğumları 11 Ağustos 2026'dan itibaren geçici olarak durdurma kararı aldı.

Hastanenin doğum servisindeki uzman doktor açığının bazı dönemlerde yüzde 50'ye, kıdemli asistan doktor açığının ise yüzde 40'a ulaştığı bildirildi.

Son planlı doğum başlatma işlemleri ve sezaryenler 7 Ağustos'ta yapıldı. Kendiliğinden başlayan doğumlar ise son olarak 9 Ağustos'ta kabul edildi.

Doğumlar ve yüz yüze triyaj hizmeti durdurulurken gebelik kontrolleri, taramalar, ultrason hizmetleri, doğum planlaması ve toplum ebeliği bölgede devam edecek.

Hastane yönetimi, 34 haftadan fazla hamile olan veya yüksek riskli kabul edilen 300'den fazla kadınla iletişim kurarak doğum planlarını yeniden değerlendirdi.

Anne adayları iki saat yol gidecek

North Devon bölgesindeki anne adayları artık doğum için Exeter veya Taunton'daki hastanelere gitmek zorunda kalacak.

Normal koşullarda en az 90 dakika süren yolculuk, yoğun yaz trafiğinde yaklaşık iki saate çıkabiliyor. Daha önce hızlı doğum yapan veya riskli gebelik geçmişi bulunan kadınlar hastaneye zamanında ulaşamamaktan endişe ediyor.

Bazı aileler doğuma yakın günlerde Exeter'da geçici konaklama kiralamayı değerlendiriyor. Ancak maddi imkânı veya özel aracı bulunmayan aileler için bu seçeneğin mümkün olmadığı belirtiliyor.

Bölgede yaşayan yaklaşık 15 bin kişi doğum hizmetlerinin durdurulmasına karşı hazırlanan dilekçeye destek verdi. Hastane yönetimi ise gerekli doktor kadrosu oluşturulduğunda servisin yeniden açılacağını, ancak şimdilik kesin tarih verilemediğini açıkladı.

Kırsal bölgelerde hizmete ulaşmak zorlaşıyor

North Devon örneği, İngiltere'deki sağlık sorunlarının her bölgede aynı biçimde yaşanmadığını gösteriyor.

Büyük şehirlerde yoğunluk ve uzun bekleme listeleri öne çıkarken, kırsal bölgelerde uzman doktor bulmak, bazı hizmetleri kesintisiz sürdürmek ve hastaları uzak merkezlere ulaştırmak daha büyük sorun oluşturuyor.

Benzer eşitsizlik diş sağlığı hizmetlerinde de görülüyor. İngiltere genelinde 2025 yılında NHS kapsamında çalışan bir diş hekiminden randevu almaya çalışanların yüzde 78'i başarılı olurken, yaklaşık her beş kişiden biri randevu alamadı.

Güneybatı İngiltere'deki bazı bölgelerde randevu alabilenlerin oranı üçte ikinin altında kaldı. Özel diş tedavisinin maliyetini karşılayamayan kişiler için NHS randevusu bulunamaması, hastaların acil servislere yönelmesine neden olabiliyor.

Ruh sağlığı hizmetlerine talep yükseliyor

İngiltere'de yaklaşık 9,4 milyon yetişkinin yaygın bir ruh sağlığı sorunundan etkilendiği tahmin ediliyor.

Haziran 2024'ten itibaren 8 bin 500 ek ruh sağlığı çalışanı sisteme katıldı. Personel artışına rağmen çocuk ve genç ruh sağlığı, konuşma terapileri, kriz desteği ve toplum temelli bakım hizmetlerinde talep yüksek seyrediyor.

Uzun bekleme süreleri, sağlık sorunlarının ağırlaşmasına ve hastaların daha acil müdahaleye ihtiyaç duymasına yol açabiliyor.

Sosyal bakım sorunu hastaneleri etkiliyor

NHS üzerindeki baskının önemli nedenlerinden biri de sağlık sistemi dışındaki sosyal bakım kapasitesinin yetersizliği.

Tıbbi tedavisi tamamlanan bazı hastalar evde bakım, rehabilitasyon merkezi veya huzurevi yeri bulunamadığı için hastaneden ayrılamıyor. Sosyal bakım hizmetlerindeki kapasite eksikliği ve gecikmeler, ertelenen taburcu işlemlerinin yaklaşık yüzde 23'ünde etkili oluyor.

Boşaltılamayan yataklar acil serviste bekleyen hastaların bölümlere alınmasını geciktirirken, ambulansların yeni çağrılara dönmesini de zorlaştırıyor.

İyileşme sağlandı ancak sorunlar sürüyor

NHS'nin tedavi bekleme listesi 2023'teki rekor seviyeden gerilerken, bir yıldan uzun süredir tedavi bekleyenlerin sayısında da düşüş sağlandı.

Toplum teşhis merkezleri, cerrahi merkezler, hafta sonu çalışmaları ve bağımsız sağlık kuruluşlarından alınan hizmetler kapasiteyi artırdı. Ruh sağlığı personeli ile diş tedavisi sayısında da artış kaydedildi.

Ancak tedavi listesinin yeniden yükselmesi, acil servislerin dört saat hedefinin altında kalması ve kırsal hastanelerdeki uzman açığı, sağlanan ilerlemenin bütün bölgelere ve hizmetlere eşit biçimde yansımadığını gösteriyor.

North Devon'daki doğum servisi kararı, İngiltere'nin sağlık sorunlarının yalnızca bekleme listelerinden ibaret olmadığını ortaya koydu. Personel ve kapasite yetersizliği bazı bölgelerde uzun bekleme süresi anlamına gelirken, bazı yerlerde temel bir sağlık hizmetinin tamamen durmasına ve hastaların saatlerce yolculuk yapmak zorunda kalmasına neden oluyor.