İngiltere’nin yeni Başbakanını bekleyen beş zorluk

VGN

Andy Burnham, İngiltere Başbakanı olarak ekonomiden göçe, savunmadan dış politikaya uzanan beş kritik sorunla şimdi karşı karşıya bulunuyor.

Andy Burnham, 20 Temmuz 2026’da Keir Starmer’dan başbakanlık görevini devralarak Downing Street’e yerleşti. İngiltere siyasetinin en önemli makamına gelen Burnham, hükümetin günlük kararlarını yönetmenin yanı sıra ekonomi, dış politika, savunma, göç ve sosyal güvenlik alanlarında biriken sorunlara çözüm bulmaya çalışacak.

Yeni başbakanın önündeki en büyük güçlük, seçmenlere kısa sürede somut bir değişim göstermek olacak. Burnham’ın aynı zamanda İşçi Partisi içindeki farklı eğilimleri uzlaştırması ve hükümete yönelik kamu güvenini yeniden sağlaması gerekiyor.

Ekonomide büyüme arayışı

İngiltere ekonomisi, 2008 küresel finans krizinden bu yana yaşam standartlarında yaşanan durgunluğun etkilerini tamamen aşamadı. Brexit, COVID-19 salgını, yüksek enerji maliyetleri ve enflasyon baskısı ekonomik sorunları daha da ağırlaştırdı.

Burnham’ın hane halklarının satın alma gücünü artırması, yatırımları hızlandırması ve bölgesel gelir eşitsizliğini azaltması bekleniyor. Ancak İşçi Partisi’nin 2024 genel seçimlerinde gelir vergisi, ulusal sigorta ve katma değer vergisinin temel oranlarını yükseltmeme sözü, hükümetin hareket alanını daraltıyor.

Yeni başbakanın vereceği ilk önemli kararlardan biri Maliye Bakanlığına kimin getirileceği olacak. Bu tercih, Burnham hükümetinin vergi, kamu harcamaları ve ekonomik büyüme politikalarının yönünü de belirleyecek.

ABD ile ilişkiler yeniden şekillenecek

Ukrayna’daki savaş ile Orta Doğu’da devam eden çatışmalar, Burnham’ın iç politikaya yoğunlaşmasını zorlaştıracak. İngiltere’nin bu krizlerde izleyeceği politika, Avrupa ile ilişkileri ve uluslararası güvenlikteki konumunu doğrudan etkileyecek.

ABD, İngiltere’nin en önemli savunma ve istihbarat ortaklarından biri olmayı sürdürüyor. Ancak Başkan Donald Trump’ın politikalarının İngiliz kamuoyunda yarattığı tartışmalar, yeni hükümeti hassas bir denge kurmaya zorluyor.

Burnham’ın güvenlik iş birliğini korurken Trump yönetimiyle yaşanabilecek görüş ayrılıklarını nasıl yöneteceği merak ediliyor. Starmer döneminde ulusal güvenlik danışmanı olarak görev yapan Jonathan Powell’ın görevini sürdürmesi halinde dış politikada büyük bir yön değişikliği beklenmiyor.

Savunma bütçesinde kaynak sorunu

Savunma harcamalarının seviyesi, Starmer hükümetinin son döneminde önemli bir tartışma konusu haline geldi. Savunma Bakanı John Healey, ordu için öngörülen kaynak artışının yetersiz olduğunu savunarak görevinden ayrılmıştı.

Starmer daha sonra savunma harcamalarının gelecek dört yıl içinde 15 milyar sterlin artırılacağını açıklamıştı. Ancak bu kaynağın nasıl sağlanacağı ve hangi kamu bütçilerinden kesinti yapılacağı netleştirilmedi.

Burnham şimdi hem İngiltere’nin NATO kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmek hem de eğitim, sağlık, konut ve sosyal güvenlik gibi alanlarda büyük kesintilere gitmemek zorunda. Savunmaya ayrılacak ilave kaynak, hükümetin ekonomik programındaki en zor tercihlerden biri olacak.

Göç politikası siyasi baskı yaratıyor

Net göç, önceki Muhafazakâr hükümet döneminde başlatılan ve İşçi Partisi tarafından sürdürülen sınırlayıcı politikalar sonucunda geriledi. Buna rağmen göç, kamuoyu araştırmalarında seçmenlerin en fazla kaygı duyduğu konular arasındaki yerini koruyor.

Burnham daha önce net göçteki eğilimin aşağı yönlü olduğunu kabul etmiş, ancak rakamların daha da düşmesi gerektiğini söylemişti. Yeni hükümetin düzensiz göçle mücadeleyi sürdürmesi ve yasal göç kurallarını yeniden değerlendirmesi bekleniyor.

Yasal göçmenlerin kalıcı oturum hakkı kazanmasını zorlaştıran düzenlemeler, İşçi Partisi içindeki bazı milletvekillerinin ve ilerici seçmenlerin tepkisini çekiyor. Burnham’ın seçmenlerin göç konusundaki kaygılarıyla partisinin daha ılımlı kanadının talepleri arasında bir uzlaşma araması gerekecek.

Sosyal yardım maliyetleri yükseliyor

İngiltere’nin sosyal yardım harcamaları, çalışma çağındaki kişilerin artan başvuruları ve yaşlanan nüfus nedeniyle yükseliyor. Ruh sağlığı sorunları yaşayan genç ve işsiz kişilerin sosyal yardım sistemine yönelmesi, hükümetin çözmesi gereken başlıca sorunlardan biri haline geldi.

Sosyal güvenlik bütçesinin yarısından fazlası devlet emekli aylıkları ile emeklilere sağlanan diğer desteklere ayrılıyor. Emekli aylıklarının ücret artışı, enflasyon veya yüzde 2,5 seçeneklerinden en yüksek olanına göre yükseltilmesini sağlayan üçlü kilit sistemi de maliyetleri büyütüyor.

Burnham, sosyal yardım giderlerini kontrol altına alabilirse sosyal konut, ulaşım ve bölgesel kalkınma projelerine daha fazla kaynak ayırabilecek. Ancak Starmer’ın sosyal yardım haklarını sınırlandırma girişimlerinin İşçi Partili milletvekillerinin tepkisiyle karşılaşması, bu alandaki değişikliklerin siyasi açıdan ne kadar zor olduğunu ortaya koydu.

Yeni başbakanın başarısı, bu beş temel başlıkta ne kadar hızlı sonuç alabileceğine bağlı olacak. Ekonomik kaynakların sınırlı, kamuoyunun beklentilerinin ise yüksek olması Burnham hükümetinin önündeki dönemi daha da kritik hale getiriyor.