İBB davasında ikinci oturum gergin geçti
Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu 402 sanığın yargılandığı İBB davasının ikinci gününde savunmalar, usul tartışmaları ve tensip zaptına ilişkin yapay zekâ polemiği öne çıktı. Duruşma gün boyu gergin anlara sahne oldu.
Gün, avukatların salona alınmamasıyla başlayan krizle açıldı. Duruşmada Ekrem İmamoğlu ile mahkeme heyeti arasında gerilim yaşanırken, ilk savunmayı yapan Aykut Erdoğdu hakkındaki tüm suçlamaları reddetti.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne yönelik soruşturma kapsamında hazırlanan yaklaşık 3 bin 900 sayfalık iddianameyle açılan ve aralarında Ekrem İmamoğlu’nun da bulunduğu 402 sanıklı davanın ilk celsesinin ikinci oturumu Silivri’de yapıldı. İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Marmara Açık Ceza İnfaz Kurumu yerleşkesindeki salonda sürdürülen yargılamada gün boyunca usule ilişkin tartışmalar, güvenlik düzeni, savunma hakkı ve tutukluluk itirazları öne çıktı.
Duruşma salonu çevresinde sabahın erken saatlerinden itibaren geniş güvenlik önlemleri alındı. Yerleşkeye farklı girişlerden alınan gazeteciler, avukatlar ve sanık yakınları, yoğun kontrol altında salona yönlendirildi. Günün ilk büyük krizi ise avukatların salona girişinde yaşandı.
Duruşma öncesinde yalnızca dosyada vekâleti bulunan avukatların içeri alınacağı yönündeki uygulama, salon önünde büyük tepkiye yol açtı. Çok sayıda avukat, uzun süre kapıda bekletildi. Kimlik kontrolü ve sınırlı giriş uygulamasına tepki gösteren avukatlar, kapı önünde slogan attı ve savunma hakkının engellendiğini dile getirdi.
Yaşanan gerilimin ardından baro temsilcileri devreye girdi. Yapılan görüşmeler sonrasında kriz çözüldü ve avukatlar salona alınmaya başlandı. Böylece duruşmanın başlaması önündeki ilk büyük engel aşılmış oldu.
Tutuklu sanıkların salona getirilmesiyle birlikte içerideki tansiyon daha da yükseldi. Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan, Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık, Murat Ongun, Kadriye Kasapoğlu, Buğra Gökçe, Ramazan Gülten ve diğer sanıkların salona girişleri alkışlarla karşılandı. Yakınlarını ve izleyicileri selamlamak isteyen sanıklara zaman zaman jandarma müdahale etti. Bu müdahaleler, özellikle avukatlar ve izleyiciler arasında tepkilere neden oldu.
Tutuksuz sanıklar arasında yer alan Hasan İmamoğlu ile Selim İmamoğlu da duruşma salonunda hazır bulundu. Böylece Ekrem İmamoğlu, oğlu ve babasıyla birlikte aynı davada hâkim karşısına çıktı.
Ekrem İmamoğlu’nun salona girişi günün en dikkat çekici anlarından biri oldu. İmamoğlu, elinde “Millete emanet” kitabını kaldırarak salona girdi. Bu sırada izleyici bölümünden alkışlar ve “Cumhurbaşkanı İmamoğlu” sloganları yükseldi. Hasan İmamoğlu’nun ayağa kalkarak oğlunu selamlaması salondaki duygusal anlardan biri olarak öne çıktı.
Ancak bu girişin hemen ardından, mahkeme düzenine ilişkin yeni bir gerilim başladı.
İlk gün yaşanan tartışmaların ardından ikinci oturumda mahkeme heyetinin kürsü önünde ek önlem aldığı görüldü. Ekrem İmamoğlu’nun söz almak için yeniden kürsüye yönelmesini engellemek amacıyla kürsü önüne jandarma personeli yerleştirildi, ayrıca fiziksel engel oluşturacak şekilde sandalye konuldu.
Bu düzenlemeye sert tepki gösteren İmamoğlu, uygulamanın yargılama ciddiyetiyle bağdaşmadığını savundu. Kendisine yönelik güvenlik çemberine itiraz eden İmamoğlu, diğer bazı sanıkların da ayağa kalkmasına neden olan bir protesto başlattı. Salonda kısa süreli büyük bir hareketlilik yaşandı.
Mahkeme başkanının salona girmesiyle birlikte tansiyon daha da yükseldi. İmamoğlu ile mahkeme başkanı arasında duruşma düzeni, söz hakkı ve güvenlik önlemleri üzerine sert bir diyalog yaşandı. İmamoğlu, uygulamanın usulsüz olduğunu savunurken mahkeme başkanı ise duruşmanın düzenini sağlamak zorunda olduğunu belirtti.
İmamoğlu, yargılamaya sakin başlamak istediklerini ancak jandarma yoğunluğunun ve fiziksel engellerin gerilimi artırdığını söyledi. Mahkeme başkanı ise ilk gün yaşananların ardından bu önlemlerin alındığını ifade ederek, mahkemenin hiçbir yerden talimat almadığını vurguladı.
Bu karşılıklı atışma sırasında salondaki dikkat tamamen kürsü çevresine yöneldi. İzleyiciler, avukatlar ve sanıklar gelişmeleri ayakta takip etti. İmamoğlu’nun avukatına ulaşamadığını söylemesi ve aradaki fiziki engelin kaldırılmasını istemesi üzerine, kısa bir değerlendirme sonrası sandalye yerinden kaldırıldı, jandarma düzeni gevşetildi ve kriz geçici olarak sonlandırıldı.
Yaşanan gerilimin ardından mahkeme yoklamaya geçti. Ancak bu aşamada da usule ilişkin itirazlar geldi. Sanıkların kimlik tespiti tamamlanmadan iddianame özetinin okunmasına başlanmasına itiraz eden bazı hukukçular, Ceza Muhakemesi Kanunu’na aykırı işlem yapıldığını savundu.
Mahkeme ise süreci sürdürdü ve iddianamenin özetinin okunmasına geçildi. Yaklaşık 33 dakika süren bu bölümde, sanıklara yöneltilen suçlamalar özetlendi. İddianamenin özellikle belediyedeki idari yapıyı suç örgütü şeması gibi göstermesinin eleştiri konusu olduğu görüldü. Bazı hukukçular, yasal idari hiyerarşinin suç organizasyonu gibi sunulmasının ileride başka kamu kurumları bakımından da tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.
İddianame özetinin tamamlanmasının ardından Ekrem İmamoğlu kürsüye çıkarak kapsamlı bir beyanda bulundu. Bu konuşma, davanın başlangıcından bu yana salondaki en dikkat çekici anlardan biri oldu.
İmamoğlu, yargılamanın adil yürütülmesi gerektiğini belirterek, kendisini dinlememenin meşruiyet sorunu yaratacağını söyledi. Davanın siyasi nitelik taşıdığını savunan İmamoğlu, kendisine ve arkadaşlarına yönelik sürecin yalnızca hukuki değil siyasi sonuçlar doğurduğunu ifade etti. Kendisinin 16 milyon İstanbullunun belediye başkanı olduğunu, aynı zamanda ülkenin birinci partisinin cumhurbaşkanı adayı olduğunu vurgulayan İmamoğlu, böylesi bir davada çoklu söz alma hakkına ihtiyaç duyduğunu anlattı.
Konuşmasında mahkeme salonundaki askeri ve fiziki düzeni de eleştiren İmamoğlu, etrafındaki güvenlik çemberinin kaldırılmasını istedi. Tutuklu sanıkların evlerine gönderilmesi gerektiğini savunan İmamoğlu, sistemin esas hedefinin kendisi olduğunu, diğer sanıkların tutuksuz yargılanmasının mümkün olduğunu dile getirdi. Süreci Yassıada yargılamalarına benzeten İmamoğlu, mahkeme dilinde senli benli hitaplardan kaçınılması gerektiğini söyledi.
İmamoğlu ayrıca yaklaşık bir yıldır tecrit altında tutulduğunu, bu koşulların kabul edilemez olduğunu belirtti. Konuşmasının sonunda, avukatlarıyla daha sağlıklı iletişim kurabileceği ve savunmalar ilerledikçe yeniden söz alabileceği bir düzen kurulmasını talep etti.
İmamoğlu’nun beyanının ardından mahkeme heyeti duruşmaya öğle arası verdi. Aradan sonra savunma bölümüne geçileceği bildirildi. Günün ilk sanık savunmasını eski CHP Milletvekili Aykut Erdoğdu yaptı.
Duruşmada ilk kapsamlı savunmayı yapan Aykut Erdoğdu, kendisine yöneltilen suçlamaları sert ifadelerle reddetti. Savunmasına, savunma hakkının kısıtlandığını söyleyerek başlayan Erdoğdu, yaklaşık 4 bin sayfalık iddianameyi incelemek için yeterli imkân verilmediğini anlattı.
Tek başına hücrede kaldığını, ağır koşullarda tutulduğunu, aylar boyunca çoraplarına kadar arandığını söyleyen Erdoğdu, hakkında ileri sürülen suçlamaların dört başlığa dayandırıldığını belirtti. Bunların bir itirafçı beyanı, bazı baz kayıtları, banka dekontu ve başka ifadeler olduğunu dile getiren Erdoğdu, bu delillerin tek başına tutuklama ve uzun süreli cezaevi koşullarını açıklayamayacağını savundu.
Erdoğdu, hakkındaki iddiaların doğrulanabilir olmaktan uzak olduğunu, baz kayıtlarıyla fiziksel para alışverişi iddiasının mantıksız kaldığını söyledi. “Ben almadığım parayı nasıl açıklayayım” vurgusu yapan Erdoğdu, tutukluluğunun fiilen peşin cezaya dönüştüğünü ifade etti.
Savunmasının en dikkat çeken bölümlerinden biri, kanun önünde eşitlik vurgusu oldu. Aynı iddialarla farklı siyasi kimliğe sahip bir isim hakkında aynı sürecin işletilip işletilmeyeceğini soran Erdoğdu, davanın siyasi zeminini eleştirdi. İmamoğlu cumhurbaşkanı adayı olmasaydı, bugün burada olmayacaklarını söyledi. Erdoğdu, konuşmasının sonunda özellikle şoförler ve alt düzey çalışanların durumuna dikkat çekerek, öncelikle onların serbest bırakılmasını istedi.
Savunmalar sürerken mahkeme başkanı yargılama takvimine ilişkin bilgi verdi. Duruşmaların pazartesi ile perşembe günleri arasında yoğun biçimde sürdürüleceği, Ramazan ve bayram takvimi gözetilerek planlama yapıldığı belirtildi. Tutuklu sanıkların savunmalarının nisan sonuna kadar tamamlanmasının hedeflendiği, tutukluluk durumlarına ilişkin ara değerlendirmenin ise nisan başında yapılacağı ifade edildi. Asıl kapsamlı değerlendirmenin nisan sonunda açıklanacağı kaydedildi.
Bu açıklama, salondaki savunma tarafında yeni tartışmalara yol açtı. Özellikle bayram öncesi tahliye beklentisi bulunan aileler ve avukatlar, tutukluluk değerlendirmesinin daha erken yapılması gerektiğini savundu.
Öğleden sonraki oturumun en dikkat çekici başlıklarından biri de tensip ve karar metinlerine ilişkin yapay zekâ tartışması oldu. Söz alan avukatlardan biri, iddianame ve ara karar metinlerinin yapay zekâ ile hazırlanmış olabileceğini ileri sürdü. Bu çıkış üzerine salonda kısa süreli şaşkınlık yaşandı.
Mahkeme başkanı ise bu iddiaya doğrudan yanıt vererek, yapay zekâ kullanmayı bilmediğini söyledi. Buna rağmen avukatların, metinlerdeki dil ve bazı ifadeler üzerinden usul tartışmasını sürdürdüğü görüldü. Bu polemik, günün en dikkat çeken başlıklarından biri olarak kayda geçti.
Erdoğdu’nun savunmasının ardından avukatları söz aldı. Hüseyin Ersöz, hakkındaki bazı suç isnatlarının süreç içinde değiştirildiğini, bazı nitelemelerin iddianamede dönüştürüldüğünü belirterek bunun savunma açısından belirsizlik yarattığını söyledi. Özellikle rüşvet iddiasının başka bir suç tanımıyla yazıldığını ifade eden Ersöz, itirafçı beyanlarının güvenilirliğine itibar edilmemesi gerektiğini savundu.
Erdoğdu’ya para teslimi yapıldığı yönündeki iddialarda adı geçen bazı kişilerin artık hayatta olmadığını, bu nedenle doğrulama imkânının bulunmadığını belirten Ersöz, doğrulanamayacak isnatlarla tutukluluğun sürdürülmesinin hukuken sorunlu olduğunu dile getirdi. Ayrıca tutukluluk incelemelerinin daha sık yapılması gerektiğini, nisan sonunu beklemenin insani olmadığını söyledi.
Daha sonra söz alan diğer avukatlar da hem savunma usulüne hem de gerekçeli kararların yetersizliğine itiraz etti. Tuba Torun Erdoğdu, hem eş hem avukat olarak yaşadığı zorluğu anlatarak, bu ülkede adaletin var olduğuna inanmak istediklerini söyledi. Yassıada yargılamalarına atıf yapan Torun, mahkemelerin tarafsızlığı ilkesinin büyük önem taşıdığını vurguladı. Tutukluluk kararlarında yüzlerce kişi için son derece kısa gerekçeler yazıldığını belirterek bunun gerekçeli karar hakkını ihlal ettiğini savundu. Bayramdan önce tahliye ve Erdoğdu açısından beraat talebini dile getirdi.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel de gün içinde Silivri’de yapılan grup toplantısının ardından duruşmayı izlemek üzere salona geldi. Özel’in gelişi, salon çevresindeki siyasi ilginin sürdüğünü gösteren önemli başlıklardan biri oldu. Gün boyunca çok sayıda milletvekili, parti yöneticisi ve hukukçu da duruşmayı izledi.
Günün sonunda mahkeme heyeti, savunmaların ve avukat beyanlarının ardından oturumu tamamladı. Duruşmanın ertesi gün sabah saat 10.00’da devam etmesine karar verildi.
İlk celsenin ikinci oturumu, avukat krizinden güvenlik tartışmasına, İmamoğlu’nun kapsamlı beyanından Aykut Erdoğdu’nun savunmasına ve yapay zekâ polemiğine kadar pek çok başlıkla tamamlandı. Silivri’deki yargılamanın önümüzdeki oturumlarda da hem hukuki hem siyasi tartışmalarla gündemde kalması bekleniyor.
DURUŞMADA YAŞANANLAR
Duruşmanın ikinci günü öncesinde Marmara Cezaevi yerleşkesinde geniş güvenlik önlemleri alındı.Cezaevi çevresinde çok sayıda jandarma ve polis konuşlandırıldı. Yerleşkeye girişler kontrollü şekilde sağlandı.CHP yönetimi de dayanışma amacıyla grup toplantısını Silivri Dayanışma Merkezi’nde yapma kararı aldı.
Duruşma öncesinde avukatların salona girişinde kimlik kontrolü uygulanması tartışma yarattı.
Avukatlar uygulamaya tepki göstererek bunun usule aykırı olduğunu savundu.
Mahkeme heyeti duruşmayı başlattı. Günün ilk aşamasında kimlik tespitlerinin yapılacağı belirtildi.
Salonda sanıklar, avukatlar ve izleyiciler yerlerini aldı.
Ekrem İmamoğlu duruşma salonuna alkışlar ve sloganlar eşliğinde girdi.
Salondaki bazı izleyiciler “Cumhurbaşkanı İmamoğlu” sloganları attı.
Mahkeme heyeti salondaki sanıkların kimlik tespitini yapmaya başladı.
Bu aşamada sanıkların hazır bulunup bulunmadığı tek tek kontrol edildi.
Öğle arasının ardından duruşma yeniden başladı.
İmamoğlu salona yeniden alkışlarla giriş yaptı.
Savunma avukatları, sanıkların kimlik tespitinin ayrı ayrı yapılmasının Ceza Muhakemesi Kanunu’na aykırı olduğunu belirterek itiraz etti.
Mahkeme heyeti bu itirazları dinledi.
Duruşmada dikkat çeken gelişmelerden biri tensip zaptına ilişkin tartışma oldu.
Bir avukat tensip zaptının yapay zekâ ile hazırlanmış olabileceğini iddia etti. Belgede müşteki bölümünde “Kamu Hukuku” ifadesinin kişi gibi yazıldığı ve karşısına “Kamu oğlu, 1980 doğumlu” şeklinde bir kayıt düşüldüğü belirtildi.
Mahkeme başkanı ise bu iddiaya tepki göstererek yapay zekâ kullanmadığını söyledi.
Tutuklu eski CHP milletvekili Aykut Erdoğdu savunmasına başladı.
Erdoğdu savunmasında iddianamedeki suçlamaları reddederek somut delil bulunmadığını ileri sürdü.
Uzun süredir tek kişilik hücrede tutulduğunu belirten Erdoğdu, tutukluluğunun haksız olduğunu savundu.
Erdoğdu’nun avukatı Hüseyin Ersöz, mahkemeden tutukluluk değerlendirmelerinin daha sık yapılmasını istedi.
Avukat, nisan ayının sonuna kadar beklenmesinin insani olmadığını belirtti.
Savunma sırasında bazı avukatlar iddianamede yer alan HTS kayıtlarının güvenilirliğine itiraz etti.
Avukatlar baz istasyonu kayıtlarının teknik olarak tutarsız göründüğünü belirterek bu verilerin delil niteliğinin tartışmalı olduğunu ifade etti.
Aykut Erdoğdu’nun avukatlarından Tuba Torun Aydoğdu, yaptığı konuşmada yargılamanın hukukun üstünlüğü açısından önem taşıdığını söyledi.
Mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olması gerektiğini vurguladı.
Mahkeme heyeti günün sonunda duruşmayı yarına erteledi.
Bir sonraki oturumun saat 10.00’da başlayacağı ve Bulut Aydöner’in savunmasıyla devam edeceği açıklandı.
Davanın ilerleyen günlerinde diğer tutuklu sanıkların savunmalarının alınması bekleniyor.