Husi ablukası tankerlerin rotasını değiştirdi

VGN

Husi tehdidi sonrası Suudi petrolü taşıyan tankerler Kızıldeniz'de rota değiştirdi; Süveyş seçeneği maliyetleri belirgin biçimde artıracak.

Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası ilan etmesi, Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarını etkiledi. Suudi ham petrolü taşıyan en az iki tanker, Babülmendep Boğazı'na ilerlemek yerine Kızıldeniz'de yönünü değiştirerek Süveyş Kanalı'na doğru hareket etti.

Husiler, Suudi Arabistan limanlarında yükleme veya boşaltma yapan gemilerin hedef alınabileceği uyarısında bulundu. Denizcilik şirketlerine gönderilen bildiride ablukanın yürürlüğe girdiği belirtilirken, Suudi limanlarıyla çalışan gemilerin dünyanın farklı bölgelerinde hedef alınabileceği öne sürüldü.

Suudi Arabistan yönetimi ise abluka açıklamasını kınayarak ülkenin limanlarını, enerji tesislerini ve deniz ticaretini koruyacağını duyurdu. Kızıldeniz'de henüz doğrulanmış yeni bir Husi saldırısı bildirilmezken bazı tanker işletmecileri güvenlik riskleri nedeniyle rotalarını değiştirmeye başladı.

Suudi petrolünü Çin'e taşıyan Xin Long Yang ile Hindistan'a götüren Rodos adlı tankerlerin Babülmendep yönündeki seyrini bırakarak geri döndüğü belirlendi. Bazı denizcilik verileri üç tankerin rota değiştirdiğini gösterirken Husiler toplam altı geminin geri döndüğünü savundu. Bu sayı bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmadı.

Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların ardından doğudaki petrol sahalarından batı kıyısındaki Yanbu Limanı'na uzanan boru hattının kullanımını artırmıştı. Yanbu üzerinden yapılan petrol sevkiyatının son haftalarda günlük yaklaşık 4 milyon varile ulaştığı hesaplanıyor. Bir yıl önce bu miktar günlük 1 milyon varilin altındaydı.

Yanbu'dan Asya'ya giden tankerlerin normal koşullarda Kızıldeniz'in güneyindeki Babülmendep Boğazı'nı kullanması gerekiyor. Husi tehdidi nedeniyle güneye ilerleyemeyen gemilerin kuzeye yönelerek Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e çıkması, ardından Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşması seçenekler arasında bulunuyor.

Tam yüklü çok büyük ham petrol tankerlerinin Süveyş Kanalı'ndan geçememesi ise yeni güzergâhı daha karmaşık hale getiriyor. Bu gemilerin yüklerinin bir bölümünü Mısır'daki SUMED boru hattına aktarması veya daha küçük tankerlere boşaltması gerekiyor. Boru hattının ve aktarma terminallerinin sınırlı kapasitesi, sevkiyatlarda yeni gecikmelere yol açabilir.

Afrika'nın çevresinden izlenecek güzergâhın Asya'ya yapılan teslimatları dört haftaya kadar uzatabileceği belirtiliyor. Daha uzun yolculuklar yakıt tüketimini, gemi kiralama ücretlerini, savaş riski sigortasını ve toplam taşıma maliyetlerini artıracak.

Babülmendep Boğazı'ndan haziran ayında günlük yaklaşık 7,4 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşındı. Bu miktar küresel petrol üretiminin yaklaşık yüzde 7'sine karşılık geliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik sorunu devam ederken Babülmendep geçişinin de aksaması, küresel enerji ticaretinin iki stratejik noktada aynı anda baskı altına girmesi anlamına geliyor.

Krizin uzun sürmesi halinde Suudi Arabistan'ın Asya pazarına yönelik sevkiyatlarının bir bölümünü Avrupa'ya yönlendirmesi gündeme gelebilir. Asyalı rafinerilerin alternatif tedarikçilere yönelmesi ise petrol fiyatlarıyla birlikte dizel ve jet yakıtı gibi işlenmiş ürünlerin maliyetlerini de yükseltebilir.