Güney Kıbrıs’ta İsrail yatırımları tartışma yarattı

VGN

Güney Kıbrıs’ta bir otel, Trozena’daki yerleşim projesi ve 1500 öğrenci kapasiteli özel okul, ruhsat ve çevre tartışmalarını büyüttü. Bu yatırımların denetimi konusunda kamuoyunda sorular doğurdu.

Güney Kıbrıs’ın Latsi, Trozena ve Polemidia bölgelerinde yürütülen İsrail bağlantılı üç büyük yatırım, ruhsat işlemleri tamamlanmadan çalışmaların ilerletildiği yönündeki iddialarla tartışmaların merkezine yerleşti. Otel, yerleşim ve okul projeleri üzerinden büyüyen tartışma, yabancı yatırımların denetlenmesi, çevrenin korunması ve bütün yatırımcılara aynı kuralların uygulanması konularını yeniden gündeme taşıdı.

Latsi’de otel tartışması

Latsi’de eski Elias Latchi Holiday Village Resort’un bulunduğu alanda geliştirilen otel projesinin bazı bölümlerinde, gerekli izinler tamamlanmadan çalışmalar yapıldığı ileri sürüldü.

Dört yıldızlı ve 480 yatak kapasiteli olarak planlanan tesiste üçüncü kat ile bazı ek bölümlerin ruhsatsız inşa edildiği, çalışmaları durdurma ve onaysız bölümleri kaldırma talimatlarının uygulanmadığı iddia edildi. Daha sonra yapılan bazı düzenlemelerin ise projedeki aykırılıkları geriye dönük olarak yasallaştırdığı belirtildi.

Proje alanında toprak, beton, plastik boru ve çeşitli inşaat atıklarının izinsiz şekilde döküldüğü yönündeki tespitler de çevre tartışmasını büyüttü. Yetkililerin yapılan bildirimlere rağmen gerekli denetimleri zamanında gerçekleştirip gerçekleştirmediği sorgulanıyor.

Trozena’da 60 konutluk proje

Limasol bölgesindeki uzun yıllardır büyük ölçüde terk edilmiş Trozena köyünde 60 konut, turistik tesisler, kamp alanı ve şaraphaneden oluşan kapsamlı bir proje hazırlanıyor. Konutların büyük bölümünün köydeki eski yapıların onarılmasıyla oluşturulması planlanıyor.

İsrail bağlantılı yatırımcının köy merkezindeki özel mülkiyete ait yapıların yaklaşık yüzde 70 ile 80’ini satın aldığı açıklandı. Ancak Trozena’nın tamamının satıldığı, köye girişin yasaklandığı ve kiliseye ulaşımın engellendiği yönündeki iddialar yerel yetkililer tarafından reddedildi.

Kamuya açık yolların ve köy kilisesinin yatırımcıya ait olmadığı belirtildi. İnşaat alanlarında güvenlik amacıyla geçici sınırlamalar uygulanabileceği, bunun köye genel bir giriş yasağı anlamına gelmediği kaydedildi.

Projenin ruhsat başvuruları incelenirken bölgede kazı ve ağır inşaat çalışmalarının başladığı iddiaları üzerine izin gerektiren faaliyetlerin durdurulması istendi. Yatırımcıdan bütün projeyi kapsayan ayrıntılı bir plan hazırlaması talep edildi.

Trozena’nın Natura 2000 koruma ağıyla bağlantılı bir bölgede bulunması, çevresel incelemelerin önemini artırıyor. Bölgede dolgu yapıldığı, ağaç kesildiği ve dere yatağına müdahale edildiği öne sürüldü. Çalışmaların yakındaki şelalelerin kurumasıyla bağlantılı olduğu iddiası ise kesin olarak kanıtlanmadı.

Yerel kuruluşların bir bölümü projeyi destekliyor. Destek verenler, yatırımın yıllardır gerileyen köye altyapı, ekonomik hareketlilik, turizm geliri ve yeni iş olanakları getireceğini savunuyor.

1500 öğrenci kapasiteli okul

Polemidia’da Yael Private School of Limassol adıyla tanıtılan özel okul projesinin 50 milyon avroyu aşan bir yatırımla hayata geçirilmesi planlanıyor. İlkokuldan liseye kadar eğitim vermesi öngörülen okulun 1500 öğrenci kapasitesine sahip olması ve 2027 yılında açılması hedefleniyor.

Projede spor alanları, yüzme havuzları, dans stüdyoları, tiyatrolar, kapalı ve açık spor salonları ile teknoloji merkezlerinin bulunması planlanıyor. Okul yönetimi, kurumun farklı Yahudi topluluklarından öğrencilere açık olacağını belirtiyor.

Polemidia Belediyesi ise projenin zaten yoğun trafik ve yapılaşma sorunları yaşayan bölgeye ek yük getireceğini savunuyor. Belediye, karar sürecinde görüşünün alınmadığını ve resmî işlemler sürerken proje alanının çevrilerek kazı çalışmalarına başlandığını bildirdi.

Okulun ticari adı 10 Temmuz 2026 tarihinde şirketler siciline kaydedildi. Ancak ticari ad kaydı, eğitim kurumu olarak faaliyet gösterme izni anlamına gelmiyor. Okulun açılabilmesi için imar ve yapı izinleri, yangın güvenliği belgeleri, uygunluk raporları, müfredat onayı ve eğitim makamlarının izni gerekiyor.

25 bin kişi iddiası doğrulanmadı

Bazı yayınlarda son beş yılda 25 bin Yahudinin Güney Kıbrıs’a yerleştiği öne sürüldü. Buna karşılık okul projesinin yöneticisi, adadaki Yahudi toplumunu yaklaşık 4 bin aile olarak tahmin etti.

Güncel ve resmî bir nüfus sayımıyla desteklenmeyen 25 bin rakamı bağımsız olarak doğrulanamadı. Bu nedenle söz konusu sayının kesinleşmiş nüfus verisi yerine, kaynağı ve hesaplama yöntemi açıklanmayan bir tahmin olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Tartışmanın odağında denetim var

İsrail bağlantılı yatırımların Güney Kıbrıs ekonomisine sermaye, istihdam ve turizm geliri sağladığı kabul ediliyor. Bununla birlikte konut fiyatları, yabancı mülkiyetinin yoğunlaşması, yerel altyapının kapasitesi ve bazı projelere ayrıcalıklı davranıldığı yönündeki kuşkular kamuoyundaki tartışmayı büyütüyor.

Tartışmanın yatırımcıların milliyeti veya dini kimliği üzerinden değil, ruhsatlandırma ve denetim süreçleri üzerinden yürütülmesi gerektiği belirtiliyor. Kamuoyunun temel beklentisi, yerli veya yabancı ayrımı yapılmadan bütün projelere aynı çevre, imar ve eğitim kurallarının uygulanması olarak öne çıkıyor.