Gazze’de ateşkesin ardından insani kriz sürüyor

VGN

Gazze’de ateşkesin 300 günü geride kaldı ancak halkın büyük bölümü çadırlarda yaşıyor; saldırılar, temiz su sıkıntısı ve yeniden inşa engelleri sürerken belirsizlik de devam ediyor.

Gazze Şeridi’nde ateşkesin üzerinden yaklaşık 300 gün geçmesine rağmen günlük yaşam normale dönmedi. İsrail saldırılarının yoğunluğu azaldı ancak bombardımanlar tamamen sona ermedi. Bölge halkının büyük bölümü, yıkılan evlerinin yerine çadırlarda veya ağır hasarlı binalarda yaşamını sürdürmeye çalışıyor.

Ateşkes saldırıları sona erdirmedi

10 Ekim 2025’te açıklanan ateşkes, Gazze’deki şiddetin düzeyini düşürdü ancak saldırıları bütünüyle durdurmadı. Açıklanan son verilere göre ateşkes kararından 12 Ağustos 2026’ya kadar 1.259 Filistinli hayatını kaybetti, 4.148 kişi yaralandı.

İsrail yönetimi, düzenlenen saldırıların birliklerine yönelik tehditleri ortadan kaldırmayı veya 7 Ekim 2023 saldırılarına katılan Hamas mensuplarını hedeflediğini savunuyor. Buna karşılık Gazze’deki sivil can kayıpları ve yerleşim alanlarında süren saldırılar uluslararası kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor.

Halkın büyük bölümü yerinden edildi

Gazze’nin yaklaşık iki milyonluk nüfusunun büyük bölümü hâlâ yerinden edilmiş durumda. Binlerce aile, evlerinin bulunduğu bölgelere dönemediği için sahil kesimindeki geçici kamplarda, çadırlarda veya kullanılması tehlikeli hasarlı yapılarda barınıyor.

Savaş sırasında yıkılan konutların yeniden yapılması için gereken inşaat malzemeleri, iş makineleri, jeneratörler ve yedek parçaların bölgeye girişi sınırlı kalıyor. Güvenlik gerekçesiyle uygulanan kısıtlamalar ve siyasi anlaşmazlıklar, büyük ölçekli yeniden inşa çalışmalarının başlamasını engelliyor.

Gazze’den aktarılan tanıklıklar, ateşkesin günlük hayatta yalnızca sınırlı bir değişiklik oluşturduğunu gösteriyor. İnsanlar bombardıman korkusunun bir ölçüde azaldığını ancak barınma, beslenme, sağlık ve güvenlik sorunlarının devam ettiğini anlatıyor.

Çadırlardaki geçici hayat kalıcılaştı

Saldırılarda yaralanan ve uzuvlarını kaybeden çok sayıda kişi, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerine ulaşamıyor. Gazze’nin kuzeyindeki Beyt Lahya’dan Deyr el-Belah’a göç etmek zorunda kalan İbrahim el-Gandur da bunlardan biri.

Bir patlamada bacağının bir bölümünü ve elindeki dört parmağını kaybeden Gandur, çadırda yaşamını sürdürüyor. Tıbbi tahliye bekleyen genç adam, günlük ihtiyaçlarını karşılayabilmek için çevrim içi yardım toplamaya çalışıyor.

Üç çocuğuyla birlikte çadırda yaşayan 25 yaşındaki Amani el-Ayuri ise eşini bir saldırıda kaybetti. Aile, içme suyuna ulaşabilmek için tankerleri bekliyor veya çevredeki insanların sağladığı tuzdan arındırılmış suyu kullanıyor. Çadır geceleri, ortak güneş panellerinde şarj edilen telefonların ışığıyla aydınlatılıyor.

Temiz suya erişim kritik düzeyde

Gazze’de yapılan son incelemeler, halkın yüzde 90’ının temiz ve güvenilir suya erişimde orta veya yüksek düzeyde güvensizlik yaşadığını ortaya koydu. Bu oran haziran ayında yüzde 84 seviyesindeydi.

Suya erişim sorunu Gazze kentinde yüzde 92’ye, Han Yunus’ta yüzde 90’a ve Deyr el-Belah’ta yüzde 87’ye ulaştı. Kuzey Refah’taki altı barınma alanında yaşayan yaklaşık beş bin kişiye ise güvenlik sorunları nedeniyle düzenli su ulaştırılamıyor.

Elektrik şebekesindeki büyük hasar, kuyuların, arıtma tesislerinin ve su pompalarının çalışmasını da zorlaştırıyor. Birçok aile içme, yemek pişirme ve temizlik için gereken suyu tankerlerden taşımak zorunda kalıyor.

Yardım girişleri ihtiyacı karşılamıyor

Gazze’ye giren insani ve ticari yardım miktarında ateşkes sonrasında artış yaşandı. Ancak mevcut sevkiyatlar, bölgenin barınma, sağlık, gıda, su ve temizlik malzemesi ihtiyacını karşılamakta yetersiz kalıyor.

3 ile 9 Ağustos arasında özel sektör tarafından 878 kamyonluk ürün Gazze’ye getirildi. Bu kamyonların 264’ünün temel ihtiyaçlar yerine zorunlu olmayan tüketim ürünleri taşıdığı kaydedildi. Aynı dönemde yalnızca sekiz kamyonda hayvan yemi, iki kamyonda ise tıbbi ekipman bulunuyordu.

Kerem Şalom, yük girişleri için kullanılan tek geçiş noktası olmayı sürdürüyor. Diğer geçişlerin kapalı veya sınırlı çalışması, yardımın Gazze içinde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını geciktiriyor.

Sağlık sisteminin yükü büyüyor

Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de yaralanan her dört kişiden birinin ampütasyon, omurilik yaralanması veya beyin travması gibi hayatını kalıcı biçimde etkileyebilecek sağlık sorunlarıyla yaşadığı tahmin ediliyor.

Çocuklar, kaydedilen ampütasyonların yüzde 18’ini, omurilik ve beyin yaralanmalarının ise yüzde 31’ini oluşturuyor. Gazze’de çocuklara yönelik uzmanlaşmış rehabilitasyon hizmeti bulunmaması, yaralı çocukların durumunu daha da ağırlaştırıyor.

Ateşkes, Gazze’de bombardımanların şiddetini azaltmış olsa da barınma, temiz su, elektrik, sağlık ve güvenlik sorunlarını ortadan kaldırmadı. Yeniden inşa sürecinin ne zaman başlayacağı ve yerinden edilen insanların evlerine ne zaman dönebileceği belirsizliğini koruyor.