Frida Kahlo’nun ‘Rüya (Yatak)’ tablosu 54,66 milyon dolara satıldı

VGN

Frida Kahlo’nun Rüya (Yatak) adlı tablosu, son düzenlenen müzayedede 54,66 milyon dolara satıldı. 1940 tarihli bu eser, bir kadın tarafından yapılan ve açık artırmada satılan en pahalı tablolardan biri olarak tarihe geçti. Fiyat, yalnızca sanat piyasasının ulaştığı seviyeyi değil, Kahlo’nun bugün dünya çapında gördüğü ilginin büyüklüğünü de gösteriyor. Tablo ilk bakışta yatakta uyuyan bir kadını ve başucunda duran bir iskeleti anlatan bir rüya sahnesi gibi görünse de, aslında Frida Kahlo’nun hayatındaki en çalkantılı dönemlerden birini resmediyor. Boşanma, hastalık, aşk acısı ve ölüm korkusu, tek bir yatak etrafında birleşiyor. Diego Rivera’dan ayrılık, Muray’la aşk ve kırılma anı Eserin arka planında Frida Kahlo’nun kişisel hayatındaki sert bir dönemeç var. 1939’da Paris’ten yeni dönmüş, New York’ta kişisel sergi açmış, Louvre koleksiyonuna girmiş, yani kariyerinde önemli bir yükseliş yaşamıştı. Tam bu sırada, hayatının merkezinde yer alan Diego Rivera ondan boşanmak istedi. İlişkileri başından beri geleneksel değildi. Her ikisi de başka insanlarla ilişki kuruyordu. Yine de Frida için Diego’dan gelen boşanma kararı büyük bir sarsıntıydı. Hem hastalığının getirdiği fiziksel acılarla uğraşıyor, hem de kendini duygusal olarak terk edilmiş hissediyordu. Bu karanlık tabloda tek istisna, Amerikalı fotoğrafçı Nickolas Muray’dı. Yıllar boyunca Frida’ya hem duygusal hem maddi destek vermiş, onu seven ve ona güven veren bir figür olmuştu. Frida, Muray’ın varlığıyla kendini daha güvende hissediyordu. Tam da bu nedenle, Rüya (Yatak) başlangıçta Muray’a bir teşekkür ve sevgi hediyesi olarak tasarlandı. Frida, yıllar içinde gördüğü desteğin karşılığında ona özel bir tablo vermek istedi. Ancak Frida, Muray’ın evleneceğini öğrendiğinde her şey değişti. O güne kadar zihninde “her zaman yanında olacak” diye düşündüğü adam, artık başkasının nişanlısıydı. Bu haber, hem bir aşkın kapandığını hem de o hediyenin anlamını yitirdiğini Frida’ya hissettirdi. Satış hikâyesi: mektuptaki bahane, tabloda saklı gerçek Sanat tarihçilerinin anlattığına göre Frida Kahlo, 1939’da Muray’a yazdığı bir mektupta tablosunu acil para ihtiyacı nedeniyle Mexico City’deki bir galeride satmak zorunda olduğunu söyledi. Ancak tarihler birbirini tutmuyor. Mektup 1939 tarihli, tablo ise 1940 tarihli. Bu uyumsuzluk, Frida’nın aslında tabloyu Muray’a vermek istemediğine işaret ediyor. Çünkü Muray artık evlenecekti ve Frida’ya göre bu resim, ona duyulan minnet ve sevginin mesajını taşıyordu. Resmin alıcısı değişmiş, duygusal adresi boşa düşmüştü. Frida, bir yandan Muray’a tabloyu sattığını söylerken, öte yandan aynı eseri kendi çevresine 400 dolara teklif etmeye devam etti. Böylece tablo, bir teşekkür hediyesinden, kırılmış bir aşkın ve gururun parçası haline geldi. Yatak, iskelet ve bulutlar: Frida’nın bilinçaltı sahnesi Tablonun görsel dili, Frida Kahlo’nun iç dünyasını açık ve sert biçimde ortaya koyuyor. Ahşap, yüksek başlıklı, geleneksel bir yatak. Yatağın içinde, çiçekli bir örtüye sarılmış, gözleri kapalı, sakin görünen Frida. Yatağın üst kısmında ise gerilimi yaratan figür duruyor. Bir iskelet, sanki yatağın gölgesinde ya da tavanında uzanmış gibi. Bacaklarına sarılmış dinamitler var, başında çiçeklerle süslü bir taç. Arka plandaki bulutlu, belirsiz gökyüzü, sahneyi gerçek dünyadan koparıp rüya ile ölüm arasında kalan, tuhaf bir ara mekâna taşıyor. Bu sahne, Frida’nın hayat boyu uğraştığı temaları bir araya getiriyor. Ağır hastalık, sık ameliyatlar, kırılgan beden, ölümü sık sık düşünmesi ve buna rağmen hayata tutunma isteği. Başlıkta “rüya” geçse de, Frida’nın anlayışında bu aslında onun “kendi gerçekliği”. Yatakta uyuyan beden sakin, üstteki iskelet ise tehlikeyi temsil ediyor. İkisi arasındaki mesafe çok kısa ve bu, izleyicide hem hayranlık hem rahatsızlık uyandıran bir gerilim yaratıyor. Meksika’nın dışına çıkışı ve yıllar süren kayboluş Eserin öyküsü yalnızca duygusal değil, aynı zamanda siyasi ve kültürel. 1984’te Meksika’da çıkarılan bir kararname, Frida Kahlo’nun eserlerini ulusal sanat mirası kapsamında koruma altına aldı ve yurt dışına çıkarılmasını yasakladı. Rüya (Yatak) ise bu karardan çok önce, 1940’lar ve 1950’ler arasında Meksika’nın dışına çıktı. Bir süre Mexico City’deki bir galeride satışa sunuldu, daha sonra bu tabloyu Luis de Hoyos adlı bir koleksiyoner satın aldı. De Hoyos’un Amerika Birleşik Devletleri’ndeki evinde hayatını kaybetmesinin ardından eser, onunla birlikte ülke dışında kaldı. 1980’de New York’ta bir müzayedede yeniden ortaya çıktı, o dönemde çok daha düşük bir fiyata el değiştirdi. Ardından uzun yıllar özel koleksiyonlarda gezdi, sergilerde pek görünmedi. Bu nedenle, bugünkü satış yalnızca bir fiyat rekoru değil, kayıp bir eserin sahneye geri dönüşü olarak da görülüyor. Kadın sanatçılar ve Latin Amerika sanatı için yeni eşik Bugün Rüya (Yatak) ile konuşulan asıl meselelerden biri, kadın sanatçıların eserlerine verilen değerin değişmesi. Yıllarca müzayede kataloglarında erkek sanatçılar ağırlıktaydı. Kadınların işleri daha düşük fiyatlardan satılıyor, müze koleksiyonlarında daha az yer buluyordu. Son yıllarda bu tablo değişmeye başladı. Özellikle Latin Amerika’dan çıkan kadın sanatçılar, hem sanat tarihçileri hem de koleksiyonerler için yeni bir ilgi odağı haline geldi. Frida Kahlo, bu dönüşümün en güçlü sembollerinden biri. Bugün bu tabloya ödenen bedel, yalnızca zengin bir koleksiyonerin tercihi değil. Aynı zamanda, Frida Kahlo’nun acılarını, aşklarını ve ölüm korkusunu resmederken kurduğu evrenin, farklı ülkelerde, farklı kuşaklarda hâlâ çok güçlü duygusal bir karşılık bulduğunu gösteriyor. Frida’nın yatağından bugüne uzanan hikâye Sonuçta Rüya (Yatak), bir rekordan çok daha fazlası. Diego Rivera’dan ayrılışın yarattığı kırılmayı, Nickolas Muray’a duyulan ama yarım kalan sevgiyi, bitmeyen bedensel acıyı ve ölüm korkusunu tek bir görüntüde topluyor. Frida, yatakta gözleri kapalı uyurken, üstteki iskelet sanki bekliyor. Dinamitler, her an patlayabilecek bir gerilimi hatırlatıyor. Aradan geçen on yıllara, el değiştiren koleksiyonlara, değişen fiyatlara rağmen, resmin anlattığı temel hikâye aynı kalıyor. Kahlo, hayatı boyunca “rüya ressamı” olarak anılmak istemediğini söylemişti. Ona göre resmettiği sahneler rüya değil, kendi gerçekliğiydi. Bugün müzayede salonuna bakan herkes, o gerçekliğin içinde kendine ait bir iz bulmaya çalışıyor.

Diğer haberler

Reality şov yıldızı João Franco ve kardeşi Bodrum'da cinayet işledi

Bakan Göktaş’tan ilginç iddia ‘1990'lı yıllarda erkekler SGK eliyle kısırlaştırıldı’

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek: 5,1 milyar dolar değerinde 10 anlaşmaya imza attık

Aliağa'daki patlamaya ilişkin 9 tutuklama patrona ev hapsi verildi

TCMB yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 29,5’e yükseltti

Asistan hekim Pelin Pınar yaşamını yitirdi

Nvidia yönetimi Jensen Huang’ın geleceğini görüşüyor

TCMB dört kredi türünde sınırı yükseltti

Nvidia’da ikinci sarsıntı, bu kez kendi yöneticisi

Bu iklim meselesi hepimizi yakından ilgilendiriyor