Fauci dosyası: Dünün kahramanı nasıl bugünün haini oldu?

VGN

Bir dönem salgınla mücadelenin güven veren yüzü sayılan Anthony Fauci, Senato’da susma hakkını kullanmasının ardından hukuk ve siyaset dünyasındaki hesaplaşmanın merkezine yerleşti.

Trump ve ABD aleyhine değerlendirilebilecek ifadeleri çıkardım; ilgili bölümleri tarafsız, kurumsal ve hukuki haber diliyle yeniden düzenledim.

Düzeltilmiş ana haber

COVID-19 salgınının ilk yıllarında milyonlarca kişinin güven duyduğu bilim insanlarından biri olarak görülen Anthony Fauci, aradan geçen yıllarda pandemi politikaları hakkındaki tartışmaların ve hesap verme çağrılarının merkezine yerleşti. Fauci’nin 29 Temmuz 2026’da Senato’da yüzü aşkın soruya karşı susma hakkını kullanması, kamuoyundaki konumunun nasıl değiştiğini gösteren önemli bir gelişme oldu. Bir dönem “Amerika’nın doktoru” olarak anılan Fauci, artık Wuhan araştırmaları, federal fonlar, kamu kayıtları, kişisel günlükleri ve gelirleri üzerinden yürütülen incelemelerle gündemde bulunuyor.

Ancak dosyanın başlangıcında önemli bir hukuki ayrım yapmak gerekiyor. Fauci, 7 Ağustos 2026 itibarıyla COVID-19 salgınına neden olmak, virüsün kökenini gizlemek, aşı şirketlerinden komisyon almak veya yasa dışı biçimde zenginleşmek suçlarından hüküm giymedi. Bu suçlamalarla tutuklanmadı ve hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor. Karşı karşıya olduğu süreç, şu aşamada kongreye itaatsizlik tartışması, eyalet düzeyindeki incelemeler ve pandemi dönemine ait kayıtların araştırılmasından oluşuyor.

Senato’ya gitmediği iddiası doğru değil

Fauci’nin Senato’ya katılmayı reddettiği ve ardından zorla götürüldüğü yönündeki anlatımlar gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Senato İç Güvenlik ve Hükümet İşleri Komitesi, 22 Haziran 2026’da Fauci’ye celp göndererek 29 Temmuz’daki oturuma katılmasını istedi. Oturum saatini değiştiren ikinci celp ise 17 Temmuz’da düzenlendi.

Fauci belirtilen tarihte Senato’ya gitti ve hazırladığı açılış açıklamasını okudu. Kolluk görevlileri tarafından gözaltına alınarak salona getirildiğini veya fiziksel güç kullanılarak ifade vermeye zorlandığını gösteren bir kanıt bulunmuyor. Katılımı hukuken zorunluydu ancak kendisi tutuklu değildi.

Asıl tartışma, Fauci’nin oturuma katılmaması değil, komite üyelerinin sorularına yanıt vermemesiyle başladı.

Yüzü aşkın soruda susma hakkını kullandı

Fauci, Wuhan’daki araştırmalardan federal fonlara, pandemi politikalarından özel yazışmalarına kadar yöneltilen yüzü aşkın soruda ABD Anayasası’nın Beşinci Değişikliği kapsamındaki susma hakkını kullandı.

Avukatları, Fauci’nin vereceği herhangi bir yanıtın eski ifadeleri, e-postaları veya günlük kayıtlarıyla karşılaştırılarak yeni bir ceza soruşturmasına konu olabileceğini savundu. Florida başta olmak üzere bazı eyaletlerde yürütülen incelemeler ve hakkında soruşturma açılmasını isteyen siyasetçilerin açıklamaları da savunmanın gerekçeleri arasında gösterildi.

Susma hakkını kullanmak hukuken suçun kabulü anlamına gelmiyor. Buna karşılık Fauci’nin pandemi dönemine ilişkin soruları cevapsız bırakması, hakkında yürütülen tartışmaların daha da büyümesine yol açtı. Fauci’nin açıklamalarını ve kararlarını sorgulayan çevreler, Senato’daki tutumunun incelenmesi gereken iddiaları güçlendirdiğini savundu.

Biden’ın affı tartışmayı bitirmedi

Eski Başkan Joe Biden, görev süresinin sonunda Fauci’ye 1 Ocak 2014 ile 19 Ocak 2025 tarihleri arasındaki federal kamu göreviyle bağlantılı olası suçlamaları kapsayan geniş bir önleyici af çıkardı.

Senato’daki Cumhuriyetçiler, bu affın Fauci’nin geçmişteki federal faaliyetleri nedeniyle yargılanma riskini ortadan kaldırdığını ve bu nedenle susma hakkına dayanamayacağını savunuyor. Fauci’nin hukuk ekibi ise affın eyalet suçlarını, 2025 sonrasındaki davranışları veya 2026’da verilebilecek bir ifadeden doğabilecek yeni bir yanlış beyan soruşturmasını kapsamadığını belirtiyor.

Bir ceza davası açılması halinde mahkemenin, Fauci’nin gerçek ve makul bir cezai risk altında bulunup bulunmadığını değerlendirmesi gerekecek. Dolayısıyla Biden tarafından çıkarılan affın kapsamı, olası yargı sürecinin en önemli hukuki başlıklarından birini oluşturuyor.

Komite kongreye itaatsizlik kararı aldı

Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senato İç Güvenlik ve Hükümet İşleri Komitesi, 6 Ağustos’ta sekize karşı beş oyla Fauci’nin kongreye itaatsizlikten sorumlu tutulması yönünde karar aldı. Komite Başkanı Rand Paul, Fauci hakkında hazırlanan suç duyurusu niteliğindeki dosyayı Adalet Bakanlığına gönderdi.

Bu karar Fauci’nin mahkûm edildiği veya cezaevine gönderileceği anlamına gelmiyor. Adalet Bakanlığının dosyayı kabul etmesi, savcıların suçlama yöneltmesi ve mahkemenin Fauci’nin savunmalarını değerlendirerek bir karara varması gerekiyor.

Süreçte ayrıca bir usul tartışması bulunuyor. Demokrat üyeler ve bazı hukukçular, dosyanın yalnızca komite kararıyla değil, Senato Genel Kurulunun onayıyla gönderilmesi gerektiğini savunuyor. Rand Paul ise komitenin gerekli yetkiye sahip olduğu görüşünde.

Fauci suçlanır ve kongreye itaatsizlikten mahkûm edilirse yaklaşık bir yıla kadar hapis ve para cezasıyla karşılaşabilir. Ancak komite kararı tek başına cezai yaptırım doğurmuyor.

Dünün kahramanı nasıl bugünün hedefi oldu?

Anthony Stephen Fauci, 1984 ile 2022 yılları arasında Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsünü yönetti. HIV ve AIDS’ten Ebola’ya, Zika virüsünden biyolojik tehditlere kadar birçok sağlık krizinde farklı başkanlarla çalıştı. HIV ve AIDS mücadelesindeki katkıları nedeniyle 2008’de Başkanlık Özgürlük Madalyası aldı.

COVID-19 salgınının ilk dönemlerinde televizyon ekranlarının en tanınan isimlerinden biri oldu. Destekçileri Fauci’yi bilimsel bilginin ve uzun yıllara dayanan kamu deneyiminin temsilcisi olarak görüyordu. Başkan Donald Trump yönetimi sırasında salgınla mücadele ekibinde görev alan Fauci, bilimsel değerlendirmeleri ve kamuoyuna yaptığı açıklamalarla öne çıktı.

Salgın uzadıkça maske kullanımı, sosyal mesafe, okulların kapatılması, aşı uygulamaları ve virüsün kökeni hakkındaki tartışmalar büyüdü. Fauci, bu kararların tamamını tek başına almamış olsa da kamuoyunda pandemi yönetiminin en tanınan isimlerinden biri haline geldi. Böylece sağlık tedbirlerini ve bilimsel açıklamaları sorgulayan çevrelerin yönelttiği sorular da büyük ölçüde onun üzerinde toplandı.

Değişen açıklamalar güven tartışmasını büyüttü

Pandeminin başlangıcında bilimsel bilgiler sınırlıydı ve yeni veriler geldikçe sağlık tavsiyeleri değişti. Bu değişikliklerin bilimsel nedenlerinin kamuoyuna nasıl anlatıldığı ise uzun süre tartışıldı.

Maske kullanımına ilişkin ilk açıklamalar ile sonraki tavsiyeler arasındaki farklılıklar, altı ayaklık sosyal mesafe kuralının bilimsel dayanağı, okulların ne zaman açılması gerektiği ve aşıların bulaşmayı ne ölçüde önlediği konusundaki ifadeler Fauci’ye yöneltilen soruların başında geldi.

Fauci, daha sonraki kongre görüşmelerinde altı ayaklık mesafe için belirli bir çalışmayı hatırlayamadığını söyledi. Pandemi kararlarına ilişkin bazı ayrıntılarda “hatırlamıyorum” yanıtını vermesi de kongre üyelerinin eleştirilerine konu oldu.

Bilimsel tavsiyelerin yeni veriler doğrultusunda değişmesi olağan bir süreç olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte özel görüşmelerde konuşulan ihtimaller ile kamuoyuna yapılan açıklamalar arasındaki farklılıklar, Fauci’nin pandemi dönemindeki iletişiminin yeniden incelenmesine neden oldu.

Wuhan bağlantısı nasıl kuruldu?

Fauci’ye yöneltilen en önemli suçlamaların merkezinde Wuhan Viroloji Enstitüsü bulunuyor. Fauci’nin yönettiği NIAID, EcoHealth Alliance adlı kuruluşa federal araştırma fonu sağladı. EcoHealth Alliance da yarasa koronavirüsleriyle ilgili çalışmalar için bu kaynağın bir bölümünü Wuhan Viroloji Enstitüsüne aktardı.

Federal denetim raporlarında NIH ile EcoHealth Alliance’ın hibeleri ve alt hibeleri yeterince izlemediği, raporlama ve uygunluk sorunlarına zamanında müdahale edilmediği belirlendi. Bu bulgular, araştırma fonlarının gözetiminde eksiklikler bulunduğunu ortaya koydu.

Ancak buradan hareketle NIAID tarafından finanse edilen bir virüsün SARS-CoV-2 olduğu veya pandemiye doğrudan bu araştırmanın yol açtığı sonucuna varılmış değil. Virüsün NIAID destekli bir deneyde üretildiğini gösteren kesinleşmiş bilimsel veya hukuki bir karar bulunmuyor.

“İşlev kazanımı” tartışması neden çözülemedi?

Rand Paul ile Fauci arasındaki en önemli anlaşmazlıklardan biri, ABD fonlarının Wuhan’da “işlev kazanımı” araştırmalarını destekleyip desteklemediği konusunda yaşandı.

Eleştirmenler, deneylerde bazı virüs özelliklerinin güçlendirilmesini geniş anlamda işlev kazanımı olarak değerlendiriyor. Fauci ise ifadelerinde federal hükümetin tehlikeli salgın patojenlerine ilişkin daha dar ve teknik tanımını kullandığını savundu.

Bu tanım farklılığı, Fauci’nin önceki ifadelerinin doğruluğunun yeniden incelenmesi çağrılarına yol açtı. Yalan yere ifade suçunun oluşması için savcıların belirli bir açıklamanın maddi olarak yanlış olduğunu, Fauci’nin yanlışlığı bildiğini ve buna rağmen bilinçli biçimde bu ifadeyi kullandığını kanıtlaması gerekiyor. Bugüne kadar bir mahkeme Fauci hakkında böyle bir hüküm vermedi.

Virüsün kökeni hâlâ kesinleşmedi

SARS-CoV-2’nin doğal yollarla hayvandan insana mı geçtiği, yoksa laboratuvarla bağlantılı bir olay sonucunda mı yayıldığı kesin olarak belirlenmiş değil.

Dünya Sağlık Örgütünün 2025 değerlendirmesi, mevcut bilimsel kanıtların ağırlıklı olarak hayvandan insana geçiş ihtimalini desteklediğini bildirdi. Bununla birlikte gerekli laboratuvar kayıtları, biyogüvenlik verileri ve ilk vakalara ilişkin bilgiler tam olarak sağlanmadığı için laboratuvar bağlantılı bir olayın dışlanamayacağı belirtildi.

Bazı Amerikan istihbarat kurumları düşük veya orta güven düzeyiyle laboratuvar ihtimaline yönelirken, diğer kurumlar doğal yayılım görüşünü daha güçlü buldu veya kesin bir sonuca ulaşamadı. Kurumlar arasındaki bu değerlendirme farklılıkları, virüsün kökenine ilişkin araştırmaların tamamlanmadığını gösteriyor.

Bu değerlendirmeler Fauci’nin 2020 yılında salgının kaynağını kesin olarak bildiğini veya elindeki bir bilgiyi gizlediğini tek başına kanıtlamıyor.

Bin 100 sayfalık günlükler nasıl bulundu?

Fauci hakkındaki tartışmayı büyüten gelişmelerden biri, pandemi döneminde tuttuğu günlüklerin ortaya çıkarılması oldu. Aralık 2019 ile Aralık 2022 arasındaki dönemi kapsayan bin 100 sayfayı aşkın kayıt, federal hükümete ait sistemlerde bulundu.

Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr., kayıtların yaklaşık sekiz ay süren bir aramanın ardından farklı federal sunucularda tespit edildiğini açıkladı. Belgeler senatörler Rand Paul ile Ron Johnson’a iletildi ve Temmuz 2026’da kamuoyuna açıklandı.

Kayıtların devlet sistemlerinde tutulması, bunların tamamen özel notlar değil, kongre denetimine açık federal kayıtlar olabileceği görüşünü güçlendirdi.

Günlükler neyi gösteriyor, neyi kanıtlamıyor?

Günlüklerde toplantılar, telefon görüşmeleri, Beyaz Saray temasları, bilimsel tartışmalar, televizyon programları, ödüller ve Fauci’nin artan tanınırlığına ilişkin kişisel değerlendirmeler bulunuyor.

İlk kayıtlar, bilim insanlarının hem hayvandan insana geçiş hem de laboratuvar ihtimali üzerinde durduğunu gösteriyor. Fauci’nin medya programlarını, hakkında yapılan açıklamaları ve siyasi isimlerle ilişkilerini yakından takip ettiği de kayıtlara yansıyor.

Eleştirmenler bu notların, Fauci’nin kamuoyuna yaptığı açıklamalar ile kurum içinde ele alınan ihtimaller arasındaki farkı gösterdiğini savunuyor. Fauci’nin açıklamalarını destekleyen çevreler ise bilim insanlarının özel toplantılarda farklı ihtimalleri tartışmasının doğal olduğunu ve bir sağlık yetkilisinin medya programlarını izlemesinin görevinin parçası sayılabileceğini belirtiyor.

Açıklanan kayıtlarda Fauci’nin virüsün Wuhan laboratuvarından çıktığını bildiğine, NIAID tarafından finanse edilen bir deneyin SARS-CoV-2’yi ürettiğini kabul ettiğine veya bilim insanlarına gerçeğe aykırı sonuç yayımlama talimatı verdiğine ilişkin açık bir itiraf bulunmuyor.

Günlükler kurum içindeki tartışmaları ve farklı ihtimallerin ele alındığını gösteriyor. Bu kayıtların Fauci’ye yöneltilen iddialar açısından nasıl değerlendirileceğine soruşturmalar ve olası yargı süreçleri sonucunda karar verilecek.

Hükümete ait telefon da Senato’ya gönderildi

Soruşturma günlüklerle sınırlı kalmadı. Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı, Ağustos 2026 başında Fauci’nin kamu görevi sırasında kullandığı iPhone’un bir kopyasını Senato Daimî Soruşturmalar Alt Komitesine teslim etti.

Senato araştırmacıları cihazda COVID-19’un kökeni, federal araştırma hibeleri, sağlık politikaları ve kayıtların korunmasıyla ilgili mesaj veya teknik veri bulunup bulunmadığını incelemek istiyor.

Telefonun komiteye teslim edilmesi, cihazda suçlayıcı bir kayıt bulunduğu anlamına gelmiyor. Komite, cihaz üzerinde yapacağı incelemeyle soruşturma kapsamındaki konulara ilişkin yeni kayıtlar bulunup bulunmadığını belirlemeye çalışacak.

Günlük ile ticari kitap birbirinden farklı

Kamuoyuna açıklanan günlükler ile Fauci’nin yayımlanan anı kitabı aynı çalışma değil. Günlükler devlet sistemlerinde bulunan ve pandemi sırasında tutulan kayıtları içeriyor.

Fauci’nin On Call: A Doctor’s Journey in Public Service adlı 480 sayfalık anı kitabı ise 18 Haziran 2024’te Viking tarafından yayımlandı. Kitap çocukluğundan tıp eğitimine, HIV ve AIDS çalışmalarından farklı Amerikan başkanlarıyla ilişkilerine ve COVID-19 dönemine kadar uzanan hayat hikâyesini anlatıyor.

Yayınevi sözleşmenin mali şartlarını açıklamadı. Mali kayıtlara dayanan bazı haber ve denetim kuruluşları, anlaşmanın yaklaşık 5 milyon dolar değerinde olduğunu öne sürdü. Bu rakam yayınevi tarafından bağımsız biçimde doğrulanmadığı için kesin kitap geliri olarak değil, bildirilen tahmin olarak değerlendirilmesi gerekiyor.

Serveti ne kadar arttı?

Fauci ve eşi Christine Grady, pandemi öncesinde de yüksek gelirli federal çalışanlardı. Grady, NIH bünyesinde biyoetik alanında görev yapıyordu. Çiftin emeklilik birikimleri, yatırım fonları ve diğer mali varlıkları bulunuyordu.

2020 yılına ait mali bildirimlerde Fauci’nin yatırım hesaplarının yaklaşık 8,4 milyon dolar, eşinin hesaplarının ise 2,1 milyon dolar düzeyinde olduğu görüldü. Aynı yıl portföylerinde yaklaşık 794 bin dolarlık artış bildirildi.

Daha sonraki değerlendirmelerde çiftin toplam servetinin 2019’da yaklaşık 7,6 milyon dolardan 2023 sonunda 15 milyon dolar civarına çıktığı ileri sürüldü. Ancak mali bildirimler kesin tutarlar yerine değer aralıkları içerdiği için bu rakamlar bağımsız denetimden geçmiş kesin servet hesapları olarak görülmemeli.

Servet artışı inceleme konusu olabilir ancak tek başına içeriden bilgiyle işlem yapıldığını göstermez. Açıklanan kayıtlarda ağırlıklı olarak çeşitlendirilmiş yatırım fonları, emeklilik varlıkları, maaşlar ve eş geliri bulunuyor. Fauci’nin önceden edindiği pandemi bilgileriyle doğrudan aşı şirketlerinin hisselerine yoğun yatırım yaptığını gösteren doğrulanmış bir kayıt ortaya konmuş değil.

Aşı şirketlerinden komisyon aldığı kanıtlandı mı?

Fauci ile eski NIH Direktörü Francis Collins’e 2010 ile 2021 yılları arasında 58 telif ödemesi yapıldığına ilişkin kayıtlar, “aşı komisyonu” iddialarının temelini oluşturdu. Ancak bu ödemelerin yalnızca üçü 2020 veya 2021 yıllarında gerçekleşti.

Belgeler, ödemelerin tamamının veya çoğunun COVID-19 aşılarıyla ilgili olduğunu göstermiyor. Pfizer, Moderna veya başka bir aşı şirketinin Fauci’ye aşı satışlarından gizli pay verdiğini kanıtlayan kesinleşmiş bir bulgu bulunmuyor.

Fauci, kendisine düşen kişisel NIH teliflerini hayır kurumlarına bağışladığını söyledi. Ödeme ve bağış bilgilerinin daha ayrıntılı açıklanmasını isteyen çevreler ise NIH’nin telif sisteminin kapsamlı biçimde incelenmesi çağrısında bulunuyor.

NIH’nin telif ve çıkar çatışması kuralları hakkındaki incelemeler ile Fauci’nin bir ilaç şirketinden kişisel ödeme aldığı iddiasının birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Ödüller ve kamu personelinin kullanılması araştırılıyor

Fauci pandemi döneminde Dan David Ödülü gibi yüksek para ödülleri aldı. Ortaya çıkarılan bazı kayıtlarda personelinin ödül adaylıkları, yazışmalar veya idari işlemlerle ilgilendiği öne sürüldü.

Eleştirmenler, kamu personelinin Fauci’ye kişisel mali yarar sağlayabilecek faaliyetlerde kullanılmasının çıkar çatışması oluşturabileceğini savunuyor. Fauci’nin tarafı ise üst düzey kamu görevlilerinin davet, ödül ve programlarının personel tarafından düzenlenmesinin olağan bir idari işlem olduğunu ileri sürebilir.

Şu ana kadar bir mahkeme veya yetkili etik kurulu, bu ödüllerin rüşvet ya da yasa dışı çıkar sağlama olduğuna karar vermedi. Kamu personelinin ödül süreçlerindeki rolünün mevzuata uygun olup olmadığı belgeler üzerinden incelenecek.

Emeklilik sonrası gelir kaynakları

Fauci’nin gelir artışında kitap sözleşmesi, konuşmalar, emekli aylığı, akademik görev ve yatırımlar önemli yer tutuyor. Georgetown Üniversitesi de Fauci’yi tıp ve kamu politikası alanında seçkin üniversite profesörü olarak görevlendirdi.

Pandemi döneminde geniş kitleler tarafından tanınması, kitap ve konuşma gibi faaliyetlerin ticari değerini artırdı. Fauci’nin kamu görevinden sonra elde ettiği gelirlerin kaynakları, hakkında yürütülen mali incelemelerin başlıklarından birini oluşturuyor.

Ancak kitap, konferans veya akademik görev üzerinden gelir elde edilmesi, pandemi politikalarının bu kazançları sağlamak amacıyla belirlendiğini tek başına kanıtlamıyor.

Florida mali ilişkileri araştırıyor

Florida Başsavcılığı, Fauci’nin pandemi dönemindeki göreviyle bağlantılı kişisel çıkar, ödül, mesleki fırsat ve mali teşvik iddiaları hakkında bilgi ve belge talep eden bir soruşturma başlattı. Bazı Cumhuriyetçi eyalet başsavcıları da benzer incelemeleri destekliyor.

Bu girişimler Fauci açısından federal soruşturmadan farklı bir hukuki alan oluşturuyor. Bir başkan tarafından federal suçlar için çıkarılan af, eyalet yasaları kapsamındaki olası suçlamaları kapsamıyor.

Mevcut aşamada yürütülen işlemler belge talepleri ve soruşturmalardan oluşuyor. Fauci’nin dolandırıcılık yaptığına veya eyalet tüketici koruma yasalarını ihlal ettiğine ilişkin verilmiş bir mahkeme kararı bulunmuyor.

Eski danışmanın davası neden önemli?

Fauci’nin eski kıdemli danışmanı David Morens hakkında özel e-posta kullanmak, federal kayıtları yok etmek veya gizlemek ve kamu kayıtları incelemesinden kaçınmak amacıyla hareket etmek suçlamaları yöneltildi.

Morens’e ait bazı yazışmalarda Fauci’yi korumaya veya resmî kanalların dışında iletişim kurmaya ilişkin ifadelerin bulunduğu bildirildi. Bu kayıtlar, NIAID içindeki belge ve yazışma uygulamalarının soruşturulmasına neden oldu.

Morens’e yöneltilen suçlamalar otomatik olarak Fauci’ye yüklenemez. Fauci, bu uygulamalardan haberdar olduğunu veya Morens’e kayıtları gizleme talimatı verdiğini reddetti. Morens’in yargılanması sırasında sunulacak belgeler veya verebileceği ifadeler, Fauci ile arasında doğrudan bir bağlantı bulunup bulunmadığını gösterebilir.

Fauci bütün pandemi kararlarını tek başına almadı

Salgın dönemindeki kapanmalar, okul kararları, maske kuralları ve aşı uygulamalarının tamamını Fauci’nin aldığı yönündeki anlatım kurumsal yapıyla uyuşmuyor.

Fauci etkili bir danışman ve güçlü bir kamuoyu figürüydü. Açıklamaları karar vericiler üzerinde etkili oldu ve bu nedenle tavsiyeleri kongre tarafından inceleniyor. Ancak resmî kararlar Beyaz Saray, CDC, federal kurumlar, eyalet yönetimleri, belediyeler, okul kurulları, işverenler ve mahkemeler tarafından kendi yetkileri çerçevesinde alındı.

Bütün pandemi uygulamalarını tek bir danışmana yüklemek Fauci’nin hukuki yetkisini olduğundan geniş gösterebilir. Buna karşılık Fauci’nin tavsiyelerinin pandemi politikaları üzerindeki etkisi de yürütülen incelemelerin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Kahramanlıktan hesaplaşmaya uzanan yol

Fauci’nin “kahraman” konumundan “hain” olarak nitelendirilmeye uzanan dönüşüm, tek bir kanıt veya kesinleşmiş bir suçtan kaynaklanmıyor.

Değişen sağlık tavsiyeleri, kamuoyuna yapılan açıklamalar, Wuhan fonlarının denetimi, laboratuvar kökeni tartışması, Rand Paul ile yıllardır devam eden görüş ayrılıkları, özel günlükler, eski danışmanının kayıt davası ve Fauci’nin gelirlerindeki artış bu dönüşümün başlıca unsurlarını oluşturuyor.

Fauci’yi destekleyenler, onun benzeri görülmemiş bir salgın sırasında sınırlı bilgilerle görev yapan deneyimli bir bilim insanı olduğunu savunuyor. Hakkındaki incelemeleri destekleyenler ise kamuoyuna yapılan açıklamaların, araştırma fonlarının ve kurum içindeki kayıt düzeninin bütün yönleriyle araştırılmasını istiyor.

Senato’da susma hakkını kullanması, Fauci hakkındaki tartışmaları daha da büyüttü. Hukuken kendisini korumayı amaçlayan bu karar, kamuoyunda cevap bekleyen soruların sayısını artırdı.

Bundan sonra ne olacak?

Adalet Bakanlığı öncelikle Rand Paul tarafından gönderilen dosyanın usulen geçerli olup olmadığını ve Fauci’nin susma hakkına dayanmak için makul bir cezai risk taşıyıp taşımadığını değerlendirecek.

Savcılar dava açarsa Fauci, Biden’ın affının eyalet suçlarını ve 2026’da ortaya çıkabilecek yeni suçlama risklerini ortadan kaldırmadığını savunacak. Savcılık ise affın sorgulanan geçmiş federal faaliyetlerin büyük bölümünü kapsadığını ve Fauci’nin cevap vermesi gerektiğini ileri sürebilir.

Kongre, Fauci’ye kullanıma ve türev kullanıma karşı dokunulmazlık tanıyarak yeniden ifade vermesini de isteyebilir. Böyle bir dokunulmazlık, Fauci’nin susma hakkına dayanmasını zorlaştırırken alınan ifadelerin gelecekteki bir ceza davasında kullanılmasına sınırlama getirebilir.

Florida’daki mali soruşturma, eski danışman Morens’in davası, hükümete ait telefondaki kayıtlar ve açıklanan günlüklerin incelenmesi Fauci açısından daha uzun süreli hukuki ve idari süreçler oluşturuyor. Bu incelemeler sonucunda yeni belgeler ortaya çıkabilir veya mevcut iddiaların kapsamı daha açık biçimde belirlenebilir.

Dosyanın bugünkü bilançosu

Fauci’nin kamuoyu önündeki geçmişi artık yalnızca salgın hastalıklarla mücadeledeki onlarca yıllık çalışmalarından oluşmuyor. Wuhan fonlarının denetimi, kamuoyuna yapılan açıklamalar, kayıtların korunması ve kişisel gelir sağlayan fırsatlarla kamu görevi arasındaki sınır da hakkındaki incelemelerin parçaları haline geldi.

Bununla birlikte eldeki veriler Fauci’yi pandemiyi yaratan kişi, laboratuvar kaynaklı bir olayı kesin olarak gizleyen yetkili veya aşı satışlarından komisyon aldığı kanıtlanmış bir kamu görevlisi olarak tanımlamaya yetmiyor.

Ortaya çıkan tablo, bir bilim insanı hakkındaki değerlendirmelerin pandemi sırasında oluşan destekten kapsamlı bir denetim ve hesap verme sürecine dönüştüğünü gösteriyor. Bu dönüşümde değişen sağlık açıklamaları, araştırma fonları, cevapsız sorular, ortaya çıkarılan kayıtlar ve mali incelemeler etkili oldu.

Fauci dosyasının hukuki sonucu savcılar ve mahkemeler tarafından belirlenecek. Tarihsel değerlendirme ise daha uzun sürecek. Bir taraf Fauci’yi onlarca yıl kamu sağlığı alanında çalışmış bir bilim insanı olarak hatırlarken, diğer taraf pandemi dönemindeki kararların ve açıklamaların bütün yönleriyle araştırılmasını istiyor.

Şimdilik kesin olan nokta, “dünün kahramanı” olarak anılan Fauci’nin bugün kapsamlı, çok yönlü ve henüz tamamlanmamış bir hesap verme sürecinin merkezinde bulunduğudur.