Eski polisten kartel imparatoruna: El Mencho
Meksika özel kuvvetlerinin operasyonunda öldürülen El Mencho, Jalisco Yeni Nesil Karteli’ni küresel ölçekte etkili, paramiliter kapasiteye sahip bir suç ağına dönüştürmüştü. Ölümü sembolik görülse de örgütün dağılmayacağı ve şiddetin artabileceği uyarıları yapılıyor.
ABD’nin başına 15 milyon dolar ödül koyduğu Nemesio Oseguera Cervantes, fentanil ticareti ve silahlı saldırılarla anılıyordu. Uzmanlar, lider kaybının kartel içinde güç mücadelesi doğurabileceğini ve bunun Meksika’da yeni çatışma dalgalarını tetikleyebileceğini belirtiyor.
Meksika’nın en çok aranan uyuşturucu baronlarından Nemesio Oseguera Cervantes, namıdiğer “El Mencho”, hafta sonu düzenlenen askeri operasyonda öldürüldü. 60 yaşındaki kartel lideri, yıllardır hem Meksika güvenlik güçlerinin hem de ABD makamlarının hedefindeydi.
ABD Adalet Bakanlığı, yakalanmasına yardımcı olacak bilgiler için 15 milyon dolar ödül vadetmişti. Güvenlik çevreleri, ölümünü “önemli ama yapısal etkisi belirsiz” bir gelişme olarak değerlendiriyor.
El Mencho, kurucusu olduğu Jalisco Nueva Generación Karteli (CJNG) ile son on yılda Meksika’nın en güçlü ve en sert yöntemlere başvuran suç örgütlerinden birini inşa etti. ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi (DEA), örgütün ABD’nin 50 eyaletinde bağlantıları bulunduğunu değerlendiriyor.
Kartel, özellikle sentetik opioid fentanil ve metamfetamin üretimiyle küresel ölçekte milyarlarca dolarlık bir gelir ağı kurdu. Fentanil, son yıllarda ABD’de yüz binlerce aşırı doz vakasının merkezinde yer alıyor.
1966’da Michoacán eyaletinin Aguililla kasabasında doğan Oseguera, genç yaşta ABD’ye göç etti. 1994’te Kaliforniya’da eroin dağıtımına yönelik komplo suçundan mahkûm edildi ve yaklaşık üç yıl cezaevinde kaldı. Tahliyesinin ardından Meksika’ya sınır dışı edildi.
Dönüşünde kısa süre polislik yaptığı, ardından Milenio Karteli’ne katıldığı biliniyor. Bu süreçte tetikçi olarak yükseldiği ve örgütsel şiddet tecrübesi edindiği ifade ediliyor. 2007 civarında, Sinaloa bağlantılı yapılardan ayrılarak CJNG’yi kurdu.
El Mencho’nun liderliğinde CJNG, klasik uyuşturucu kaçakçılığının ötesine geçerek paramiliter taktikler kullanan bir yapıya dönüştü. Kartelin ağır silahlar, zırhlı araçlar ve askeri teçhizat kullanması, örgütün kapasitesini gözler önüne serdi.
2015’te düzenlenen bir operasyonda kartel üyelerinin roketatarla askeri helikopter düşürmesi, devlet otoritesine doğrudan meydan okuma olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde çok sayıda polis memurunun öldürüldüğü saldırılar, CJNG’nin ülke çapında yayılma stratejisinin bir parçası olarak değerlendirildi.
2020’de başkentte dönemin emniyet müdürüne yönelik ağır silahlı suikast girişimi de örgüte atfedildi. Saldırı, kartelin yalnızca kırsal alanlarda değil, büyük şehirlerde de etkin olduğunu gösterdi.
CJNG’nin yükselişi, Joaquín Guzmán’ın ABD’de hapse girmesiyle zayıflayan Sinaloa Karteli içindeki liderlik krizleriyle aynı döneme denk geldi. Ortaya çıkan güç boşluğu, El Mencho’nun örgütünü hızla büyütmesine zemin hazırladı.
Kartel yalnızca uyuşturucu ticaretiyle sınırlı kalmadı; yakıt hırsızlığı, insan kaçakçılığı ve zorla çalıştırma gibi alanlara da yayıldı. Bazı bölgelerde sosyal yardım paketleri dağıtarak yerel topluluklar üzerinde nüfuz oluşturduğu iddiaları gündeme geldi.
ABD’de 2017’den itibaren hakkında çok sayıda iddianame hazırlanan Oseguera, kontrollü maddelerin ABD’ye yasa dışı ithalatı ve “Drug Kingpin Act” kapsamında örgüt yönetmekle suçlanıyordu.
Güvenlik uzmanları, El Mencho’nun ölümünün CJNG’yi otomatik olarak dağıtmayacağını vurguluyor. Aksine, liderlik mücadelesinin kısa vadede şiddeti artırabileceği değerlendiriliyor.
Eski bir polis memurundan uluslararası ölçekte aranan bir uyuşturucu baronuna dönüşen El Mencho’nun ölümü, Meksika’daki organize suç yapılarının derinliğini ve kalıcılığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Ölümü bir dönemin kapanışı olarak görülse de, geride bıraktığı güç ağı ve şiddet mirasının etkileri sürmeye devam edecek.