Endonezya’da en eski mağara resmi bulundu
Endonezya’nın Sulawesi bölgesinin güneydoğusunda, Muna adasındaki Liang Metanduno adlı kireçtaşı mağarada, çıplak gözle seçilmesi zor bir el silüeti belirlendi. İz, mağaranın daha yeni dönemlere tarihlenen başka çizim ve işaretleriyle aynı yüzeyde, parçalı biçimde görülüyor.
Söz konusu iz, elin duvara dayandığı sırada pigmentin elin etrafına üflenmesiyle oluşuyor. Bu yöntem, tarih öncesi kaya sanatında sık görülen “negatif el izi” tekniği olarak biliniyor.
Ekip, resmin üzerini örten kalsit tabakalarını uranyum serisi tarihleme yöntemiyle inceledi. Bu yöntem, resmin tam olarak hangi tarihte yapıldığını değil, en geç hangi tarihten önce yapılmış olması gerektiğini gösteren bir minimum yaş veriyor. Sonuçlara göre el şablonu en az 67 bin 800 yıllık.
Minimum yaş, resmin gerçek yaşının daha da eski olabileceği anlamına geliyor. Bu nedenle uzmanlar, tek bir ölçümle kesin kronoloji kurmanın zor olduğunu, farklı mağaralarda stratigrafik ve bağlamsal verilerle ek doğrulamalara ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor.
Endonezya’daki bulgu, Avrupa’da çok erken tarihlere yerleştirilen bazı el şablonları ve figürlerle yakın bir zaman aralığına işaret ediyor. Bu durum, mağara sanatının kökenine ilişkin “tek merkezli” yorumların yeniden değerlendirilmesine yol açabilir.
Araştırmacılar, izi kimin yaptığı konusunda doğrudan kanıt bulunmadığını, en olası adayın Homo sapiens olduğunu belirtiyor. Ancak bölgedeki insan türlerinin çeşitliliği ve erken dönem hareketlilik nedeniyle, olasılıkların tamamen tek bir gruba indirgenemeyeceği de ifade ediliyor.
Keşfin yapıldığı coğrafya, Güneydoğu Asya adaları üzerinden Papua Yeni Gine ve Avustralya’ya uzanan olası güzergâhlar açısından kritik görülüyor. Bu nedenle bulgu, erken deniz geçişleri ve adalar arası temas tartışmalarında yeni bir referans noktası olarak değerlendiriliyor.