Diren’den Avrupa’ya sanayide eşdeğerlik çağrısı

VGN

TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, Avrupa’nın sanayi politikasında Türkiye’nin dışarıda kalmasının yeni yatırımların yönünü değiştirebileceğini söyledi.

TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren, Avrupa Birliği’nin yeni sanayi politikasında Türkiye’de üretilen malların hangi koşullarda Avrupa ürünü sayılacağının, fabrikaların bir sonraki yatırımlarını nerede yapacağını etkileyebileceğini söyledi. Diren, Türkiye’nin kapsam dışında kalması halinde Avrupalı müşterilere yapılan satışların yanı sıra üretim hatlarının ve istihdamın da risk altına gireceği uyarısında bulundu.

Avrupa ürünü sayılmak neden önemli?

Avrupa Komisyonunun 4 Mart 2026’da sunduğu Sanayi Hızlandırıcı Yasa Teklifi, belirli kamu alımları ve destek programları yoluyla Avrupa’da üretilen ürünlere ve düşük karbonlu üretime talebi artırmayı amaçlıyor. Bir ürünün hangi ülkede üretildiği, bu nedenle ihalede veya destek başvurusunda önem kazanabilir. Teklif Avrupa Parlamentosunda komite kararı bekliyor. Türkiye’nin kapsam dışında bırakıldığına ilişkin kesinleşmiş bir karar yok.

Diren’in dikkat çektiği sektörlerin başında otomotiv geliyor. Ancak mesele, Avrupa’ya satılan bitmiş araçlarla sınırlı değil. Çelik ve alüminyumdan bataryaya, çimentodan yenilenebilir enerji teknolojilerine kadar Türkiye’de üretim yapan şirketlerin Avrupa’daki siparişlerden alacağı pay da tartışmanın parçası. Diren’e göre Türkiye’deki tesislerin dışarıda kalması, bu tesislere yatırım yapan Avrupa şirketleri için de maliyetleri artırabilir ve tedariki zorlaştırabilir.

Gümrük Birliği için iki ayrı adım

Diren, Türkiye’de üretilen malların, iki tarafın birbirine aynı imkânı tanıması ve kuralların dolanılmasının önlenmesi koşuluyla AB ürünleriyle eşdeğer değerlendirilmesini istedi. Bu talebin dayanağı olarak yaklaşık 30 yıllık Gümrük Birliği içinde kurulan ortak üretimi gösterdi.

Avrupa Komisyonu verilerine göre 2025’te AB, Türkiye’den 103,3 milyar avroluk mal aldı; Türkiye’ye 114,3 milyar avroluk mal sattı. İki yönde de öne çıkan ürünler arasında motorlu taşıtlar, makineler ve elektrikli ekipman bulunuyor. Diren, uzun vadede AB üyeliği hedefinin korunmasını, Gümrük Birliği’nin ise hizmetler, tarım, dijital ticaret ve kamu alımlarını kapsayacak biçimde güncellenmesini savundu. Böyle bir değişikliğin ticaret hacmini iki katına çıkarma potansiyeli taşıdığını belirtti.

Otomotivden başlayacak bir etki hesabı

Diren, AB kurumları ve üye ülkelerle görüşmelerin en üst siyasi düzeyde yürütülmesini, olumsuz bir sonuç için de şimdiden hazırlık yapılmasını istedi. Önerisi, otomotivden başlayarak hangi üründe ne kadar ihracat, yatırım ve istihdam kaybı yaşanabileceğini hesaplamak ve alınacak önlemleri bu hesaba göre belirlemek.

Diren, Avrupa iş dünyasını temsil eden BusinessEurope’un da kamu alımlarında karşılıklılık sağlanırsa Gümrük Birliği ortaklarının ürünlerine eşdeğer muamele yapılmasını savunduğunu aktardı. TBMM’de kabul edilen düzenlemeyi bu yönde bir adım olarak değerlendiren Diren, kamu alımlarında karşılıklılık için gereken hukuki çalışmaların tamamlanmasını istedi.

Fon yatırımcıları için ödeme çağrısı

Diren, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarına ilişkin olarak da yatırımcılara ödemelerin hızlandırılmasını, sorumluların yargı önünde hesap vermesini ve düzenleyici kurumların denetim gücünün artırılmasını istedi. Sermaye Piyasası Kurulu, 27 Ekim’de yürürlüğe giren 7596 sayılı kanun kapsamında tasfiye ve ödeme esaslarını belirlemişti. Bu esaslar, ilgili fonlarda ara ödemelerin nasıl sıralanabileceğini de düzenliyor.