Dinozor dışkısında tarihöncesi kuş tüyleri bulundu

VGN

Montana’da bulunan 66 milyon yıllık dinozor dışkısında, soyu tükenmiş bir su kuşunun tüyleri belirlendi. Keşif, bazı kuşların kitlesel yok oluştan nasıl kurtulduğunu anlamaya yardımcı olabilir.

ABD’nin Montana eyaletinde bulunan yaklaşık 66 milyon yıllık fosilleşmiş dinozor dışkısında, soyu tükenmiş bir su kuşuna ait olduğu düşünülen tüyler belirlendi. Olağanüstü korunmuş kalıntılar, kuş tüylerinin evrimine ve bazı kuş gruplarının kitlesel yok oluştan nasıl kurtulduğuna ilişkin yeni ipuçları sunuyor.

Koprolit olarak adlandırılan dışkı fosili, paleontolog David DeMar tarafından 2016’da Hell Creek Formasyonu’nda bulundu. Araştırmacılar, örneğin etçil bir dinozora ait olduğunu değerlendiriyor. Olasılıklar arasında Tyrannosaurus rex ve Nanotyrannus bulunuyor ancak dışkının hangi dinozordan geldiği kesin olarak bilinmiyor.

Aynı fosilde kuş kemikleri ve balık pulları

Fosilin içinde birden fazla tüyün yanı sıra gar balığı pulları ve hesperornitiform grubundan bir kuşa ait kemikler saptandı. Soyu tükenmiş bu su kuşları, dalarak beslenen kuşlardı. Araştırmacılar, kemiklerle birlikte korunan tüylerin de aynı kuştan geldiğini düşünüyor.

Laboratuvarda mineral incelemeleri ve bilgisayarlı tomografiyle değerlendirilen örneğin içindeki kalıntılar üç boyutlu olarak görüntülendi. Böylece yüzeyde görülen tüyün yanında, fosilin içinde saklı başka tüyler de incelenebildi.

Buluntu, hesperornitiformlara ait tanımlanan ilk tüy örneklerini içeriyor. Kuş kalıntılarının dinozor dışkısında korunması, yaklaşık 66 milyon yıl önceki avcı ve av ilişkisine de doğrudan bir pencere açıyor.

Modern ve ilkel tüyler bir arada

İncelenen tüylerin bir bölümü, günümüz kuşlarının su geçirmeyen tüylerine benzer özellikler taşıyor. Bazıları ise daha küçük, havlı ve ilkel bir yapıya sahip. Bu birliktelik, söz konusu kuşların modern ve daha eski tüy özelliklerini aynı anda taşıdığını gösteriyor.

İki tüyde, kare kesitli bir ana eksen ve bu eksenin içinde süngerimsi bir merkez belirlendi. Araştırmacılar, bu özelliklerin birlikte görüldüğü başka bir Mezozoik dönem tüyünün bilinmediğini belirtiyor.

Süngerimsi merkez yapısı bakımından buluntu, Danimarka’daki Erken Eosen döneminden bilinen örneklerden yaklaşık 10 milyon yıl daha eski. Bu ayrıntı, günümüz kuşlarındaki bazı tüy özelliklerinin kitlesel yok oluştan önce de bulunduğunu ortaya koyuyor.

Hayatta kalmanın anahtarı tüyler olabilir

Yaklaşık 66 milyon yıl önceki asteroit çarpması, kuş olmayan dinozorlarla birlikte çok sayıda kuş grubunun da yok olmasıyla sonuçlandı. Günümüz kuşlarının ataları bu felaketi atlatırken, onlara yakın akraba olan hesperornitiformlar hayatta kalamadı.

Bazı araştırmacılar, su yakınında yaşamanın kuşlara koruma sağlamış olabileceğini düşünüyor. Ancak hesperornitiformların da sucul ortamlarda yaşamasına rağmen yok olması, yaşam alanının tek başına yeterli bir açıklama olmadığını gösteriyor.

Araştırmanın başyazarı paleontolog Jingmai O’Connor ve çalışma arkadaşları, tüylerin yapısı ile tüy değiştirme biçiminin hayatta kalma şansını etkilemiş olabileceğini değerlendiriyor. Özellikle vücut ısısını koruyan tüyler arasındaki farklılıklar, çarpma sonrasındaki soğuma koşullarında belirleyici olmuş olabilir.

Bu değerlendirme henüz kesinleşmiş bir açıklama değil. Buluntu, bazı kuş gruplarının neden yok olurken diğerlerinin hayatta kaldığını araştırmak için yeni kanıtlar sağlıyor.